مسجد در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر

مسجد در قرآن (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۲۷ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۲۴

۱۶٬۲۷۴ بایت اضافه‌شده ، ‏۲۷ دسامبر ۲۰۲۳

بدون خلاصۀ ویرایش

دیداریویکی‌متن

Jaafari

مدیران

۸۰٬۴۴۹

ویرایش

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-{{نبوت}}
 {{مدخل مرتبط
 | موضوع مرتبط = مسجد
-| عنوان مدخل  = [[مسجد]]
+| عنوان مدخل  = مسجد
-| مداخل مرتبط = [[مسجد در لغت]] - [[مسجد در قرآن]] - [[مسجد در فقه سیاسی]]
+| مداخل مرتبط = [[مسجد در لغت]] - [[مسجد در قرآن]] - [[مسجد در فقه اسلامی]] - [[مسجد در فقه سیاسی]] - [[مسجد در معارف و سیره حسینی]] - [[مسجد در معارف و سیره نبوی]]
 | پرسش مرتبط  =
 }}
@@ خط ۲۶: / خط ۲۵: @@
 # [[ترویج]] [[کفر]]، [[تفرقه]] افکنی و تجمع بخشیدن به [[دشمنان خدا]] و [[رسول]]، مهم‌ترین [[اهداف]] [[منافقان]]، در ساختن [[مسجد ضرار]]: {{متن قرآن|وَالَّذِينَ اتَّخَذُوا مَسْجِدًا ضِرَارًا وَكُفْرًا وَتَفْرِيقًا بَيْنَ الْمُؤْمِنِينَ وَإِرْصَادًا لِمَنْ حَارَبَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ}}؛
 # [[نهی]] شدن [[پیامبر]] از سوی [[خداوند]] نسبت به حضور یافتن و [[اقامه نماز]] در [[مسجد ضرار]]: {{متن قرآن|وَالَّذِينَ اتَّخَذُوا مَسْجِدًا ضِرَارًا... * لَا تَقُمْ فِيهِ أَبَدًا...}}<ref>[[محمد جعفر سعیدیان‌فر|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)|فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم]]، ج۲، ص ۶۸۷.</ref>.
+==[[مسجد]]==
+{{متن قرآن|لَا تَقُمْ فِيهِ أَبَدًا لَمَسْجِدٌ أُسِّسَ عَلَى التَّقْوَى مِنْ أَوَّلِ يَوْمٍ أَحَقُّ أَنْ تَقُومَ فِيهِ فِيهِ رِجَالٌ يُحِبُّونَ أَنْ يَتَطَهَّرُوا وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُطَّهِّرِينَ}}<ref>«هیچ‌گاه در آن (مسجد) حاضر مشو! بی‌گمان مسجدی که از روز نخست بنیان آن را بر پرهیزگاری نهاده‌اند سزاوارتر است که در آن حاضر گردی؛ در آن مردانی هستند که پاکیزه کردن (خود) را دوست می‌دارند و خداوند پاکیزگان را دوست می‌دارد» سوره توبه، آیه ۱۰۸.</ref>.
+===اولین [[مسجد مدینه]]===
+نام مسجدی که در [[آیه]] مورد اشاره قرار گرفته است محذوف می‌باشد. ولی شکی وجود ندارد که تأکید بر برپا داشتن [[نماز]] در آن جز «[[مسجد قبا]]» نبوده است. [[شاهد]] گویای این سخن، همان است که در آیه صد و هفتم [[سوره توبه]] می‌خوانیم: {{متن قرآن|وَالَّذِينَ اتَّخَذُوا مَسْجِدًا ضِرَارًا...}}<ref>«و کسانی هستند که مسجدی را برگزیده‌اند برای زیان رساندن (به مردم) و کفر و اختلاف افکندن میان مؤمنان و (ساختن) کمینگاه برای آن کس که از پیش با خداوند و پیامبر وی به جنگ برخاسته بود؛ و سوگند می‌خورند که ما جز سر نیکی نداریم و خداوند گواهی می‌دهد که آنان دروغگویند» سوره توبه، آیه ۱۰۷.</ref>.
+[[مسجد ضرار]] در مقابل مسجد قبا بنا گردید تا دو دستگی ایجاد شود و [[اختلاف]] [[تولید]] شود. آیه صد و هشتم سوره توبه «اشاره به این نکته دارد که این مسجد از [[روز]] نخست بر پایه [[تقوا]] ساخته شد و لذا سزاوار است تا [[رسول خدا]]{{صل}} در این مسجد نماز بگذارد. به [[سبب نزول]] این آیه در [[شأن]] مسجد قبا، در آن [[زمان]]، مسجد یاد شده را به نام «مسجد التقوی» می‌شناختند. این آیه در برابر مسجد ضرار نازل شد که برخلاف مسجد قبا که بر پایه «تقوا» ساخته شده بود، مسجد ضرار بر پایه «[[انفاق]] و اختلاف» بنا گردید»<ref>آثار اسلامی مکه و مدینه، ص۲۴۶</ref>. در کتاب «[[تاریخ]] المدینه المنوره» می‌خوانیم: {{عربی|لما جاء النبی{{صل}} مهاجراً إلی المدینه المنوره نزل فی [[منزل]] [[کلثوم بن الهدم من بنی عمرو بن عوف]]، و اخذ [[مره]] فأسس [[مسجد قباء]] و هو اول [[مسجد]] بناه النبی و اصحابه بالمدینه المنوره}}<ref>تاریخ المدینه، ص۴۶.</ref>. یعنی «[[پیامبر]]{{صل}} وقتی از [[هجرت به مدینه]] منوره آمد در [[منزل]] کلثوم بن الهدم از [[قبیله]] [[بنی عمر]] و [[بن عوف]] فرود آمد و مربدی<ref>«مربد» به زمینی می‌گفته‌اند که برای خشکاندن و پهن کردن خرما استفاده می‌شده است. (ر.ک: تاریخ و آثار اسلامی مکه و مدینه، ص۲۵۰).</ref> را گرفت و در آنجا [[مسجد قبا]] را تأسیس کرد و آن اولین مسجدی است که در [[مدینه منوره]] توسط پیامبر و اصحابش بنا شده است» پس «[[قبا]] اولین مسجدی است که [[پس از ظهور]] [[اسلام]] ساخته شد»<ref>اطلاس قرآن، ص۲۱۶؛ روضة الصفا، ص۲۴۴.</ref>.<ref>[[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص ۷۴۶.</ref>
+===مساحت مسجد قبا===
+مساحت اولیه مسجد را ۷۰* ۶۰ ذراع = ۴۲۰۰ (برابر با ۷۴/۱۰۲۱ متر) و ارتفاع دیوار‌های آن را پنج ذراع نوشته‌اند که آن [[حضرت]] خودش با کمک [[مهاجران]] و [[انصار]]، در نخستین روزهای [[هجرت]] به احداث آن پرداختند. این مسجد که ساختن آن تقریباً هفت ماه [[زمان]] برد، از نهایت [[سادگی]] و [[پیراستگی]] برخوردار بود<ref>تاریخ و آثار اسلامی مکه و مدینه، ص۱۸۸.</ref>.<ref>[[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص ۷۴۸.</ref>
+===موقعیت مسجد قبا===
+بنا به نوشته [[فرهنگ]] معین: «قبا قریه‌ای است در دو میلی [[شهر مدینه]] که [[چاه]] معروف قبا در آن قرار دارد و آن [[مسکن]] [[بنی عمرو بن عوف انصاری]] است»<ref>تاریخ و آثار اسلامی مکه و مدینه، ص۱۸۸.</ref>. مسجد قبا مسجدی در منطقه حاصل‌خیز در نزدیک [[مدینه]] به نام «قبا» که مسجد نیز به نام آن منطقه نامیده شده است<ref>فرهنگ معین، ج۶، ص۱۴۳۶.</ref>. به همین دلیل نخلستان‌های زیادی در قبا وجود داشته و دارد. [[مردم]] این منطقه که به نام [[طایفه]] [[بنو عمرو بن عوف]] شناخته می‌شدند، به دلیل واقع شدن قبا در جنوب شهر مدینه و در واقع سر راه [[مکه]] به مدینه، نخستین استقبال کنندگان از [[مهاجرین]] و نیز شخص [[رسول خدا]]{{صل}} در وقت هجرت بودند<ref>آثار اسلامی مکه و مدینه، ص۲۴۴.</ref>. فعلاً بنا به نوشته برخی نویسندگان این [[مسجد]]، تا [[مسجد النبی]]{{صل}} حدود ۵/۳ کیلومتر فاصله دارد و حدود ۲۰ هزار [[نمازگزار]] را در خود جای می‌دهد<ref>قائدان، تاریخ و آثار اسلامی، ص۲۵۴.</ref>.<ref>[[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص ۷۴۸.</ref>
+==[[مسجد]]==
+{{متن قرآن|... وَلِيَدْخُلُوا الْمَسْجِدَ كَمَا دَخَلُوهُ أَوَّلَ مَرَّةٍ...}}<ref>«... و در آن مسجد وارد گردند چنان که بار نخست وارد آن شده بودند.».. سوره اسراء، آیه ۷.</ref>.
+[[آیه]] نخستین [[سوره]] اسری به [[سیر]] شبانه [[پیامبر عظیم الشأن اسلام]] از [[مسجدالحرام]] به [[مسجد الاقصی]] می‌پردازد. در [[آیات]] بعدی به ذکر قسمتی از [[تاریخ]] [[بنی اسرائیل]] وارد شده و از دو [[فساد]] بنی اسرائیل پرده بر می‌دارد. [[قرآن]] مانند آیات بسیار دیگر، در این جا نیز اختصار [[اختیار]] کرده و روشن نفرموده که این آیات به چه وقایعی اشاره دارد. [[مفسران]] در این خصوص ساکت ننشسته و گفته‌اند: واقعه اول [[حمله]] [[بخت النصر]] یعنی [[پادشاه]] [[بابل]] است که در آن حمله [[معبد]] هیکل [[عبادتگاه]] عالی [[یهود]] ویران شد و [[الواح تورات]] سوخت و مردان [[قتل عام]] و [[زنان]] به [[اسارت]] برده شدند. واقعه دوم حدود صد سال قبل از میلاد [[مسیح]] اتفاق افتاد. اسپیانوس- [[قیصر روم]] - به [[وزیر]] خویش - طرطوز - [[مأموریت]] داد و در پی آن بنی اسرائیل مجدداً در به در شد.
+در آیه مورد بحث ورود مهاجمان برای دومین بار به مکان استقرار بنی اسرائیل اشاره شده است، [[رومیان]] [[شهر]] را به محاصره خود در آوردند و ساکنین آن را از دم تیغ گذراندند.
+از گفتار برخی از بزرگان می‌توان چنین بهره گرفت: «مقصود از مسجد در جمله: {{متن قرآن|وَلِيَدْخُلُوا الْمَسْجِدَ كَمَا دَخَلُوهُ أَوَّلَ مَرَّةٍ}} [[مسجد اقصی]] - [[بیت المقدس]] - است و به گفته آن کسی که گفته مراد به آن تمامی [[سرزمین فلسطین]] است و مجازاً آن را مسجد خوانده نباید اعتنا کرد».
+[[علامه]] سپس ادامه می‌دهد: «این [[کلام]] دلالت بر دو نکته دارد اول اینکه [[دشمنان]] بنی اسرائیل در نوبت اول هم داخل مسجد اقصی شده و آن را به [[قهر]] گرفتند و اگر در [[قرآن کریم]] آن را نیاورده به منظور اختصار بوده، دوم اینکه داخل شدن در مسجد برای [[هتک حرمت]] و [[تخریب]] آن بوده، سوم اینکه این مهاجمین و مبعوثین برای [[مجازات]] [[بنی اسرائیل]] و گرفتن [[انتقام]] از ایشان همان‌ها بودند که در بار اول [[مبعوث]] بر ایشان شدند»<ref>علامه طباطبایی، تفسیر المیزان، ج۱۳، ص۷۱.</ref>.<ref>[[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص ۷۵۰.</ref>
+===[[بیت المقدس]]===
+[[شهر]] «بیت المقدس» یا «بیت المقدس» در [[غرب]] [[آسیا]] و شمال خاورمیانه، در [[فلسطین]] واقع شده و نخستین [[قبله مسلمانان]] است.
+[[قداست]] این شهر بسیار است. آن را [[پیامبران]] بنا کرده‌اند، [[داود]]{{ع}} و [[سلیمان]]{{ع}} در این شهر حشمت داشتند. [[خداوند]] در همین شهر، زکریا را به [[یحیی]] [[بشارت]] داد. جبال و طیر را در بیت المقدس برای داود مسخر ساخت. [[هاجر]] از کوثا به بیت المقدس [[هجرت]] کرد. [[مریم]] [[عذرا]] در بیت المقدس [[وفات]] یافت [[عیسی بن مریم]] در همین جا به [[دنیا]] آمد و [[عروج]] کرد. [[حضرت محمد]] مدت‌ها رو به بیت المقدس [[نماز]] می‌گزارد و اسرای آن [[حضرت]] به این جا و [[معراج]] آن حضرت از همین جا بود. بالاخره در اینجا [[حضرت مسیح]] نازل شده و در نماز به [[حضرت مهدی]]{{ع}} [[اقتدا]] خواهد کرد»<ref>فرهنگنامه مهدویت، ص۱۲۵.</ref>.<ref>[[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص ۷۵۲.</ref>
+===[[مسجد الاقصی]]===
+در بیت المقدس ([[اورشلیم]]) و در [[سرزمین فلسطین]] واقع است و به اعتبار دوری‌اش از [[مکه]]؛ اقصی خوانده شده است. [[پیامبر اسلام]] به [[راهنمایی]] [[جبرئیل]] از همین [[مسجد]] سوار بر مرکبی بالدار موسوم به [[براق]] شد و به [[آسمان]] عروج کرد.<ref>[[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص ۷۵۳.</ref>
+==[[مسجد]]==
+{{متن قرآن|...رَبُّهُمْ أَعْلَمُ بِهِمْ قَالَ الَّذِينَ غَلَبُوا عَلَى أَمْرِهِمْ لَنَتَّخِذَنَّ عَلَيْهِمْ مَسْجِدًا}}<ref>«و بدین‌گونه (مردم را) از حال آنان آگاهانیدیم تا بدانند که وعده خداوند راستین است و در رستخیز تردیدی نیست؛ آنگاه (مردم) در کار خویش، میان هم کشمکش کردند؛ گفتند بنایی بر (غار) آنان بسازید (تا داستانشان آشکار نگردد)- پروردگارشان بر (احوال) آنان آگاه‌تر است» سوره کهف، آیه ۲۱.</ref>.
+===معنای لغوی===
+«مسجد بر وزن [[مشرق]] در لغت به معنای سجده‌گاه می‌باشد اما در [[قرآن]] و [[تمدن اسلامی]] مسجد به مکانی گفته می‌شود که [[عبادتگاه]] [[مؤمنان]] است، با توجه به آنکه [[عبادت]] [[خداوند]] ارکان بسیاری دارد و در مسجد علاوه بر [[سجده]] [[اعمال]] دیگری هم برای عبادت صورت می‌پذیرد که سجده کردن بخش اندکی از آن است که سر به سجده نهادن [[مطهر]] و نمود اوج [[فروتنی]] و [[کرنش]] در برابر خداوند است»<ref>دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، ص۲۰۵۲.</ref>.
+«به [[اصحاب کهف]] از آن جهت این نام اطلاق شده است که آنها به یک [[غار]] وسیع واقع در کوهی [[پناه]] بردند»<ref>اطلس قرآن، ص۱۵۵.</ref>. آنان وقتی بعد از سیصد سال از [[خواب]] بیدار شدند و از [[حقیقت]] ماجرا [[آگاهی]] یافتند [[تحمل]] [[حیات]] بر ایشان سخت شد و از خداوند خواستند که بمیرند. [[مردم]] در غار را مسدود کردند و [[مؤمنان راستین]] به یاد [[رستاخیز]] در کنار غاری که آنان مدفون شدند مسجدی ساختند.<ref>[[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص ۷۵۴.</ref>
+===غار اصحاب کهف===
+صرف نظر از مکان‌هایی که از اعتبار ضعیفی برخوردارند دو مکان مهم به نام غار تا اصحاب کهف معرفی شده‌اند:
+«غار اول: «[[افسوس]]». آن [[شهر]] مخروبه‌ای در [[ترکیه]] است که در ۷۳ کیلومتری شهر بزرگی ازمیر قرار دارد».
+غار دوم: [[رجیب]] است که احتمال داده‌اند غار اصحاب کهف باشد و در هشت کیلومتری [[شهر عمان]] پایتخت [[اردن]] [[هاشمی]] نزدیک دهی به نام «رجیب» قرار دارد...<ref>قصه‌های قرآن، لطیف راشدی، ص۴۶۹.</ref>.
+اکتشاف این غار «در سال (۱۹۶۳م) مطابق با (۱۳۴۳. ش) اتفاق افتاد.
+شواهد یاد شده در [[غار]] [[رجیب]] همگی دلالت بر این می‌کنند که غار [[اصحاب کهف]] اینجاست و [[مسجد]] آنجا همان مسجدی است که در [[آیه]] ۲۱ [[سوره کهف]] آمده است.<ref>[[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص ۷۵۵.</ref>
 == منابع ==
 {{منابع}}
 # [[پرونده:55210091.jpg|22px]] [[محمد جعفر سعیدیان‌فر|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۲ (کتاب)|'''فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم''']]
+# [[پرونده:IM010430.jpg|22px]] [[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|'''اماکن جغرافیایی در قرآن''']]
 {{پایان منابع}}
 == پانویس ==
 {{پانویس}}