تفسیر اهل بیت: تفاوت میان نسخه‌ها

== مقدمه ==

مراد از [[تفسیر]] [[اهل‌بیت]] {{ع}}، شیوه‌های اهل‌ بیت {{ع}} برای [[تفسیر قرآن]] است. گاهی نیز منظور از این اصطلاح، [[روایات اهل‌بیت]] {{ع}} در تفسیر قرآن است.

[[شیعه]]، تفسیر اهل‌بیت {{ع}} را همان تفسیر [[رسول اکرم]] {{صل}} می‌داند و با روایات اهل‌بیت {{ع}} مانند [[روایات]] رسول اکرم {{صل}} [[رفتار]] می‌کنند.

برای [[شناخت]] ویژگی‌های تفسیر اهل‌بیت {{ع}} توجه به دو نکته لازم است:

# اهل‌بیت {{ع}} به [[قرآن]] اهتمامی ویژه داشته‌اند؛ به گونه‌ای که [[حفظ]]، [[تعلیم و تعلم]] آن را [[افضل]] [[عبادات]] می‌شمردند و در دوران [[حیات اجتماعی]] خویش برای [[حافظان]] و [[حاملان قرآن]] احترامی ویژه قائل بودند. گرچه [[سنت نبوی]] {{صل}} نزد آنان دارای کمال [[احترام]] بود اما قرآن از این جهت که سندی [[یقینی]] دارد، جایگاه و [[منزلت]] یگانه‌ای نزد آنان داشت؛ بنابراین، [[ائمه]] تأکید کرده‌اند که [[ملاک تشخیص حق]] از [[باطل]]، قرآن است، و روایات ناسازگار با قرآن را نپذیرید.

# اهل‌بیت {{ع}} در بسیاری از سخنان خویش به [[سلوک]] بر مبنای [[علم]] و [[اجتهاد]] و روش‌های [[علمی]] توصیه کرده و از [[مردم]] خواسته‌اند برای وصول به [[حقایق]] [[اسلام]] و قرآن، از ابزار [[عقل]] استفاده کنند.

توجه به این دو نکته، به انضمام شواهد [[تاریخی]] - که به‌ویژه در [[شأن امام علی]] {{ع}} در دست است و [[تسلط]] ایشان را بر تفسیر قرآن بیان می‌کند - ما را در [[فهم]] و [[شناخت کلی]] [[روش اهل بیت]] {{ع}} در تفسیر قرآن و [[جایگاه اهل‌بیت]] {{ع}} در این عرصه [[یاری]] خواهد کرد.

[[زرکشی]] در این زمینه می‌گوید: «نخستین [[مفسر]] از [[صحابه]]، [[علی]] {{ع}} است؛ سپس [[ابن‌عباس]]».

ویژگی‌های [[نظریه]] اهل‌بیت {{ع}} در تفسیر قرآن عبارتند از:

# [[وحدت]] بیانی قرآن: اهل‌بیت {{ع}} [[اعتقاد]] داشتند قرآن را بدون توجه به جمیع [[آیات]] آن نمی‌توان فهمید.

# احاطه به شرایط زمانی و مکانی [[نزول قرآن]]: اهل‌بیت {{ع}} به [[اسباب نزول]] آیات و حوادث هم‌زمان با [[نزول آیات]]، [[علم]] داشتند.

این پشتوانه‌های چهارگانه نظری در [[تفسیر اهل بیت]] {{ع}} و مدرسه [[تفسیری]] آنان اثری مهم و عمده داشته و [[شیوه تفسیری]] [[اهل بیت]] {{ع}} را شیوه‌ای خاص گردانده است<ref>ذهبی، محمد حسین، التفسیروالمفسرون،جلد۱،صفحه ۴۵۶؛ کمالی دزفولی، علی، تاریخ تفسیر، صفحه (۹-۲۰)؛ عمیدزنجانی، عباسعلی، مبانی وروشهای تفسیرقرآن، صفحه ۵۷؛ ایازی، محمد علی، المفسرون حیاتهم ومنهجهم، صفحه (۶۷-۶۸)؛ حکیم، محمد باقر، علوم القرآن، صفحه (۳۰۷-۳۴۰)؛ معرفت، محمد هادی، التفسیروالمفسرون فی ثوبه القشیب، جلد۱،صفحه ۴۵۵</ref>.<ref>[[فرهنگ‌نامه علوم قرآنی (کتاب)|فرهنگ نامه علوم قرآنی]]، ج۱، ص۱۷۶۲.</ref>