پرش به محتوا

فدیه: تفاوت میان نسخه‌ها

۱٬۸۵۵ بایت اضافه‌شده ،  ‏۲۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۳
برچسب: پیوندهای ابهام‌زدایی
خط ۱: خط ۱:
{{نبوت}}
{{نبوت}}
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[فدیه در قرآن]] - [[فدیه در حدیث]] - [[فدیه در کلام اسلامی]]| پرسش مرتبط  = فدیه (پرسش)}}
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[فدیه در قرآن]] - [[فدیه در حدیث]] - [[فدیه در کلام اسلامی]]| پرسش مرتبط  = فدیه (پرسش)}}
== مقدمه ==
== معناشناسی ==
«فدیه» به معنای عوض قرار دادن چیزی به جای چیز دیگر<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۹، ص۴۰.</ref>، [[مالی]] که به جای چیزی پرداخت می‌شود؛ مانند [[آزادی]] [[اسیر]]، [[کفاره]] روزه ‌نگرفتن و شکستن [[سوگند]]. به آن بَلاگردان می‌گویند<ref>محسن معینی، «فدیه»، دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، ج۲، ص۱۵۴۹.</ref>.
 
{{متن قرآن|فَإِمَّا مَنًّا بَعْدُ وَإِمَّا فِدَاءً حَتَّى تَضَعَ الْحَرْبُ أَوْزَارَهَا}}<ref>«پس هرگاه با کافران (حربی) روبه‌رو شدید (آنان را) گردن بزنید تا چون آنها را از توان انداختید اسیر بگیرید و از آن پس یا منّت بگذارید (و آزادشان کنید) و یا سربها بگیرید تا جنگ، به پایان آید، (فرمان خداوند) چنین است و اگر خدا می‌خواست از آنان انتقام می‌گر» سوره محمد، آیه ۴.</ref>.
 
«فدیه» [[مجازات مالی]] است که از منابع درآمد [[دولت اسلامی]] محسوب می‌شود و در [[راه خدا]] (مانند [[جنگ]]) و طبقات آسیب‌دیده [[اجتماع]] صرف می‌شود. درباره [[موارد مصرف]] فدیه (کفاره) در کتب [[فقهی]] بحث شده است.<ref>[[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص: ۴۴۰.</ref>
 
== فدیه در قرآن ==
منظور آن دسته از آیاتی است که به فدیه گرفتن [[پیامبر]] اشاره دارد. یا فدیه را [[نفی]] می‌کند. حال فدیه چیست و چه کاربردی دارد؟ در لغت “افْتِدَاءً” [و فدیه] به معنای: جایگزینی و بازخرید کردن به کار برده می‌شود. مثل آن‌چه [[اسیر]] خود را باز خرید می‌کند، او را در برابر [[مال]]، یا چیزی [[رهایی]] داد. {{عربی|افتداء المرأة نفسها من زوجها}} بخشیدن [[زن]] به شوهر خود [[مالی]] را تا از او رها شود و [[طلاق]] بگیرد. {{عربی|إفْدَاءً [فدی] فلاناً الأَسیرَ}}: از فلانی فدیه [[اسیر]] را پذیرفت و باز خرید کرد. بنابراین، [[فدا]] و فدیه: به معنای عوض دادن است. یعنی چیزی که [[انسان]] جایگزین می‌کند. همچنین است فدیه و فداء: {{متن قرآن|فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا فِيمَا افْتَدَتْ بِهِ}}<ref>«طلاق (رجعی) دوبار است پس از آن یا باید به شایستگی (با زن) زندگی یا (او را) به نیکی رها کرد و شما را روا نیست که از آنچه به آنان داده‌اید چیزی بازگیرید- مگر آنکه هر دو بیم کنند که احکام خداوند را بجا نیاورند- و اگر بیم داشتید که آن دو حدود خداوند را بجا نیاورند، در آنچه زن برای آزادی خود می‌دهد (و شوهر می‌ستاند) گناهی بر آن دو نیست؛ اینها احکام خداوند است از آنها تجاوز نکنید و آنان که از حدود خداوند تجاوز کنند ستمگرند» سوره بقره، آیه ۲۲۹.</ref> گناهی بر آن دو نیست، در آن‌چه [[زن]] آن را عوض داده، مقصود آن است که [[زن]] چیزی در عوض [[طلاق]] گرفتن بدهد. {{متن قرآن|وَعَلَى الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ فِدْيَةٌ طَعَامُ مِسْكِينٍ}}<ref>«و بر آنان که به دشواری آن را بر می‌تابند (به جای هر روز) جایگزینی است (به اندازه) خوراک مستمندی و هر که خود خواسته، خیری (بیش) دهد، برای او بهتر است. و اگر بدانید روزه داشتن برای شما بهتر است» سوره بقره، آیه ۱۸۴.</ref>. و بر آنان که به [[مشقّت]] زیاد [[روزه]] می‌گیرند عوضی است و آن طعام [[فقیر]] است. در این مدخل آن دسته از آیاتی ذکر شده است که [[خداوند]] برای [[اسیران]] جایگزینی [[تعیین]] می‌کند. این در حالی است که به صراحت بیان شده که [[قوانین]] فدیه تنها مربوط به [[دنیا]] می‌شود و در [[آخرت]] جایی برای جایگزینی نیست.
منظور آن دسته از آیاتی است که به فدیه گرفتن [[پیامبر]] اشاره دارد. یا فدیه را [[نفی]] می‌کند. حال فدیه چیست و چه کاربردی دارد؟ در لغت “افْتِدَاءً” [و فدیه] به معنای: جایگزینی و بازخرید کردن به کار برده می‌شود. مثل آن‌چه [[اسیر]] خود را باز خرید می‌کند، او را در برابر [[مال]]، یا چیزی [[رهایی]] داد. {{عربی|افتداء المرأة نفسها من زوجها}} بخشیدن [[زن]] به شوهر خود [[مالی]] را تا از او رها شود و [[طلاق]] بگیرد. {{عربی|إفْدَاءً [فدی] فلاناً الأَسیرَ}}: از فلانی فدیه [[اسیر]] را پذیرفت و باز خرید کرد. بنابراین، [[فدا]] و فدیه: به معنای عوض دادن است. یعنی چیزی که [[انسان]] جایگزین می‌کند. همچنین است فدیه و فداء: {{متن قرآن|فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا فِيمَا افْتَدَتْ بِهِ}}<ref>«طلاق (رجعی) دوبار است پس از آن یا باید به شایستگی (با زن) زندگی یا (او را) به نیکی رها کرد و شما را روا نیست که از آنچه به آنان داده‌اید چیزی بازگیرید- مگر آنکه هر دو بیم کنند که احکام خداوند را بجا نیاورند- و اگر بیم داشتید که آن دو حدود خداوند را بجا نیاورند، در آنچه زن برای آزادی خود می‌دهد (و شوهر می‌ستاند) گناهی بر آن دو نیست؛ اینها احکام خداوند است از آنها تجاوز نکنید و آنان که از حدود خداوند تجاوز کنند ستمگرند» سوره بقره، آیه ۲۲۹.</ref> گناهی بر آن دو نیست، در آن‌چه [[زن]] آن را عوض داده، مقصود آن است که [[زن]] چیزی در عوض [[طلاق]] گرفتن بدهد. {{متن قرآن|وَعَلَى الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ فِدْيَةٌ طَعَامُ مِسْكِينٍ}}<ref>«و بر آنان که به دشواری آن را بر می‌تابند (به جای هر روز) جایگزینی است (به اندازه) خوراک مستمندی و هر که خود خواسته، خیری (بیش) دهد، برای او بهتر است. و اگر بدانید روزه داشتن برای شما بهتر است» سوره بقره، آیه ۱۸۴.</ref>. و بر آنان که به [[مشقّت]] زیاد [[روزه]] می‌گیرند عوضی است و آن طعام [[فقیر]] است. در این مدخل آن دسته از آیاتی ذکر شده است که [[خداوند]] برای [[اسیران]] جایگزینی [[تعیین]] می‌کند. این در حالی است که به صراحت بیان شده که [[قوانین]] فدیه تنها مربوط به [[دنیا]] می‌شود و در [[آخرت]] جایی برای جایگزینی نیست.
#{{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِمَنْ فِي أَيْدِيكُمْ مِنَ الْأَسْرَى إِنْ يَعْلَمِ الله فِي قُلُوبِكُمْ خَيْرًا يُؤْتِكُمْ خَيْرًا مِمَّا أُخِذَ مِنْكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْ وَالله غَفُورٌ رَحِيمٌ}}<ref>«ای پیامبر! به اسیرانی که در دست دارید بگو: اگر خداوند در دل‌هایتان خیری ببیند به شما بهتر از آنچه از شما ستانده‌اند خواهد رساند و شما را می‌آمرزد و خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره انفال، آیه ۷۰.</ref>.
#{{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِمَنْ فِي أَيْدِيكُمْ مِنَ الْأَسْرَى إِنْ يَعْلَمِ الله فِي قُلُوبِكُمْ خَيْرًا يُؤْتِكُمْ خَيْرًا مِمَّا أُخِذَ مِنْكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْ وَالله غَفُورٌ رَحِيمٌ}}<ref>«ای پیامبر! به اسیرانی که در دست دارید بگو: اگر خداوند در دل‌هایتان خیری ببیند به شما بهتر از آنچه از شما ستانده‌اند خواهد رساند و شما را می‌آمرزد و خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره انفال، آیه ۷۰.</ref>.
۲۲۷٬۸۶۷

ویرایش