الزام‌آوری بیان علم معصوم به چه معناست؟ (پرسش): تفاوت میان نسخه‌ها

«[[پرسش]] دیگر در رابطه با بحث الزام‌آوری [[علوم ائمه]] {{عم}} این است که آیا اظهار [[علم]] بر [[امام]] لازم است، یا اینکه او می‌تواند برخی دانش‌های خود را - حتی به هنگام سؤال درباره آنها - بیان نکند؟ این پرسش درباره [[آشکار کردن]] علم است؛ در حالی که بحث الزام‌آوری درباره عمل کردن امام مطابق علمش بود. در [[روایات]] به این موضوع نیز اشاره شده است.  

بنا بر روایتی از [[امام سجاد]] {{ع}}، [[خداوند]] به [[مردم]] دستور داده است که مسائل خود را از [[ائمه]] {{عم}} بپرسند؛ اما [[پاسخ گفتن]] بر آنان [[واجب]] نیست؛ اگر بخواهند، پاسخ می‌دهند؛ و اگر بخواهند، علم خود را آشکار نمی‌کنند<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۵۲۶؛ محمد بن حسن صفار، بصائرالدرجات، ص۳۸. سند این روایت، صحیح است: {{متن حدیث|فَأَمَرَهُمْ أَنْ يَسْأَلُونَا، وَ لَيْسَ عَلَيْنَا الْجَوَابُ‌، إِنْ شِئْنَا أَجَبْنَا، وَ إِنْ شِئْنَا أَمْسَكْنَا}}.</ref>. از این [[روایت]] این گونه استفاده می‌شود که ائمه {{عم}} گاهی [[صلاح]] نمی‌دانند برخی مطالب را اظهار کنند. در این صورت، پاسخ دادن بر آنان ضروری نیست.

در روایات متعددی از [[امام باقر]] و [[امام صادق]] {{عم}} نیز نقل شده است که وقتی مردم از ائمه {{عم}} سؤالاتی را می‌پرسند، ایشان اگر صلاح بدانند، پاسخ می‌دهند؛ و اگر صلاح ندانند، پاسخ نمی‌دهند<ref>ر.ک: محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۵۲۵. سند این روایت، موثق است. همچنین ر.ک: محمد بن حسن صفار، بصائرالدرجات، ص۳۸-۴۲. روایات نقل شده در منبع اخیر، مستفیض‌اند و تعدادی از روایات آن، مانند روایت ۱، ۴، ۶، ۹، ۲۴ و ۲۵ دارای سند صحیح است.</ref>.

برخی [[روایات امام کاظم]] {{ع}} نیز بر این نکته تصریح دارند که امام به همه سؤال‌هایی که از او پرسیده می‌شود، [[آگاه]] است؛ اما می‌تواند به آنها پاسخ بدهد یا ندهد: {{متن حدیث|إِنْ شِئْنَا أَجَبْنَا وَ إِنْ شِئْنَا أَمْسَكْنَا}}<ref>محمد بن حسن صفار، بصائرالدرجات، ص۴۳. سند این روایت، صحیح است. همچنین ر.ک: همان، ص۴۴ روایات ۱، ۴ و ۵، سند صحیح دارند.</ref>. در روایاتی از [[امام رضا]] {{ع}} نیز همین مطلب نقل شده است<ref>ر.ک: محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۵۲۳ و ۵۲۶؛ محمد بن حسن صفار، بصائرالدرجات، ص۳۹ و ۴۲. سند روایات نقل شده در این منابع، صحیح است.</ref>.

بنابراین از مجموعه این [[روایات]] به دست می‌آید که [[ائمه]] {{عم}} هنگام [[پاسخ گفتن]] به سؤالاتی که از آنان پرسیده می‌شود، به پیامدهای اظهار [[علم]] خود توجه دارند و با توجه به [[مصلحت‌ها]]، پاسخ می‌گویند یا از بیان آن خودداری می‌کنند.»<ref>[[سید علی هاشمی (زاده ۱۳۵۲)|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)|ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی]] ص ۳۹۷.</ref>