عدالت اجتماعی در سیره معصومان: تفاوت میان نسخه‌ها

جز
خط ۶: خط ۶:
| پرسش مرتبط  =
| پرسش مرتبط  =
}}
}}
==مقدمه==
== مقدمه ==
[[پیامبر اسلام]] {{صل}} در [[مدینه]] [[حکومت دینی]] خویش را بر پایۀ عدالت اجتماعی بنیان نهاد و در نظام‌نامه‌ای که به مثابه [[قانون]] اساسی بود، آشکارا می‌توان سلطۀ [[قسط و عدل]] را بر همۀ اصول و [[قوانین]] مشاهده کرد. [[امام علی]] {{ع}} نیز [[حکومت]] خویش را با [[عدالت‌گستری]] آغاز کرد و از ویژگی‌های مشهور او سخت‌گیری‌ در [[قسط و عدل]] بود.
[[پیامبر اسلام]] {{صل}} در [[مدینه]] [[حکومت دینی]] خویش را بر پایۀ عدالت اجتماعی بنیان نهاد و در نظام‌نامه‌ای که به مثابه [[قانون]] اساسی بود، آشکارا می‌توان سلطۀ [[قسط و عدل]] را بر همۀ اصول و [[قوانین]] مشاهده کرد. [[امام علی]] {{ع}} نیز [[حکومت]] خویش را با [[عدالت‌گستری]] آغاز کرد و از ویژگی‌های مشهور او سخت‌گیری‌ در [[قسط و عدل]] بود.


[[عدالت]] [[راستین]] و جهانگیر در [[حکومت جهانی امام مهدی]] {{ع}} محقق خواهد شد که در روایتی از [[پیامبر اسلام]] {{صل}} آمده است: «[[دنیا]] به پایان نمی‌رسد مگر اینکه مردی از [[اهل بیت]] من [[ظهور]] کند.... او [[زمین]] را از [[قسط و عدل]] سرشار می‌کند؛ همان سان که پیش از او از [[ستم]] پر می‌شود»<ref>{{متن حدیث|لَمْ یَخْرُجْ مِنَ الدُّنْیَا حَتَّی یَظْهَرَ فَیَمْلَأَ الْأَرْضَ قِسْطاً وَ عَدْلًا کَمَا مُلِئَتْ جَوْراً وَ ظُلْماً}}؛ کمال الدین، ص ج ۲، ص ۳۴۲.</ref>.<ref>ر.ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص ۳۳۴.</ref>
[[عدالت]] [[راستین]] و جهانگیر در [[حکومت جهانی امام مهدی]] {{ع}} محقق خواهد شد که در روایتی از [[پیامبر اسلام]] {{صل}} آمده است: «[[دنیا]] به پایان نمی‌رسد مگر اینکه مردی از [[اهل بیت]] من [[ظهور]] کند.... او [[زمین]] را از [[قسط و عدل]] سرشار می‌کند؛ همان سان که پیش از او از [[ستم]] پر می‌شود»<ref>{{متن حدیث|لَمْ یَخْرُجْ مِنَ الدُّنْیَا حَتَّی یَظْهَرَ فَیَمْلَأَ الْأَرْضَ قِسْطاً وَ عَدْلًا کَمَا مُلِئَتْ جَوْراً وَ ظُلْماً}}؛ کمال الدین، ص ج ۲، ص ۳۴۲.</ref>.<ref>ر. ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص ۳۳۴.</ref>


==عدالت اجتماعی در [[حکومت علوی]]==
== عدالت اجتماعی در [[حکومت علوی]] ==
نگرشی به مفهوم و اهمیّت [[عدالت]] [[ضرورت]] اجرای آن را در عرصۀ اجتماع مشخص می‌کند. مثلا [[امام علی]] {{ع}} در نخستین روزهای [[حکومت]]، به [[اصلاحات]] گسترده‌ای در سطح [[جامعه]] دست زد، مانند:
نگرشی به مفهوم و اهمیّت [[عدالت]] [[ضرورت]] اجرای آن را در عرصۀ اجتماع مشخص می‌کند. مثلا [[امام علی]] {{ع}} در نخستین روزهای [[حکومت]]، به [[اصلاحات]] گسترده‌ای در سطح [[جامعه]] دست زد، مانند:
# [[فرهنگ‌سازی]] عمومی و [[اصلاح]] باورهای [[مردم]]: تعریف دوباره برخی مفاهیم مانند [[دنیا]]، [[مرگ]]، [[معاد]]، روزی، [[مال]]...<ref>ر.ک: [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ص ۱۱۲.</ref>.
# [[فرهنگ‌سازی]] عمومی و [[اصلاح]] باورهای [[مردم]]: تعریف دوباره برخی مفاهیم مانند [[دنیا]]، [[مرگ]]، [[معاد]]، روزی، [[مال]]...<ref>ر. ک: [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ص ۱۱۲.</ref>.
# [[اصلاحات]] ساختاری: مانند [[عدالت]] در توزیع [[اموال عمومی]]، از میان برداشتن [[تبعیض‌ها]] و یکسان‌نگری بین آحاد [[جامعه]] و تجدیدنظر در [[کارگزاران حکومتی]] و [[اقتصادی]]، [[تبیین]] آیین‌نامه‌هایی برای بخش‌های مربوط و.... ایشان در نامه‌ای به [[کارگزار]] خود می‌نویسد: «در [[اموال]] [[بیت المال]] که نزدت گرد آمده است، سخت دقّت و [[مراقبت]] کن و آن را به عائله‌داران و گرسنگان که نامشان در [[دیوان]] [[نیازمندان]] است بپرداز تا [[فقر]] و [[نیاز]] در [[جامعه]] ریشه‌کن شود و مازاد آن را برای ما بفرست تا بین نیازمندانِ اینجا تقسیم کنیم»<ref>{{متن حدیث|وَ انْظُرْ إِلَی مَا اجْتَمَعَ عِنْدَکَ مِنْ مَالِ اللَّهِ فَاصْرِفْهُ إِلَی مَنْ قِبَلَکَ‏ مِنْ ذَوِی الْعِیَالِ وَ الْمَجَاعَةِ مُصِیباً بِهِ مَوَاضِعَ [الْمَفَاقِرِ] الْفَاقَةِ وَ الْخَلَّاتِ وَ مَا فَضَلَ عَنْ ذَلِکَ فَاحْمِلْهُ إِلَیْنَا لِنَقْسِمَهُ فِیمَنْ قِبَلَنَا}}؛ نهج البلاغه، نامه ۶۷.</ref>.<ref>ر.ک: [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ص ۱۱۲.</ref>
# [[اصلاحات]] ساختاری: مانند [[عدالت]] در توزیع [[اموال عمومی]]، از میان برداشتن [[تبعیض‌ها]] و یکسان‌نگری بین آحاد [[جامعه]] و تجدیدنظر در [[کارگزاران حکومتی]] و [[اقتصادی]]، [[تبیین]] آیین‌نامه‌هایی برای بخش‌های مربوط و.... ایشان در نامه‌ای به [[کارگزار]] خود می‌نویسد: «در [[اموال]] [[بیت المال]] که نزدت گرد آمده است، سخت دقّت و [[مراقبت]] کن و آن را به عائله‌داران و گرسنگان که نامشان در [[دیوان]] [[نیازمندان]] است بپرداز تا [[فقر]] و [[نیاز]] در [[جامعه]] ریشه‌کن شود و مازاد آن را برای ما بفرست تا بین نیازمندانِ اینجا تقسیم کنیم»<ref>{{متن حدیث|وَ انْظُرْ إِلَی مَا اجْتَمَعَ عِنْدَکَ مِنْ مَالِ اللَّهِ فَاصْرِفْهُ إِلَی مَنْ قِبَلَکَ‏ مِنْ ذَوِی الْعِیَالِ وَ الْمَجَاعَةِ مُصِیباً بِهِ مَوَاضِعَ [الْمَفَاقِرِ] الْفَاقَةِ وَ الْخَلَّاتِ وَ مَا فَضَلَ عَنْ ذَلِکَ فَاحْمِلْهُ إِلَیْنَا لِنَقْسِمَهُ فِیمَنْ قِبَلَنَا}}؛ نهج البلاغه، نامه ۶۷.</ref>.<ref>ر. ک: [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ص ۱۱۲.</ref>
#نظام‌مندی درآمدهای عمومی: شامل تعیین شیوۀ دریافت [[خراج]]<ref>نهج البلاغه، نامه ۲۵</ref>، رعایت [[انصاف]] در دریافت درآمدهای عمومی<ref>نهج البلاغه، نامه ۵۱</ref>، بازتعریف موضوع [[خراج]]، به‌عنوان رکنی در تأمین [[اقتصاد]] [[حکومتی]]<ref>ر.ک: [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ص ۱۱۲-۱۱۳.</ref>.
# نظام‌مندی درآمدهای عمومی: شامل تعیین شیوۀ دریافت [[خراج]]<ref>نهج البلاغه، نامه ۲۵</ref>، رعایت [[انصاف]] در دریافت درآمدهای عمومی<ref>نهج البلاغه، نامه ۵۱</ref>، بازتعریف موضوع [[خراج]]، به‌عنوان رکنی در تأمین [[اقتصاد]] [[حکومتی]]<ref>ر. ک: [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ص ۱۱۲-۱۱۳.</ref>.
#تنظیم روابط تجاری: رونق بازار و کسب و کار وابسته به رونق روابط تجاری است. [[امام علی]] {{ع}} فعالیت‌های [[اقتصادی]] را که از آن با عنوان پشتوانه درآمدهای دولتی یاد می‌کند، در سه بخش بازرگانی خارجی، داخلی و صنعتگری تقسیم‌ می‌کند<ref>نهج البلاغه، نامه ۵۳</ref>.<ref>ر.ک: [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ص ۱۱۳.</ref>
# تنظیم روابط تجاری: رونق بازار و کسب و کار وابسته به رونق روابط تجاری است. [[امام علی]] {{ع}} فعالیت‌های [[اقتصادی]] را که از آن با عنوان پشتوانه درآمدهای دولتی یاد می‌کند، در سه بخش بازرگانی خارجی، داخلی و صنعتگری تقسیم‌ می‌کند<ref>نهج البلاغه، نامه ۵۳</ref>.<ref>ر. ک: [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ص ۱۱۳.</ref>


== منابع ==
== منابع ==
۱۱۸٬۲۸۱

ویرایش