←معناشناسی
بدون خلاصۀ ویرایش |
برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
||
| خط ۱۰: | خط ۱۰: | ||
[[وِلایت]] به معنای [[تدبیر امور]] دیگران و [[قیام]] به تأمین [[زندگی]] و معاش آنها در [[آیه شریفه]] {{متن قرآن|أَمِ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِهِ أَوْلِيَاءَ فَاللَّهُ هُوَ الْوَلِيُّ}}<ref>«آیا به جای او سرورانی (را به پرستش) گرفتند؟ اما خداوند است که سرور (راستین) است و او مردگان را زنده میگرداند و او بر هر کاری تواناست» سوره شوری، آیه ۹.</ref> آمده است. "ولیّ" متصف به [[ولایت]] و [[تدبیر]] است<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۱۳، ص۲۰۴.</ref>.<ref>[[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص ۵۰۴-۵۰۵.</ref> | [[وِلایت]] به معنای [[تدبیر امور]] دیگران و [[قیام]] به تأمین [[زندگی]] و معاش آنها در [[آیه شریفه]] {{متن قرآن|أَمِ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِهِ أَوْلِيَاءَ فَاللَّهُ هُوَ الْوَلِيُّ}}<ref>«آیا به جای او سرورانی (را به پرستش) گرفتند؟ اما خداوند است که سرور (راستین) است و او مردگان را زنده میگرداند و او بر هر کاری تواناست» سوره شوری، آیه ۹.</ref> آمده است. "ولیّ" متصف به [[ولایت]] و [[تدبیر]] است<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۱۳، ص۲۰۴.</ref>.<ref>[[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص ۵۰۴-۵۰۵.</ref> | ||
=== ولایت در اصطلاح سیاسی === | |||
کلمه ولایت به معنای وسیع و عمیق اختیارداری [[انسان]] و [[جهان]]، از اصطلاحات قرآنی است: {{متن قرآن|هُنَالِكَ الْوَلَايَةُ لِلَّهِ}}<ref>«آنجا، سروری از آن خداوند راستین است» سوره کهف، آیه ۴۴.</ref> و در مفهوم خاص، [[اختیار]] [[فرمان]] راندن بر انسان و به [[اطاعت]] کشاندن او از خصائصی است که [[خداوند]] به [[پیامبران]] و [[جانشینان]] آنان [[تفویض]] کرده است. [[پیامبر اسلام]] در [[حق علی]]{{ع}} فرمود: {{متن حدیث|مَنْ كُنْتُ مَوْلَاهُ فَهَذَا عَلِيٌّ مَوْلَاهُ}}<ref>الغدیر، ج۱، ص۱۱.</ref>. | |||
والی دارای [[مسئولیت]] [[سیاسی]] عالی است و در سلسله مراتب [[حکومت]] گاه خود [[امام]] و [[حاکم]] والی است و گاه مسئولی که از طرف امام [[مسلمانان]] و یا [[امت]] به حکومت [[منصوب]] میشود. علی{{ع}} از [[رسول خدا]] نقل کرده است: هر والی که بعد از من امور امت را به دست گیرد، بر [[صراط]] نگهداشته میشود و [[فرشتگان]] دفتر [[زندگی]] او را میگشایند؛ هرگاه والی عادلی بود، به خاطر عدالتش [[نجات]] مییابد و اگر [[ستمکار]] بود صراط بر زیر پایش دهن باز میکند تا بندبندش از یکدیگر جدا شود و به سر در [[آتش]] فرود آید<ref>{{متن حدیث|أَيُّمَا وَالٍ وَلِيَ الْأَمْرَ مِنْ بَعْدِي أُقِيمَ عَلَى حَدِّ الصِّرَاطِ وَ نَشَرَتِ الْمَلَائِكَةُ صَحِيفَتَهُ فَإِنْ كَانَ عَادِلًا أَنْجَاهُ اللَّهُ بِعَدْلِهِ وَ إِنْ كَانَ جَائِراً انْتَقَضَ بِهِ الصِّرَاطُ حَتَّى تَتَزَايَلَ مَفَاصِلُهُ ثُمَّ يَهْوِي إِلَى النَّارِ}}، شرح نهج البلاغه، ج۷، ص۳۸.</ref>. | |||
ولایت از [[مشترکات]] اصولی در [[حقوق عمومی]] [[اسلام]] بوده و واژه [[کلامی]] و [[فقهی]] ولایت از مفهوم بسیطی برخوردار نیست و مفهوم آن ترکیبی از چند مؤلفه [[حقوقی]] است. ولایت نوعی اختیار، مسئولیت، [[نمایندگی]] و [[سرپرستی]] در امور عمومی است که بنابر یک [[قرارداد]] به شخص [[حقیقی]] یا حقوقی تفویض میشود تا طبق [[مصلحت]] آن را ایفا و استیفا کند. | |||
با این توصیف تفاوت اصولی آن با [[قدرت]] به مفهوم سیاسی و بیچونوچرای [[اداری]] و [[الزام]] به تعهدات یکجانبه در [[حقوق مالی]] بهطور کامل روشن میشود. در هر حال ولایت مشتمل بر انواع کار ویژههایی است که [[دولت]] از راه آنها بر سازمانهای وابسته و نیز بر [[حقوق خصوصی]] افراد و مؤسسات عامالمنفعهای که توسط بخش خصوصی در حوزه امور عمومی دایر میشود [[نظارت]] میکند. اما باید توجه داشت که این نوع [[ولایت]] دولت هرچند بر مبنای نظریه [[ولایت مطلقه فقیه]] شامل هر نوع اختیارات حکومتی است در نهایت امری مطلق به معنی بیرون از [[مسئولیت]]، [[مصلحت]] و [[قرارداد]] نیست<ref>فقه سیاسی، ج۲، ص۱۵۱؛ ج۷، ص۹۴.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۲ (کتاب)|دانشنامه فقه سیاسی ج۲]]، ص ۷۶۲.</ref> | |||
== ولایت در قرآن == | == ولایت در قرآن == | ||