پرش به محتوا

ابوعنبه خولانی: تفاوت میان نسخه‌ها

جز
خط ۱: خط ۱:
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[ابوعنبه خولانی در تراجم و رجال]] - [[ابوعنبه خولانی در تاریخ اسلامی]]| پرسش مرتبط  = }}
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[ابوعنبه خولانی در تراجم و رجال]] - [[ابوعنبه خولانی در تاریخ اسلامی]]| پرسش مرتبط  = }}


==مقدمه==
== مقدمه ==
نام وی را به [[اختلاف]] [[عبدالله]]<ref>ابن عساکر، ج۶۷، ص۱۲۰؛ ابن اثیر، ج۳، ص۳۵۴.</ref> و [[عماره]]<ref>دولابی، ج۱، ص۸۲.</ref> گفته‌اند، ولی به کنیه‌اش ابوعِنَبَه مشهور است؛ گرچه برخی مصادر [[حدیثی]]، ابوعنبه را به [[اشتباه]] ابوعنبه ضبط کرده‌اند. او از [[خولان]]، تیره‌ای از [[قبیله]] کهلان از [[قبایل یمنی]] بود. خولانی‌ها، [[فرزندان]] [[عمرو بن مالک بن حارث بن مرة بن أدد]] بودند <ref>(خلیفة بن خیاط، ۱۳۰/ ش۴۷۳)</ref> که پس از [[فتوحات]] در [[سرزمین‌های اسلامی]] پراکنده گشته و تعداد بی‌شماری از آنان در [[شام]] مستقر شدند <ref>کحاله، ج۱، ص۳۶۵-۳۶۶.</ref>.
نام وی را به [[اختلاف]] [[عبدالله]]<ref>ابن عساکر، ج۶۷، ص۱۲۰؛ ابن اثیر، ج۳، ص۳۵۴.</ref> و [[عماره]]<ref>دولابی، ج۱، ص۸۲.</ref> گفته‌اند، ولی به کنیه‌اش ابوعِنَبَه مشهور است؛ گرچه برخی مصادر [[حدیثی]]، ابوعنبه را به [[اشتباه]] ابوعنبه ضبط کرده‌اند. او از [[خولان]]، تیره‌ای از [[قبیله]] کهلان از [[قبایل یمنی]] بود. خولانی‌ها، [[فرزندان]] [[عمرو بن مالک بن حارث بن مرة بن أدد]] بودند <ref>(خلیفة بن خیاط، ۱۳۰/ ش۴۷۳)</ref> که پس از [[فتوحات]] در [[سرزمین‌های اسلامی]] پراکنده گشته و تعداد بی‌شماری از آنان در [[شام]] مستقر شدند <ref>کحاله، ج۱، ص۳۶۵-۳۶۶.</ref>.


برخی وی را [[صحابی]]<ref>ابن سعد، ج۷، ص۴۳۶؛ ابن حبان، ج۳، ص۴۵۳؛ دولابی، ج۱، ص۸۲؛ ابن حجر، ج۷، ص۲۴۳.</ref>، قدیم الاسلام و [[نماز]] خوانده به سوی دو [[قبله]] با [[رسول خدا]]{{صل}}<ref>ر.ک: ابونعیم، ج۵، ص۲۹۷۹.</ref> معرفی کرده‌اند، اما [[ابوحاتم]]<ref>ابن ابی حاتم، ج۹، ص۴۱۸.</ref> و ابوزرعه دمشقی، صحابی بودن وی را نپذیرفته، وی را از [[تابعین]] طبقه اول شام دانسته‌اند<ref>ابن عساکر، ج۶۷، ص۱۲۱.</ref>. شامی‌ها نیز وی را [[مسلمان]] شده پیش از [[رحلت رسول خدا]]{{صل}} به دست [[معاذ بن جبل]] و از [[اصحاب]] وی و [[ابوعبیده جراح]] دانسته، افزوده‌اند که وی هنگام مسلمان شدن، [[نابینا]] بوده<ref>ابن عساکر، ج۶۷، ص۱۲۱؛ ابن حجر، ج۷، ص۲۴۳.</ref> و تأکید کرده‌اند رسول خدا{{صل}} را ندید، به دو قبله نماز نخواند و صحابی نبود<ref>ابن حجر، ج۷، ص۲۴۳.</ref>. ابن عبدالبر<ref>ابن عبدالبر، ج۴، ص۲۸۵.</ref> شامی‌ها را در این خصوص هم‌داستان ندانسته، [[اختلاف]] آنان را گوشزد کرده است. [[ذهبی]]<ref>ذهبی، ج۳، ص۴۳۳.</ref> وی را از معمرون می‌داند و با تکیه بر اصل "تمایز میان صحابی تام با صحابی عام" در مباحث مربوط به مفهوم [[صحابه]]، به این [[نزاع]] پایان داده، وی را صحابی دانسته است.
برخی وی را [[صحابی]]<ref>ابن سعد، ج۷، ص۴۳۶؛ ابن حبان، ج۳، ص۴۵۳؛ دولابی، ج۱، ص۸۲؛ ابن حجر، ج۷، ص۲۴۳.</ref>، قدیم الاسلام و [[نماز]] خوانده به سوی دو [[قبله]] با [[رسول خدا]]{{صل}}<ref>ر. ک: ابونعیم، ج۵، ص۲۹۷۹.</ref> معرفی کرده‌اند، اما [[ابوحاتم]]<ref>ابن ابی حاتم، ج۹، ص۴۱۸.</ref> و ابوزرعه دمشقی، صحابی بودن وی را نپذیرفته، وی را از [[تابعین]] طبقه اول شام دانسته‌اند<ref>ابن عساکر، ج۶۷، ص۱۲۱.</ref>. شامی‌ها نیز وی را [[مسلمان]] شده پیش از [[رحلت رسول خدا]]{{صل}} به دست [[معاذ بن جبل]] و از [[اصحاب]] وی و [[ابوعبیده جراح]] دانسته، افزوده‌اند که وی هنگام مسلمان شدن، [[نابینا]] بوده<ref>ابن عساکر، ج۶۷، ص۱۲۱؛ ابن حجر، ج۷، ص۲۴۳.</ref> و تأکید کرده‌اند رسول خدا{{صل}} را ندید، به دو قبله نماز نخواند و صحابی نبود<ref>ابن حجر، ج۷، ص۲۴۳.</ref>. ابن عبدالبر<ref>ابن عبدالبر، ج۴، ص۲۸۵.</ref> شامی‌ها را در این خصوص هم‌داستان ندانسته، [[اختلاف]] آنان را گوشزد کرده است. [[ذهبی]]<ref>ذهبی، ج۳، ص۴۳۳.</ref> وی را از معمرون می‌داند و با تکیه بر اصل "تمایز میان صحابی تام با صحابی عام" در مباحث مربوط به مفهوم [[صحابه]]، به این [[نزاع]] پایان داده، وی را صحابی دانسته است.


[[شرحبیل بن مسلم خولانی]]، ابوعنبه را در شمار افرادی نام برده که در [[جاهلیت]] [[خون]] می‌خوردند، شارب می‌چیدند، ریش دراز می‌کردند و آن را رنگ می‌نمودند<ref>طبرانی، ج۱، ص۳۰۹.</ref>. او گفته است: موهایم را بلند نگه داشتم تا آن را برای بتی که در جاهلیت داشتم، کوتاه کنم، ولی [[خداوند]] این عمل را به تأخیر انداخت تا آنکه موهایم را برای [[اسلام]] کوتاه کردم<ref>ابن سعد، ج۷، ص۳۰۳؛ ابن عبدالبر، ج۴، ص۲۸۵.</ref>.
[[شرحبیل بن مسلم خولانی]]، ابوعنبه را در شمار افرادی نام برده که در [[جاهلیت]] [[خون]] می‌خوردند، شارب می‌چیدند، ریش دراز می‌کردند و آن را رنگ می‌نمودند<ref>طبرانی، ج۱، ص۳۰۹.</ref>. او گفته است: موهایم را بلند نگه داشتم تا آن را برای بتی که در جاهلیت داشتم، کوتاه کنم، ولی [[خداوند]] این عمل را به تأخیر انداخت تا آنکه موهایم را برای [[اسلام]] کوتاه کردم<ref>ابن سعد، ج۷، ص۳۰۳؛ ابن عبدالبر، ج۴، ص۲۸۵.</ref>.
خط ۱۰: خط ۱۰:
او از نیروهای کمکی شرکت کننده در [[نبرد یرموک]] بود و در [[سخنرانی]] [[عمر]] در جاییه حضور داشت<ref>ابن عساکر، ج۶۷، ص۱۲۰-۱۲۲.</ref>. [[ابن سعد]]<ref>ابن سعد، ج۷، ص۳۰۳.</ref> و خلیفة بن خیاط<ref>خلیفه بن خیاط، ص۵۷۴.</ref>، او را در شمار اصحابی دانسته‌اند که پس از [[رحلت پیامبر خدا]]{{صل}} در [[شام]] ساکن شدند. عبدالصمد، [[منزل]] وی را در بازار [[جرجیس]] [[حمص]]، نزدیک [[مسجد]] کلفیین دانسته<ref>ابن عساکر، ج۶۷، ص۱۲۱.</ref> و [[احمد بن محمد بن عیسی]] نیز او را در شمار [[صحابیان]] حِمصی آورده است<ref>ابن حجر، ج۷، ص۲۴۳.</ref>.
او از نیروهای کمکی شرکت کننده در [[نبرد یرموک]] بود و در [[سخنرانی]] [[عمر]] در جاییه حضور داشت<ref>ابن عساکر، ج۶۷، ص۱۲۰-۱۲۲.</ref>. [[ابن سعد]]<ref>ابن سعد، ج۷، ص۳۰۳.</ref> و خلیفة بن خیاط<ref>خلیفه بن خیاط، ص۵۷۴.</ref>، او را در شمار اصحابی دانسته‌اند که پس از [[رحلت پیامبر خدا]]{{صل}} در [[شام]] ساکن شدند. عبدالصمد، [[منزل]] وی را در بازار [[جرجیس]] [[حمص]]، نزدیک [[مسجد]] کلفیین دانسته<ref>ابن عساکر، ج۶۷، ص۱۲۱.</ref> و [[احمد بن محمد بن عیسی]] نیز او را در شمار [[صحابیان]] حِمصی آورده است<ref>ابن حجر، ج۷، ص۲۴۳.</ref>.


[[روایات]] او مشتمل است بر رویش همیشگی افرادی در [[دین اسلام]] برای [[اطاعت از خدا]]<ref>بخاری، ص۶۱؛ احمد بن حنبل، ج۴، ص۲۰۰.</ref>، [[فضیلت]] [[شهید]] شامل کشته و برخی [[مردگان]]<ref>احمدبن حبنل، ج۴، ص۲۰۰.</ref>، خواندن سوره‌های [[جمعه]] و منافقون<ref>اعلی و غاشیه؛ ترمذی، ج۱، ص۳۵۵ و ر.ک: ج۲، ص۱۶.</ref> در [[نماز جمعه]] [[رسول خدا]]{{صل}}<ref>ابن عدی، ج۶، ص۲۷۸.</ref>، مردانه گام برداشتن [[حضرت]]<ref>ابن ابی عاصم، ج۴، ص۴۴۵.</ref> و صاحب [[حق]] بودن دست و زبان<ref>ابن عدی، ج۶، ص۲۷۸.</ref> که راویانی مانند الهانی، بکر بن زرعه، ابوزهرایه، [[شرحبیل بن سعد]] و [[لقمان بن عامر]] آنها را نقل کرده‌اند. او همچنین [[روایت]] کرده است که خداوند هنگامی که خیر بنده‌ای را بخواهد، پیش از مردن، عمل صالحی را بر روی وی می‌گشاید و سپس [[جان]] وی را می‌گیرد<ref>طبرانی، ج۲، ص۲۰ مقایسه شود با ابن ابی عاصم، ج۴، ص۴۴۵.</ref>. افرادی که [[صحابی]] بودن وی را نپذیرفته‌اند، این روایات را مرسل می‌دانند.
[[روایات]] او مشتمل است بر رویش همیشگی افرادی در [[دین اسلام]] برای [[اطاعت از خدا]]<ref>بخاری، ص۶۱؛ احمد بن حنبل، ج۴، ص۲۰۰.</ref>، [[فضیلت]] [[شهید]] شامل کشته و برخی [[مردگان]]<ref>احمدبن حبنل، ج۴، ص۲۰۰.</ref>، خواندن سوره‌های [[جمعه]] و منافقون<ref>اعلی و غاشیه؛ ترمذی، ج۱، ص۳۵۵ و ر. ک: ج۲، ص۱۶.</ref> در [[نماز جمعه]] [[رسول خدا]]{{صل}}<ref>ابن عدی، ج۶، ص۲۷۸.</ref>، مردانه گام برداشتن [[حضرت]]<ref>ابن ابی عاصم، ج۴، ص۴۴۵.</ref> و صاحب [[حق]] بودن دست و زبان<ref>ابن عدی، ج۶، ص۲۷۸.</ref> که راویانی مانند الهانی، بکر بن زرعه، ابوزهرایه، [[شرحبیل بن سعد]] و [[لقمان بن عامر]] آنها را نقل کرده‌اند. او همچنین [[روایت]] کرده است که خداوند هنگامی که خیر بنده‌ای را بخواهد، پیش از مردن، عمل صالحی را بر روی وی می‌گشاید و سپس [[جان]] وی را می‌گیرد<ref>طبرانی، ج۲، ص۲۰ مقایسه شود با ابن ابی عاصم، ج۴، ص۴۴۵.</ref>. افرادی که [[صحابی]] بودن وی را نپذیرفته‌اند، این روایات را مرسل می‌دانند.


چاهی در یک میلی [[مدینه]] به ابوعنبه منسوب است که رسول خدا{{صل}} در مسیر رفتن به [[بدر]] آنجا اردو زد. برخی به [[اشتباه]]، این [[چاه]] را به ابوعِتَبَه<ref>یاقوت حموی، ج۱، ص۳۰۱ و ج۴، ص۱۶۱.</ref>، و [[ابن جوزی]] آن را به ابوعنبه خولانی نسبت داده و گفته است: جز وی فردی از [[صحابه]]، ابوعنبه نامیده نشده است<ref>نووی، ج۱۸، ص۳۳۹.</ref>، در حالی که [[محمد بن اسعد جوانی]]<ref>محمد بن اسعد جوانی، ص۵۸۸-۵۲۵، صاحب کتاب معیار النسب و آثاری دیگر (ر.ک: باشا، ج۲، ص۱۰۳؛ آقا بزرگ، ج۱۰، ص۱۴۳.</ref> او را، ابوعثبه مخزومی دانسته است<ref>ابن ماکولا، ج۶، ص۱۱۸.</ref>.
چاهی در یک میلی [[مدینه]] به ابوعنبه منسوب است که رسول خدا{{صل}} در مسیر رفتن به [[بدر]] آنجا اردو زد. برخی به [[اشتباه]]، این [[چاه]] را به ابوعِتَبَه<ref>یاقوت حموی، ج۱، ص۳۰۱ و ج۴، ص۱۶۱.</ref>، و [[ابن جوزی]] آن را به ابوعنبه خولانی نسبت داده و گفته است: جز وی فردی از [[صحابه]]، ابوعنبه نامیده نشده است<ref>نووی، ج۱۸، ص۳۳۹.</ref>، در حالی که [[محمد بن اسعد جوانی]]<ref>محمد بن اسعد جوانی، ص۵۸۸-۵۲۵، صاحب کتاب معیار النسب و آثاری دیگر (ر. ک: باشا، ج۲، ص۱۰۳؛ آقا بزرگ، ج۱۰، ص۱۴۳.</ref> او را، ابوعثبه مخزومی دانسته است<ref>ابن ماکولا، ج۶، ص۱۱۸.</ref>.


ابوعنبه برپایه گزارش [[احمد بن محمد بن عیسی]]، تا دوران [[خلافت]] [[عبدالملک]] زیست<ref>ابن عساکر، ج۶۷، ص۱۲۱.</ref>، ولی خلیفة بن خیاط<ref>خلیفه بن خیاط، ص۵۷۴.</ref> وی را در شمار طبقه سوم [[تابعین]] [[شام]] و [[مرگ]] وی را در سال ۱۱۸ آورده و [[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، ج۷، ص۲۴۴.</ref>، قول [[احمد]] را ترجیح داده است.<ref>[[حسین حسینیان مقدم|حسینیان مقدم، حسین]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۱ (کتاب)|مقاله «ابوعنبه خولانی»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۱، ص:۴۵۸-۴۵۹.</ref>
ابوعنبه برپایه گزارش [[احمد بن محمد بن عیسی]]، تا دوران [[خلافت]] [[عبدالملک]] زیست<ref>ابن عساکر، ج۶۷، ص۱۲۱.</ref>، ولی خلیفة بن خیاط<ref>خلیفه بن خیاط، ص۵۷۴.</ref> وی را در شمار طبقه سوم [[تابعین]] [[شام]] و [[مرگ]] وی را در سال ۱۱۸ آورده و [[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، ج۷، ص۲۴۴.</ref>، قول [[احمد]] را ترجیح داده است.<ref>[[حسین حسینیان مقدم|حسینیان مقدم، حسین]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۱ (کتاب)|مقاله «ابوعنبه خولانی»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۱، ص:۴۵۸-۴۵۹.</ref>
۱۱۸٬۲۸۱

ویرایش