تسلیم در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

۵۰ بایت اضافه‌شده ،  ‏۲ مارس ۲۰۲۳
جز
جایگزینی متن - 'دست' به 'دست'
جز (جایگزینی متن - 'خوشامد' به 'خوش‌آمد')
جز (جایگزینی متن - 'دست' به 'دست')
 
(یک نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد)
خط ۱۳۳: خط ۱۳۳:
* هم‌چنین فی قوله تعالی: {{متن قرآن|حَتَّى تَسْتَأْنِسُوا وَتُسَلِّمُوا عَلَى أَهْلِهَا}}<ref>«تا آنکه آشنایی دهید و بر اهل آن (خانه)‌ها سلام کنید» سوره نور، آیه ۲۷.</ref>، فرموده: استیناس، [[طلب]] [[انس]] است به وسیله [[علم]] یا غیر آن و: {{متن قرآن|تُسَلِّمُوا عَلَى أَهْلِهَا}}؛ یعنی سزاوار است که بر [[اهل]] [[خانه‌ها]] [[سلام]] کنید و چون به شما اجازه ورود دادند، پس در آن [[خانه‌ها]] داخل شوید<ref>تبیان، ج۷، ص۳۷۷.</ref>.
* هم‌چنین فی قوله تعالی: {{متن قرآن|حَتَّى تَسْتَأْنِسُوا وَتُسَلِّمُوا عَلَى أَهْلِهَا}}<ref>«تا آنکه آشنایی دهید و بر اهل آن (خانه)‌ها سلام کنید» سوره نور، آیه ۲۷.</ref>، فرموده: استیناس، [[طلب]] [[انس]] است به وسیله [[علم]] یا غیر آن و: {{متن قرآن|تُسَلِّمُوا عَلَى أَهْلِهَا}}؛ یعنی سزاوار است که بر [[اهل]] [[خانه‌ها]] [[سلام]] کنید و چون به شما اجازه ورود دادند، پس در آن [[خانه‌ها]] داخل شوید<ref>تبیان، ج۷، ص۳۷۷.</ref>.
* نیز فی قوله تعالی: {{متن قرآن|فَإِذَا دَخَلْتُمْ بُيُوتًا فَسَلِّمُوا عَلَى أَنْفُسِكُمْ}}<ref>«پس چون به هر خانه‌ای در آمدید به همدیگر درود گویید» سوره نور، آیه ۶۱.</ref>، فرموده: بنا بر گفته [[حسن]]، باید برخی از شما بر برخی دیگر [[سلام]] کنند، و بنا بر سخن [[ابراهیم]]؛ یعنی آن‌که وقتی داخل در خانه‌ای شدید که کسی در آن نیست، بگویید: {{متن حدیث|السَّلَامُ عَلَيْنَا وَ عَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ}} و گروهی هم گفته‌اند: مراد از [[بیوت]]، [[مساجد]] است، و شیخ چنین نظر داده که: اولی این است که آن را حمل بر عموم کنیم و اما بر [[مسلمانان]]، ردّ [[سلام]] [[واجب]] است <ref>تبیان، ج۷، ص۴۱۱.</ref>.
* نیز فی قوله تعالی: {{متن قرآن|فَإِذَا دَخَلْتُمْ بُيُوتًا فَسَلِّمُوا عَلَى أَنْفُسِكُمْ}}<ref>«پس چون به هر خانه‌ای در آمدید به همدیگر درود گویید» سوره نور، آیه ۶۱.</ref>، فرموده: بنا بر گفته [[حسن]]، باید برخی از شما بر برخی دیگر [[سلام]] کنند، و بنا بر سخن [[ابراهیم]]؛ یعنی آن‌که وقتی داخل در خانه‌ای شدید که کسی در آن نیست، بگویید: {{متن حدیث|السَّلَامُ عَلَيْنَا وَ عَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ}} و گروهی هم گفته‌اند: مراد از [[بیوت]]، [[مساجد]] است، و شیخ چنین نظر داده که: اولی این است که آن را حمل بر عموم کنیم و اما بر [[مسلمانان]]، ردّ [[سلام]] [[واجب]] است <ref>تبیان، ج۷، ص۴۱۱.</ref>.
* مرحوم [[شیخ طبرسی]] در [[تفسیر]] [[مجمع‌البیان]] درباره قوله تعالی: {{متن قرآن|وَلَكِنَّ اللَّهَ سَلَّمَ}}<ref>«ولی خداوند (شما را) در امان داشت» سوره انفال، آیه ۴۳.</ref>، فرموده: یعنی [[مؤمنان]] به [[لطف]] [[خدای متعال]] و [[احسان]] او، از [[سست]] شدن نسبت به [[جنگ]]، [[نزاع]] با همدیگر و [[اختلاف]] کلمه و [[اضطراب]] داشتن برای [[جنگ]]، [[رهایی]] و [[نجات]] یافتند تا به آنچه علیه [[دشمن]] [[اراده]] کرده بودند، [[دست]] یابند<ref>مجمع البیان، ج۴، ص۵۴۷.</ref>.
* مرحوم [[شیخ طبرسی]] در [[تفسیر]] [[مجمع‌البیان]] درباره قوله تعالی: {{متن قرآن|وَلَكِنَّ اللَّهَ سَلَّمَ}}<ref>«ولی خداوند (شما را) در امان داشت» سوره انفال، آیه ۴۳.</ref>، فرموده: یعنی [[مؤمنان]] به [[لطف]] [[خدای متعال]] و [[احسان]] او، از [[سست]] شدن نسبت به [[جنگ]]، [[نزاع]] با همدیگر و [[اختلاف]] کلمه و [[اضطراب]] داشتن برای [[جنگ]]، [[رهایی]] و [[نجات]] یافتند تا به آنچه علیه [[دشمن]] [[اراده]] کرده بودند، دست یابند<ref>مجمع البیان، ج۴، ص۵۴۷.</ref>.
* فی قوله تعالی: {{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ}}<ref>«خداوند و فرشتگانش بر پیامبر درود می‌فرستند» سوره احزاب، آیه ۵۶.</ref> هم فرموده: معنای آن این است که [[خدای متعال]] بر [[پیامبر]] [[صلوات]] میفرستد و بر او ثنا می‌گوید با ثنای جمیل، و او را گرامی می‌دارد با عظیم‌ترین گرامی‌ داشت، و فرشتگانش بر او [[صلوات]] می‌فرستند و بر او ثنا می‌گویند به [[نیکوترین]] ثنا، و برایش [[دعا]] می‌کنند به [[پاکیزه]] [[دعاها]].
* فی قوله تعالی: {{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ}}<ref>«خداوند و فرشتگانش بر پیامبر درود می‌فرستند» سوره احزاب، آیه ۵۶.</ref> هم فرموده: معنای آن این است که [[خدای متعال]] بر [[پیامبر]] [[صلوات]] میفرستد و بر او ثنا می‌گوید با ثنای جمیل، و او را گرامی می‌دارد با عظیم‌ترین گرامی‌ داشت، و فرشتگانش بر او [[صلوات]] می‌فرستند و بر او ثنا می‌گویند به [[نیکوترین]] ثنا، و برایش [[دعا]] می‌کنند به [[پاکیزه]] [[دعاها]].
* همین طور فی قوله تعالی: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا}}<ref>«ای مؤمنان! بر او درود فرستید و به شایستگی (بدو) سلام کنید» سوره احزاب، آیه ۵۶.</ref>، بیان داشته که: [[ابوحمزه ثمالی]] فرمود: [[سدی]]، [[حمید بن سعد انصاری]]، [[برید بن ابی زیاد]] از [[عبدالرحمن بن ابی‌لیلی]] و او از [[کعب بن عجره]]، این چنین مرا [[حدیث]] کرده‌اند: چون این [[آیه]] نازل گردید، ما گفتیم: یا [[رسول الله]]! [[سلام]] بر شما را دانستیم که چیست؟ (امّا) "صلوات" بر شما چگونه باید باشد؟ آن بزرگوار فرمود: {{متن حدیث|قُولُوا: اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَ آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ، وَ بَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا بَارَكْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَ آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ}}، و با [[نقل روایت]] [[ابی‌بصیر]] در سؤال از [[امام صادق]] {{ع}} فرموده: بر اساس این [[روایت]] معنای قوله: {{متن قرآن|وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا}}<ref>«و به شایستگی (بدو) سلام کنید» سوره احزاب، آیه ۵۶.</ref>، چنین خواهد بود: [[مطیع]] [[اوامر]] او باشید و در [[طاعت]] او بذل جهد و کوشش نمایید و همین طور در جمیع آنچه شما را بدان امر می‌فرماید، و گفته‌اند: معنای آن {{عربی|"سلموا علیه بالدعاء"}} است؛ یعنی بگویید: {{متن حدیث|السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ}}<ref>مجمع البیان، ج۸، ص۳۷۰.</ref>.
* همین طور فی قوله تعالی: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا}}<ref>«ای مؤمنان! بر او درود فرستید و به شایستگی (بدو) سلام کنید» سوره احزاب، آیه ۵۶.</ref>، بیان داشته که: [[ابوحمزه ثمالی]] فرمود: [[سدی]]، [[حمید بن سعد انصاری]]، [[برید بن ابی زیاد]] از [[عبدالرحمن بن ابی‌لیلی]] و او از [[کعب بن عجره]]، این چنین مرا [[حدیث]] کرده‌اند: چون این [[آیه]] نازل گردید، ما گفتیم: یا [[رسول الله]]! [[سلام]] بر شما را دانستیم که چیست؟ (امّا) "صلوات" بر شما چگونه باید باشد؟ آن بزرگوار فرمود: {{متن حدیث|قُولُوا: اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَ آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ، وَ بَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا بَارَكْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَ آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ}}، و با [[نقل روایت]] [[ابی‌بصیر]] در سؤال از [[امام صادق]] {{ع}} فرموده: بر اساس این [[روایت]] معنای قوله: {{متن قرآن|وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا}}<ref>«و به شایستگی (بدو) سلام کنید» سوره احزاب، آیه ۵۶.</ref>، چنین خواهد بود: [[مطیع]] [[اوامر]] او باشید و در [[طاعت]] او بذل جهد و کوشش نمایید و همین طور در جمیع آنچه شما را بدان امر می‌فرماید، و گفته‌اند: معنای آن {{عربی|"سلموا علیه بالدعاء"}} است؛ یعنی بگویید: {{متن حدیث|السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ}}<ref>مجمع البیان، ج۸، ص۳۷۰.</ref>.
خط ۲۹۷: خط ۲۹۷:
اصولاً [[راضی]] بودن به [[قضا و قدر الهی]]، خود نیز بُعدی از ابعاد «تسلیم» در برابر خواست و [[مشیت]] اوست: {{متن قرآن|وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ وَنَقْصٍ مِنَ الْأَمْوَالِ وَالْأَنْفُسِ وَالثَّمَرَاتِ وَبَشِّرِ الصَّابِرِينَ}}<ref>«و بی‌گمان شما را با چیزی از بیم و گرسنگی و کاستی دارایی‌ها و کسان و فرآورده‌ها می‌آزماییم، و شکیبایان را نوید بخش!» سوره بقره، آیه ۱۵۵.</ref>، {{متن قرآن|الَّذِينَ إِذَا أَصَابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ قَالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ}}<ref>«همان کسان که چون بدیشان مصیبتی رسد می‌گویند: «انّا للّه و انّا الیه راجعون» (ما از آن خداوندیم و به سوی او باز می‌گردیم)» سوره بقره، آیه ۱۵۶.</ref>، {{متن قرآن|أُولَئِكَ عَلَيْهِمْ صَلَوَاتٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَرَحْمَةٌ وَأُولَئِكَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ}}<ref>«بر آنان از پروردگارشان درودها و بخشایشی است و آنانند که رهیافته‌اند» سوره بقره، آیه ۱۵۷.</ref>.
اصولاً [[راضی]] بودن به [[قضا و قدر الهی]]، خود نیز بُعدی از ابعاد «تسلیم» در برابر خواست و [[مشیت]] اوست: {{متن قرآن|وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ وَنَقْصٍ مِنَ الْأَمْوَالِ وَالْأَنْفُسِ وَالثَّمَرَاتِ وَبَشِّرِ الصَّابِرِينَ}}<ref>«و بی‌گمان شما را با چیزی از بیم و گرسنگی و کاستی دارایی‌ها و کسان و فرآورده‌ها می‌آزماییم، و شکیبایان را نوید بخش!» سوره بقره، آیه ۱۵۵.</ref>، {{متن قرآن|الَّذِينَ إِذَا أَصَابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ قَالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ}}<ref>«همان کسان که چون بدیشان مصیبتی رسد می‌گویند: «انّا للّه و انّا الیه راجعون» (ما از آن خداوندیم و به سوی او باز می‌گردیم)» سوره بقره، آیه ۱۵۶.</ref>، {{متن قرآن|أُولَئِكَ عَلَيْهِمْ صَلَوَاتٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَرَحْمَةٌ وَأُولَئِكَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ}}<ref>«بر آنان از پروردگارشان درودها و بخشایشی است و آنانند که رهیافته‌اند» سوره بقره، آیه ۱۵۷.</ref>.


مفهوم این [[آیه]] بیانگر اعلام [[سرسپردگی]] محض در برابر [[مقدرات الهی]] است و کسی که به چنین مقامی در [[روح]] و [[جان]] و عمق وجود خود رسیده باشد به [[حق]] به [[مقام]] والای [[رضا]] و تسلیم[[دست]] یافته است. ای مدعی [[ستیز]] مکن با مقدرات [[تسلیم]] شو که کار بود دست دیگری. [[سکینه]] و [[آرامش]] [[قلبی]] هم در هنگام [[سختی‌ها]] آنگاه نصیب [[مؤمنان]] [[واقعی]] می‌شود که به [[مقام رضا]] و تسلیم رسیده باشند. [[آیات]] {{متن قرآن|إِذْ جَعَلَ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي قُلُوبِهِمُ الْحَمِيَّةَ حَمِيَّةَ الْجَاهِلِيَّةِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ سَكِينَتَهُ عَلَى رَسُولِهِ وَعَلَى الْمُؤْمِنِينَ وَأَلْزَمَهُمْ كَلِمَةَ التَّقْوَى وَكَانُوا أَحَقَّ بِهَا وَأَهْلَهَا وَكَانَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمًا}}<ref>«(یاد کن) آنگاه را که کافران به ننگ - ننگ جاهلی- دل نهادند و خداوند، آرامش خود را بر پیامبرش و بر مؤمنان فرو فرستاد و آنان را به فرمان پرهیزگاری پایبند کرد و آنان بدان سزاوارتر و شایسته آن بودند و خداوند به هر چیزی داناست» سوره فتح، آیه ۲۶.</ref>، {{متن قرآن|مَا أَصَابَ مِنْ مُصِيبَةٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ وَمَنْ يُؤْمِنْ بِاللَّهِ يَهْدِ قَلْبَهُ وَاللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ}}<ref>«هیچ بلایی (به کسی) نمی‌رسد مگر به اذن خداوند و هر کس به خداوند ایمان آورد (خداوند) دلش را راهنمایی می‌کند و خداوند به هر چیزی داناست» سوره تغابن، آیه ۱۱.</ref>، {{متن قرآن|وَالسَّابِقُونَ الْأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالْأَنْصَارِ وَالَّذِينَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسَانٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ وَأَعَدَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي تَحْتَهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا ذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ}}<ref>«و خداوند از نخستین پیش‌آهنگان مهاجران و انصار و کسانی که به نیکی از آنان پیروی کرده‌اند خشنود است و آنها نیز از وی خشنودند و او برای آنان بوستان‌هایی فراهم آورده که جویبارها در بن آنها روان است، هماره در آن جاودانند، رستگاری سترگ، این است» سوره توبه، آیه ۱۰۰.</ref>، بیانگر چنین حقیقتی‌اند.<ref>[[محمد علی کوشا|کوشا، محمد علی]]، [[تسلیم - کوشا (مقاله)|مقاله «تسلیم»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]].</ref>
مفهوم این [[آیه]] بیانگر اعلام [[سرسپردگی]] محض در برابر [[مقدرات الهی]] است و کسی که به چنین مقامی در [[روح]] و [[جان]] و عمق وجود خود رسیده باشد به [[حق]] به [[مقام]] والای [[رضا]] و تسلیمدست یافته است. ای مدعی [[ستیز]] مکن با مقدرات [[تسلیم]] شو که کار بود دست دیگری. [[سکینه]] و [[آرامش]] [[قلبی]] هم در هنگام [[سختی‌ها]] آنگاه نصیب [[مؤمنان]] [[واقعی]] می‌شود که به [[مقام رضا]] و تسلیم رسیده باشند. [[آیات]] {{متن قرآن|إِذْ جَعَلَ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي قُلُوبِهِمُ الْحَمِيَّةَ حَمِيَّةَ الْجَاهِلِيَّةِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ سَكِينَتَهُ عَلَى رَسُولِهِ وَعَلَى الْمُؤْمِنِينَ وَأَلْزَمَهُمْ كَلِمَةَ التَّقْوَى وَكَانُوا أَحَقَّ بِهَا وَأَهْلَهَا وَكَانَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمًا}}<ref>«(یاد کن) آنگاه را که کافران به ننگ - ننگ جاهلی- دل نهادند و خداوند، آرامش خود را بر پیامبرش و بر مؤمنان فرو فرستاد و آنان را به فرمان پرهیزگاری پایبند کرد و آنان بدان سزاوارتر و شایسته آن بودند و خداوند به هر چیزی داناست» سوره فتح، آیه ۲۶.</ref>، {{متن قرآن|مَا أَصَابَ مِنْ مُصِيبَةٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ وَمَنْ يُؤْمِنْ بِاللَّهِ يَهْدِ قَلْبَهُ وَاللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ}}<ref>«هیچ بلایی (به کسی) نمی‌رسد مگر به اذن خداوند و هر کس به خداوند ایمان آورد (خداوند) دلش را راهنمایی می‌کند و خداوند به هر چیزی داناست» سوره تغابن، آیه ۱۱.</ref>، {{متن قرآن|وَالسَّابِقُونَ الْأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالْأَنْصَارِ وَالَّذِينَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسَانٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ وَأَعَدَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي تَحْتَهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا ذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ}}<ref>«و خداوند از نخستین پیش‌آهنگان مهاجران و انصار و کسانی که به نیکی از آنان پیروی کرده‌اند خشنود است و آنها نیز از وی خشنودند و او برای آنان بوستان‌هایی فراهم آورده که جویبارها در بن آنها روان است، هماره در آن جاودانند، رستگاری سترگ، این است» سوره توبه، آیه ۱۰۰.</ref>، بیانگر چنین حقیقتی‌اند.<ref>[[محمد علی کوشا|کوشا، محمد علی]]، [[تسلیم - کوشا (مقاله)|مقاله «تسلیم»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]].</ref>


== منابع ==
== منابع ==
خط ۳۱۲: خط ۳۱۲:
[[رده:تسلیم]]
[[رده:تسلیم]]
[[رده:مدخل‌های قرآنی دانشنامه]]
[[رده:مدخل‌های قرآنی دانشنامه]]
[[رده:مدخل‌های در انتظار تلخیص]]
۲۲۴٬۸۹۸

ویرایش