طیبات: تفاوت میان نسخه‌ها

==مقدمه==

#{{متن قرآن|قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِينَةَ اللَّهِ الَّتِي أَخْرَجَ لِعِبَادِهِ وَالطَّيِّبَاتِ مِنَ الرِّزْقِ...}}<ref>«بگو: چه کسی زیوری را که خداوند برای بندگانش پدید آورده و (نیز) روزی‌های پاکیزه را، حرام کرده است؟» سوره اعراف، آیه ۳۲.</ref>. '''نکته''': [[خداوند]] در مقابل کسانی که [[گمان]] می‌بردند، [[تحریم]] زینت‌ها و [[پرهیز]] از غذاها و روزی‌های [[پاک]] و [[حلال]]، نشانه [[زهد]] و [[پارسایی]] و مایه [[قرب]] به [[پروردگار]] است، می‌‌فرماید: ای [[پیامبر]] “بگو چه کسی زینت‌های [[الهی]] را که برای بندگانش [[آفریده]] و همچنین مواهب و روزی‌های [[پاکیزه]] را - طَّیِّباتِ - [[تحریم]] کرده است” {{متن قرآن|قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِينَةَ اللَّهِ الَّتِي أَخْرَجَ لِعِبَادِهِ وَالطَّيِّبَاتِ مِنَ الرِّزْقِ...}} و در [[حقیقت]] در مقابل برداشت اشتباهی که بعضی از [[زهد]] داشتند و استفاده از مواهب طبیعی خوارک و [[لباس]] را مخالف [[زهد]] می‌‌دانستند از [[آیه]] برداشت می‌‌شود که [[زهد]] حالت درونی [[آزادگی]] و تحت تأثیر [[طمع]] و [[شهوت]] نبودن است همان‌گونه که [[امام علی]]{{ع}} می‌‌فرماید: {{متن حدیث|الزُّهْدُ كُلُّهُ‏ بَيْنَ‏ كَلِمَتَيْنِ‏ مِنَ‏ الْقُرْآنِ‏ قَالَ اللَّهُ سُبْحَانَهُ: {{متن قرآن|لِكَيْلَا تَأْسَوْا عَلَى مَا فَاتَكُمْ وَلَا تَفْرَحُوا بِمَا آتَاكُمْ}}<ref>«تا بر آنچه از دست شما رفت دریغ نخورید و بر آنچه به شما دهد شادی نکنید» سوره حدید، آیه ۲۳.</ref>{{متن حدیث|وَ مَنْ لَمْ يَأْسَ‏ عَلَى الْمَاضِي وَ لَمْ يَفْرَحْ بِالْآتِي فَقَدْ أَخَذَ الزُّهْدَ بِطَرَفَيْهِ}}<ref>نهج البلاغه، قصار الحکم ۴۳۹.</ref>؛ همه [[زهد]] در دو کلمه از [[قرآن]] فراهم است: [[خدای سبحان]] فرماید: تا بر آن‌چه از دستتان رفته دریغ نخورید، و بدانچه به شما رسیده شادمان مباشید و آن‌که بر گذشته دریغ نخورد و به [[آینده]] شادمان نباشد پس [[زهد]] را از دو سمت آن ([[بی‌اعتنایی]] به گذشته و [[آینده]]) دریافته است<ref>من وحی القرآن ج۱۰، ص۹۸.</ref>.  

#{{متن قرآن|هُنَالِكَ دَعَا زَكَرِيَّا رَبَّهُ قَالَ رَبِّ هَبْ لِي مِنْ لَدُنْكَ ذُرِّيَّةً طَيِّبَةً إِنَّكَ سَمِيعُ الدُّعَاءِ}}<ref>«آنجا بود که زکریّا پروردگار خود را فرا خواند، گفت: پروردگارا! به من از سوی خویش فرزندی پاکیزه عطا کن که تو شنوای دعایی» سوره آل عمران، آیه ۳۸.</ref>. '''نکته''': زکریای [[پیامبر]] پروردگارش را خواند {{متن قرآن|هُنَالِكَ دَعَا زَكَرِيَّا رَبَّهُ}} و گفت پروردگارا از نزد خود نسلی [[پسندیده]] به من ببخش، {{متن قرآن|قَالَ رَبِّ هَبْ لِي مِنْ لَدُنْكَ ذُرِّيَّةً طَيِّبَةً}} همانا تو شنونده دعایی {{متن قرآن|إِنَّكَ سَمِيعُ الدُّعَاءِ}} طیب هر چیز، آن فردی است که برای چیز دیگر سازگار و در برآمدن [[حاجت]] آن دخیل و مؤثر باشد، مثلاً [[شهر]] طیب آن شهری است که برای [[زندگی]] اهلش سازگار، و دارای [[آب]] و هوایی ملایم، و رزقی [[پاکیزه]] باشد، و کار و کسب و سایر [[خواسته‌ها]] برای اهلش هم فراهم باشد که [[خدای تعالی]] درباره چنین شهری می‌فرماید: {{متن قرآن|وَالْبَلَدُ الطَّيِّبُ يَخْرُجُ نَبَاتُهُ بِإِذْنِ رَبِّهِ}}<ref>«و گیاه سرزمین پاک به اذن پروردگارش بیرون می‌آید» سوره اعراف، آیه ۵۸.</ref> همچنین عیش طیب، و [[حیات]] طیب، آن عیش و حیاتی است که ابعاض و [[شؤون]] مختلفش با هم سازگار باشد، به‌طوری که [[دل]] صاحب آن عیش به [[زندگی]] گرم و بدون [[نگرانی]] باشد، و یکی از مشتقات کلمه “طیب” بر وزن سیب است که به معنای [[عطر]] [[پاکیزه]] است، پس ذریه [[طیبه]] آن فرزند صالحی است که مثلاً صفات و افعالش با آرزویی که پدرش از یک [[فرزند]] داشت مطابق باشد. پس [[انگیزه]] [[زکریا]] از اینکه گفت: {{متن قرآن|رَبِّ هَبْ لِي مِنْ لَدُنْكَ ذُرِّيَّةً طَيِّبَةً}}<ref>«پروردگارا! به من از سوی خویش فرزندی پاکیزه عطا کن» سوره آل عمران، آیه ۳۸.</ref> این بود که در این درخواست کرامتی بود که از [[خدای تعالی]] درباره خصوص [[مریم]] [[مشاهده]] کرد، کرامتی که دلش را از [[امید]] پر کرده و [[اختیار]] را از دستش ربود و وادارش ساخت که چنین درخواست [[عظیم]] و [[کرامت]] مهمی را بکند، لذا باید گفت: منظورش از ذریه [[طیبه]] [[فرزندی]] بوده که نزد [[خدا]] کرامتی شبیه به [[کرامت]] [[مریم]] و شخصیتی چون او داشته باشد، و به همین جهت است که [[خدای تعالی]] عین همین درخواست را درباره‌اش [[مستجاب]] نمود، [[یحیی]]{{ع}} را به او داد که ‌شبیه‌ترین [[انبیا]] به [[عیسی]]{{ع}} است و [[جامع‌ترین]] [[پیغمبری]] است که همه [[صفات کمال]] و کرامت‌های موجود در [[مریم]] و [[عیسی]] را واجد بود<ref>ترجمه تفسیر المیزان ج۳، ص۲۷۴.</ref>.  

#{{متن قرآن|مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثَى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَيَاةً طَيِّبَةً وَلَنَجْزِيَنَّهُمْ أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ}}<ref>«کسانی از مرد و زن که کار شایسته‌ای کنند؛ و مؤمن باشند، بی‌گمان آنان را با زندگانی پاکیزه‌ای زنده می‌داریم و به یقین نیکوتر از آنچه انجام می‌دادند پاداششان را خواهیم داد» سوره نحل، آیه ۹۷.</ref> '''نکته''': [[زندگی]] [[زیبا]]، [[پاکیزه]] همراه با [[آرامش]] و [[امنیت]] -[[حیات]] طیب - [[وعده خداوند]] به [[مؤمنان]] که می‌‌فرماید: هر کس از مرد یا [[زن]]، [کار] شایسته‌ای انجام دهد، {{متن قرآن|مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثَى...}} در حالی که او [[مؤمن]] است، {{متن قرآن|...وَهُوَ مُؤْمِنٌ...}} پس قطعاً او را به زندگانی پاکیزه‌ای زنده می‌داریم؛ {{متن قرآن|فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَيَاةً طَيِّبَةً...}} و حتماً مزدشان را بر طبق [[بهترین]] چیزی که همواره انجام می‌دادند، به آنان [[پاداش]] خواهیم داد {{متن قرآن|وَلَنَجْزِيَنَّهُمْ أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ}} [[علامه طباطبایی]] درباره [[آیه]] این‌گونه می‌‌نویسد. [[وعده]] جمیلی است که به [[زنان]] و مردان [[مؤمن]] می‌دهد، که [[عمل صالح]] کنند، و در این [[وعده]] جمیل فرقی میان [[زنان]] و مردان در قبول ایمانشان و در اثر [[اعمال]] صالحشان که همان [[احیاء]] به [[حیات طیبه]]، و [[اجر]] به احسن عمل است نگذاشته، و این تسویه میان مرد و [[زن]] [[علی]] رغم بنائی است که بیشتر غیر موحدین و [[اهل کتاب]] از [[یهود]] و [[نصاری]] داشتند و [[زنان]] را از تمامی مزایای [[دینی]] و یا بیشتر آن [[محروم]] می‌دانستند، و مرتبه [[زنان]] را از مرتبه مردان پایین‌تر می‌پنداشتند، و آنان را در وضعی قرار داده بودند که به هیچ وجه قابل ارتقاء نبود. پس اینکه فرمود: {{متن قرآن|مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثَى وَهُوَ مُؤْمِنٌ}} حکمی است کلی نظیر تأسیس قاعده‌ای برای هر کس که [[عمل صالح]] کند، حالا هر که می‌خواهد باشد، تنها مقیدش کرده به اینکه صاحب عمل، [[مؤمن]] باشد و این قید در معنای شرط است، چون عمل در کسی که [[مؤمن]] نیست حبط می‌شود و اثری بر آن مترتب نیست همچنان که [[خدای تعالی]] فرموده: {{متن قرآن|وَمَنْ يَكْفُرْ بِالْإِيمَانِ فَقَدْ حَبِطَ عَمَلُهُ}}<ref>«و هر کس گرویدن (به اسلام) را نپذیرد کردارش تباه می‌شود» سوره مائده، آیه ۵.</ref> و نیز فرموده: {{متن قرآن|وَحَبِطَ مَا صَنَعُوا فِيهَا وَبَاطِلٌ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ}}<ref>«و آنچه در آن کرده‌اند نابود و آنچه انجام می‌داده‌اند تباه است» سوره هود، آیه ۱۶.</ref> [[[حیات]] طیبه‌ای که [[خداوند]] به [[زن]] و مرد نکو [[کردار]] [[وعده]] داده است حیاتی [[حقیقی]] و [[جدید]] است که مرتبه‌ای بالا و والا از [[حیات]] عمومی و دارای آثاری مهم می‌باشد] <ref>ترجمه تفسیر المیزان ج۱۲، ص۴۹۱.</ref>.  

==نکات==

# [[پیامبر]] به صورت کلی جهت‌گیری [[رسالت]] خود را اعلام می‌کند، و آن مشتمل بر هدفی است که [[رسول خدا]]{{صل}} در [[دعوت]] خود اعلام داشته که بگو: {{متن قرآن|قُلْ إِنَّ صَلَاتِي وَنُسُكِي وَمَحْيَايَ}} در [[حقیقت]]، [[نماز]] من و [سایر] [[عبادات]] من و [[زندگی]] و [[مرگ]] من، برای [[خدا]]، [[پروردگار]] جهانیان است. {{متن قرآن|... لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ}}[[حیات]] من [[حیات]] برای [[خدا]] است.

# [[خداوند]] می‌‌فرماید: ای [[مردم]] از آنچه در [[زمین]] است [[حلال]] و [[پاکیزه]] بخورید {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّاسُ كُلُوا مِمَّا فِي الْأَرْضِ حَلَالًا طَيِّبًا}} و از گام‌های [[شیطان]] [[پیروی]] نکنید، که او [[دشمن]] آشکار شما است {{متن قرآن|وَلَا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ}}[[حلال]] مقابل [[حرام]] چیزی است که [[حریم]] منع ندارد و [[تصرف]] و ورود در آن [[آزاد]] است. از حل مقابل [[عقد]]: آن‌چه باز و آماده شده و یا در مزاج [[انسانی]] جذب می‌شود و تحلیل می‌رود چون غذای طبیعی [[انسان]] موادی است که پس از فعل و انفعال‌ها و ترکیب‌ها قابل جذب و تحلیل می‌گردد. طیب آن است که بیش از قابلیت تحلیل طعم و بوی آن مطبوع باشد. پس این دو [[وصف]] چون تعلیل و مقیاسی از برای غذای طبیعی [[آدمی]] است: هر چه حل نشود یا ذائقه و شامه‌ای که مانند بازرس اولی [[غذا]] می‌باشند آن را نپذیرند خوردنش طبیعتاً [[حرام]] شده. و همچنین آنچه در [[نظام اجتماعی]] و [[روحی]] از جهت تعلق [[حق]] دیگری و [[غصب]] نامطلوب می‌باشد. این ندای تنبیهی که پس از چگونگی و [[عاقبت]] اتخاذ انداد - گرفتن شریک برای [[خدا]] - آمده پیش از بیان اصل حلیت گویا برای بستن راه پیدایش اندادی است - شریکانی برای [[خدا]] - که از طریق [[تشریع احکام]] و [[نفوذ]] در [[زندگی]] و [[تغذیه]] [[مردم]] می‌خواهند خود را متبوع و [[حاکم]] گردانند و به هوای خود مرزهای [[حلال و حرام]] آنها را [[تعیین]] نمایند آن سان که [[کاهنان]] [[عرب]] گوشت بعضی شتران - بحیره، سائبه، هام - را و [[کاهنان]] [[یهودی]] و [[مسیحی]] بعضی از گوشت حیوانات [[حلال]] گوشت را و [[کاهنان]] [[بودایی]] و [[برهمایی]] هر گونه گوشت حیوانات را [[تحریم]] کرده‌اند:[[پیروی]] از اینها [[پیروی]] از گام‌های [[شیطانی]] است {{متن قرآن|وَلَا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ}} خطوات الشیطان [[تمثیل]] و تشبیهی برای نمایاندن روش [[شیطانی]] برای [[اغواء]] مردمی است که به [[رشد]] و [[دریافت دین]] رسیده و جویای آئین [[زندگی]] می‌باشند.[[سایه]] [[وسوسه]] و اوهام [[شیطانی]] در مسیر این‌گونه [[مردم]] نمایان می‌شود و آنها را سایه به سایه و گام به گام به دنبال خود می‌کشاند آن چنان که ما وراء آن سایه را نبینند و از منتهای مسیر خود [[غافل]] مانند - و همین که او را به بیابان [[حیرت]] رساند و در تشخیص [[خیر و شر]] و [[مصلحت]] و [[مسئولیت]] گیج نمود و راه [[رشد]] را به رویش بست رهایش می‌نماید: همین که جلوی دید را می‌بندد و از [[عاقبت اندیشی]] باز می‌دارد [[دلیل]] آشکاری بر [[دشمنی]] او می‌باشد: {{متن قرآن|إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ}}<ref>پرتوی از قرآن، ج۲، ص۴۰.</ref>.