جنگ در معارف و سیره علوی: تفاوت میان نسخه‌ها

جنگ در معارف و سیره علوی (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۳۰ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۴:۰۴

۱۲٬۳۶۹ بایت اضافه‌شده ، ‏۳۰ مهٔ ۲۰۲۳

←‏جستارهای وابسته

دیداریویکی‌متن

Msadeq

مدیران

۱۱۵٬۳۵۵

ویرایش

@@ خط ۲۴: / خط ۲۴: @@
 [[توسل]] به [[مدارا]] و صلح تنها در عرصه‌های جنگ نیست، بلکه شیوه حضرت در [[رفتار اجتماعی]] با مخالفان نیز همین بوده است. او می‌کوشید از طریق [[برهان]] به [[ترویج دین]] [[الهی]] و [[مواضع سیاسی]] و [[اجتماعی]] خود دست یازد. مثلاً در برابر موضع بعضی [[اصحاب]] خود که [[توسل به زور]] و [[خشونت]] را برای خاموش کردن صدای معترض و مخالف توصیه می‌کردند، چنین فرمود: "حجت‌های [[الهی]] و [[دینی]] با [[عصبانیت]] و خشونت [[استوار]] نمی‌شود، و برهان‌های [[خداوند]] ظاهر نمی‌گردد"<ref>مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۵۷، ص۳۳۱.</ref>.<ref>[[محمد حسن قدردان قراملکی|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[جهاد (مقاله)| مقاله «جهاد»]]، [[دانشنامه امام علی ج۶ (کتاب)|دانشنامه امام علی ج۶]]، ص ۴۱۹.</ref>
+==دستورهایی دربارۀ [[جنگ]]==
+سیرۀ [[امیرالمؤمنین]] دربارۀ [[جنگ‌ها]] بسیار مهم و نشانۀ اهتمام حضرت به مسائل [[حقوقی]] [[انسانی]] است که به بخشی اشاره می‌کنیم:
+#[[امام]] هنگام [[نبرد]] [[اصحاب]] خود را به نکاتی سفارش می‌کرد: از جمله انجام [[نماز]] که مبادا نبرد باعث ترک این [[واجب الهی]] شود: بر انجام نماز [[متعهد]] باشید و بر [وقت] آن [[محافظت]] نمایید و زیاد نماز بخوانید و به آن به درگاه [[خدا]] [[تقرب]] بجویید؛ زیرا {{متن قرآن|كَانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتَابًا مَوْقُوتًا}}<ref>«نماز بر مؤمنان فریضه‌ای است که زمان معیّن دارد» سوره نساء، آیه ۱۰۳.</ref>. و این را [[کفّار]] می‌دانستند آن‌گاه که پرسیده شدند: {{متن قرآن|مَا سَلَكَكُمْ فِي سَقَرَ * قَالُوا لَمْ نَكُ مِنَ الْمُصَلِّينَ}}<ref>«چه شما را به دوزخ درآورد؟ * گویند: ما از نمازگزاران نبودیم» سوره مدثر، آیه ۴۲-۴۳.</ref>.<ref>{{متن حدیث|تَعَاهَدُوا الصَّلَاةَ وَ حَافِظُوا عَلَيهَا وَ اسْتَكْثِرُوا مِنْهَا وَ تَقَرَّبُوا بِهَا فَإِنَّهَا {{متن قرآن|كَانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتَابًا مَوْقُوتًا}} وَ قَدْ عَلِمَ ذَلِكَ الْكُفَّارُ حِينَ سُئِلُوا {{متن قرآن|مَا سَلَكَكُمْ فِي سَقَرَ * قَالُوا لَمْ نَكُ مِنَ الْمُصَلِّينَ}}}}؛ کلینی، الکافی، ج۵، ص۳۶.</ref>
+#هنگام [[نبرد جمل]]، [[صفّین]] و [[نهروان]] توصیه‌هایی خاص می‌فرمود: ای [[بندگان خدا]]! [[تقوای الهی]] را پیشه کنید، چشم‌هایتان را بر هم نهید و صداهایتان را پایین بیاورند و سخن کم بگویید و خود را آمادۀ [[یورش]] و درگیری، [[مبارزه]]، [[تیراندازی]]، پراکندن [[دشمن]]، گلاویز و جنگِ تن به تن، گازگرفتن و آسیب رساندن یکدیگر کنید و {{متن قرآن|فَاثْبُتُوا وَاذْكُرُوا اللَّهَ كَثِيرًا لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ}}<ref>«ای مؤمنان! چون با دسته‌ای (از دشمن) رویاروی شدید استوار باشید و خداوند را بسیار یاد کنید باشد که رستگار گردید» سوره انفال، آیه ۴۵.</ref> {{متن قرآن|وَلَا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَتَذْهَبَ رِيحُكُمْ وَاصْبِرُوا إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ}}<ref>«و از خداوند و پیامبرش فرمانبرداری کنید و در هم نیفتید که سست شوید و شکوهتان از میان برود و شکیبا باشید که خداوند با شکیبایان است» سوره انفال، آیه ۴۶.</ref>.<ref>{{متن حدیث|عِبَادَ اللَّهِ اتَّقُوا اللَّهَ وَ غُضُّوا الْأَبْصَارَ وَ اخْفِضُوا الْأَصْوَاتَ وَ أَقِلُّوا الْكَلَامَ وَ وَطِّنُوا أَنْفُسَكُمْ عَلَى الْمُنَازَلَةِ وَ الْمُجَادَلَةِ وَ الْمُبَارَزَةِ وَ الْمُنَاضَلَةِ وَ الْمُنَابَذَةِ وَ الْمُعَانَقَةِ وَ الْمُكَادَمَةِ وَ {{متن قرآن|فَاثْبُتُوا وَاذْكُرُوا اللَّهَ كَثِيرًا لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ}} {{متن قرآن|وَلَا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَتَذْهَبَ رِيحُكُمْ وَاصْبِرُوا إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ}}}}؛ الکافی، ج۵، ص۳۸.</ref>
+#[[امام صادق]]{{ع}} می‌فرماید: [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} هرگاه ارادۀ [[جنگ]] می‌کرد، این [[دعا]] را می‌خواند: بارالها! تو نشان دادی راهی از راه‌هایت را که رضای خود را در آن قرار دادی و اولیائت را بر انجام آن [[تشویق]] فرمودی و آن را شریف‌ترین راهت از جهت [[پاداش]] قرار دادی و گرامی‌ترین آن از جهت نتیجه و [[دوست]] داشتنی‌ترین آن از جهت رفتن. سپس برای آن از [[مؤمنان]] جانشان و اموالشان را خریدی که در برابرش [[بهشت]] باشد. در [[راه خدا]] بجگند پس بکشند و کشته شوند این وعدۀ حقی از جانب توست. مرا از کسانی قرار دِه که [[جان]] خودش را به تو فروخته است. سپس به [[بیعت]] خود [[وفا]] نموده؛ بیعتی که بر آن با تو بیعت کرده است، نه آن را شکسته و نه عهدی را ترک کرده است.<ref>{{متن حدیث|اللَّهُمَّ إِنَّكَ أَعْلَمْتَ سَبِيلًا مِنْ سُبُلِكَ جَعَلْتَ فِيهِ رِضَاكَ وَ نَدَبْتَ إِلَيهِ أَوْلِیاءَكَ وَ جَعَلْتَهُ أَشْرَفَ سُبُلِكَ عِنْدَكَ ثَوَاباً وَ أَكْرَمَهَا لَدَيكَ مَآباً وَ أَحَبَّهَا إِلَيكَ مَسْلَكاً ثُمَّ اشْتَرَيتَ فِيهِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَنْفُسَهُمْ وَ أَمْوالَهُمْ بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ يقاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَيقْتُلُونَ وَ يقْتَلُونَ وَعْداً عَلَيكَ حَقّاً فَاجْعَلْنِي مِمَّنْ اشْتَرَى فِيهِ مِنْكَ نَفْسَهُ ثُمَّ وَفَى لَكَ بِبَيعِةِ الَّذِي بَايعَكَ عَلَيهِ غَيرَ نَاكِثٍ وَ لَا نَاقِضٍ عَهْداً....}}؛ الکافی، ج۵، ص۴۶.</ref>
+#حضرت در هر نبردی، به [[یاران]] خود این توصیه‌ها را می‌کرد تا جلوگیریِ [[ستم]] باشد:
+##[[شیخ مفید]] نقل کرده که: حضرت، چنین سفارش می‌کرد:ای [[مردم]]! کسی را که فرار کرده نکُشید و به مجروحان [[حمله]] نکنید و [[کشف]] عورتی ننمایید و [[زنان]] را تحریک نکنید و کشته را مُثْله ننمایید<ref>{{متن حدیث|أَيهَا النَّاسُ لَا تَقْتُلُوا مُدْبِراً وَ لَا تُجْهِزُوا عَلَى جَرِيحٍ وَ لَا تَكْشِفُوا عَوْرَةً وَ لَا تُهَيجُوا امْرَأَةً وَ لَا تُمَثِّلُوا بِقَتِيلٍ}}؛ شیخ مفید، الجمل، ص۳۴۲. مُثلَه: بریدن گوش، بینی و دیگر اعضای بدن محکوم به عنوان مجازات و یا کشته شدۀ در جنگ، برای زشت گرداندن آن است.</ref>.
+##[[راوی]] گوید: [[امیرالمؤمنین]] در هر نبردی که با [[دشمن]] روبه رو می‌شدیم، این توصیه‌های لازم را می‌فرمود:[[جنگ]] را آغاز نکنید تا آنان شروع کنند؛ زیرا شما بحمدالله دارای [[حجت]] هستید و ترک شما آنان را در آغاز [[نبرد]]، حجتِ دیگری از سوی شما برضدّ آن هاست. وقتی جنگیدید و شکستشان می‌دادید پس هر کس را به جنگ پشت کرد نکُشید و به مجروحان حمله نکنید و عورتی را کشف نکنید و کشته‌ای را [[مُثله]] نکنید.<ref>{{متن حدیث|لَا تُقَاتِلُوا الْقَوْمَ حَتَّی یبْدَءُوکُمْ فَإِنَّکُمْ بِحَمْدِ اللَّهِ عَلَی حُجَّةٍ وَ تَرْکُکُمْ إِیاهُمْ حَتَّی یبْدَءُوکُمْ حُجَّةٌ لَکُمْ أُخْرَی فَإِذَا هَزَمْتُمُوهُمْ فَلَا تَقْتُلُوا مُدْبِراً وَ لَا تُجْهِزُوا عَلَی جَرِیحٍ وَ لَا تَکْشِفُوا عَوْرَةً وَ لَا تُمَثِّلُوا بِقَتِیلٍ}}؛ الکافی، ج۵، ص۳۸؛ بحارالأنوار، ج۳۳، ص۴۶۱.</ref>
+##در [[کتاب کافی]]، [[وقعة صفین]]، [[نهج البلاغه]] و [[شرح نهج البلاغۀ]] [[ابن میثم]] توصیه‌هایی از حضرت نقل کرده‌اند. در کتاب [[کافی]] می‎‌خوانیم که: حضرت در [[صفّین]] [[یاران]] خود را به نبرد تحریص، و چنین توصیه می‌فرمود: کشته را [[مُثله]] نکنید و وقتی به بُنَه (مأوا و [[منزل]]) قومی رسیدید پنهان‌شان را آشکار نسازید و وارد خانه‌ای نشوید (جز بااجازه) و چیزی از [[مال]] [[مردم]] برندارید، جز آنچه در [[سپاه]] بیابید و زنی را با [[آزار]] به واکنش واندارید گرچه به ناموس‌های شما [[فحش]] دهد و [[فرماندهان]] شما و [[صالحان]] تان را [[ناسزا]] گوید؛ زیرا [[زنان]] از نظر توان، [[روحی]] و [[عقلی]] [[ضعیف]] هستند و به تحقیق که به ما [[فرمان]] داده شده از آنان دست بداریم؛ درحالی که [[مشرک]] بودند. و اگر مردی با زنان برخورد کند در [[جاهلیت]] با [[عصا]] یا آهن می‌زدند به آن، [[سرزنش]] می‌‌شد و بازماندگانش نیز سرزنش می‌شدند.<ref>{{متن حدیث|وَ لَا تُمَثِّلُوا بِقَتِيلٍ وَ إِذَا وَصَلْتُمْ إِلَى رِحالِ الْقَوْمِ (الکافی (چ دارالحدیث)، ج۹، ص۴۳۸؛ وقعة صفّین، ص۲۰۳: {{متن حدیث|فَإِذَا وَصَلْتُمْ إِلَى رِحَالِ الْقَوْمِ}}) فَلَا تَهْتِكُوا سِتْراً وَ لَا تَدْخُلُوا دَاراً (إِلَّا بِإِذْنٍ) (ابن میثم، شرح نهج البلاغه، ج۴، ص۳۸۴؛ بحارالأنوار، ج۳۳، ص۴۵۸.) وَ لَا تَأْخُذُوا شَيئاً مِنْ أَمْوَالِهِمْ إِلَّا مَا وَجَدْتُمْ فِي عَسْكَرِهِمْ وَ لَا تُهَيجُوا امْرَأَةً بِأَذًى وَ إِنْ شَتَمْنَ أَعْرَاضَكُمْ وَ سَبَبْنَ أُمَرَاءَكُمْ وَ صُلَحَاءَكُمْ فَإِنَّهُنَّ ضِعَافُ الْقُوَى وَ الْأَنْفُسِ وَ الْعُقُولِ وَ قَدْ كُنَّا نُؤْمَرُ بِالْكَفِّ عَنْهُنَّ وَ هُنَّ مُشْرِكَاتٌ وَ إِنْ كَانَ الرَّجُلُ لَيتَنَاوَلُ (نهج البلاغه، صبحی صالح، ص۳۷۳: {{متن حدیث|لَيَتَنَاوَلُ الْمَرْأَةَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ بِالْفَهْرِ أَوِ الْهِرَاوَةِ}}. (فهر: سنگ برای شکستنِ گردو)) الْمَرْأَةَ (فِي الْجَاهِلِيةِ بِالْهِرَاوَةِ أَوِ الْحَدِيدِ) (وقعة صفّین، ص۲۰۳.) فَيعَيرُ بِهَا وَ عَقِبُهُ مِنْ بَعْدِهِ}}؛ الکافی، ج۵، ص۳۹.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین]]، ج4، ص 48 - 52.</ref>
 == جستارهای وابسته ==