اثبات نص بر امام: تفاوت میان نسخه‌ها

برای [[اثبات]] انحصاری بودن راه [[نص]] برای [[شناخت امام]] و عدم اعتبار سایر راه‌های [[تعیین امام]] به وجوهی [[استدلال]] شده برخی از آنها عبارت‌اند از:

* یکی از [[ویژگی‌های امام]] [[نصب الهی]] است یعنی [[امام]] باید از طرف [[خدا]] به این مقام و [[درجه]] نائل گردد. [[امت اسلامی]] موظفند از امامی متابعت کنند که منصوب از جانب خداوند تعالی باشد، حال چگونه می‌‌توانند این ویژگی مهم را احراز کنند؟ [[نصب امام]] فعل و جعل الهی است و این مطلب از راه‌های معمولی و در دسترس قابل احراز نیست و تنها راه [[شناخت امام]] [[منصوب]]، نص از جانب خداوند تعالی است<ref>سرمایه ایمان در اصول اعتقادات، ص ۱۱۶.</ref>.

[[امامیه]] از آنجا که [[منصب امامت]] را یک مقام و [[جایگاه]] ویژه می‌‌دانند و شرط [[امام]] را [[انصاف]] به [[عصمت]] می‌‌دانند و این وصف برای هیچ کس قابل تشخیص نیست، تنها [[راه تعیین]] و [[شناخت امام]] نزد آنان [[تنصیص]] است. یعنی [[خداوند تعالی]] از لسان [[نبی اکرم]] و یا [[امام]] [[منصوص]]، [[امامت]] فردی را به [[امت]] [[ابلاغ]] می‌‌فرماید و راه دیگری غیر از [[نص]] نمی‌تواند برای [[شناخت]] و [[معرفی امام]] معتبر باشد<ref>ر.ک: الاقتصاد فیما یتعلق بالاعتقاد، ص ۳۱۳ و ر.ک: الشافی فی الإمامة، ج ۲، ص ۵ و علامه در شرح کلام خواجه: {{عربی|و العصمه تقتضی النصّ}} می‌‌گوید: {{عربی| انا قد بینا أنه یجب أن یکون الامام معصوما و العصمه أمر خفی لا یعلمها الا الله تعالی فیجب أن یکون من قبله تعالی لانه العالم بالشرط دون غیره}}. کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد قسم الالهیات، ص ۱۸۷ و نیز ر.ک: إرشاد الطالبین إلی نهج المسترشدین، ص ۳۳۷.</ref>.

 

به بیان دیگر ما [[مکلف]] به [[پیروی]] و [[اطاعت از امام]] [[معصوم]] هستیم و از سوی دیگر راهی برای [[شناخت]] او در دست نداریم پس اگر نصی در [[تعیین امام]] باشد [[وجوب اطاعت]] [[تکلیف]] به ما لا یطاق و محال خواهد شد<ref>گوهر مراد، ص ۴۶۹.</ref>.

 

ملازمه بین [[عصمت]] و [[منصوب]] بودن به وضوح در [[کلام]] [[نورانی]] [[امام هفتم]] {{ع}} به [[نقل]] از آباء گرامی ایشان از [[امام]] [[زین العابدین]] {{ع}} بیان شده است: "[[حضرت موسی]] ابن [[جعفر]] به [[نقل]] از پدرش از [[نیایش]] از [[امام سجاد]] {{ع}} فرمود: از ما [[خاندان]] جز [[معصوم]]، شخص دیگری نمی‌تواند باشد، و [[عصمت]] صفتی نیست که در ظاهر بدن باشد تا با چشم دیده شده و شناخته گردد، و به همین جهت امکان ندارد [[معصوم]] بودن کسی را به دست آورد مگر [[خدا]] به وسیله پیغمبرش آن را صریحاً فرموده باشد"<ref>{{متن حدیث|عَنْ مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ {{ع}} قَالَ: الْإِمَامُ مِنَّا لَا يَكُونُ إِلَّا مَعْصُوماً وَ لَيْسَتِ الْعِصْمَةُ فِي ظَاهِرِ الْخِلْقَةِ فَيُعْرَفَ بِهَا وَ لِذَلِكَ لَا يَكُونُ إِلَّا مَنْصُوصاً}}؛ معانی الأخبار، ص ۱۳۲ باب معنی عصمة الإمام حدیث اول.</ref>.

یکی از [[ویژگی‌های امام]] [[افضلیت]] است حال سخن از احراز این خصوصیت در شخص [[امام]] است آیا برای [[اطمینان]] به اینکه [[افضل]] من الکل است - با توجه به قلمرو [[افضلیت]] - راهی غیر از [[تنصیص]] وجود دارد؟

 

توضیح این که [[امام]] باید [[افضل]] و [[برتر]] از همه [[امت]] باشد و [[افضلیت]] هم در کثرت [[ثواب]] نزد [[خداوند تعالی]] است و هم در [[صفات کمال]] یعنی اوصافی که در انجام [[وظائف]] [[امامت]] لازم است. حال با توجه به اینکه احراز [[افضلیت]] برای هیچ یک از افراد [[امت]] مقدور نیست - زیرا نه قابل [[حس]] و [[مشاهده]] است و نه قابل [[استدلال]] - راهی غیر از [[نص]] باقی نمی‌ماند<ref>ر.ک: شافی، ج ۲، ص ۷ و، ج ۲، ص ۴۲ و الألفین، ص ۴۱ و اللوامع الإلهیة فی المباحث الکلامیة، ص ۳۳۴.</ref>.

=== دلیل چهارم: گستردگی علم امام ===

یکی از شرائط امامت، دانایی خدادادی نسبت به تمام آنچه در انجام [[وظائف]] [[امامت]] لازم است، می‌‌باشد. حال احراز این [[دانایی]] با گستردگی که دارد از راه‌های معمول و رایج ناممکن است بنابراین همان طور که در دو [[استدلال]] قبل گفته شد تنها راه احراز این شرط [[نص]] است<ref>سید مرتضی می‌‌گوید: {{عربی|و قد استدل علی وجوب النص علی الامام بکونه عالما بجمیع الاحکام حتی لا یفوته شئ منها، و أن کونه عالما بها لا یمکن الوصول إلیه الا بالنص و لو امکن الوصول إلیه بالامتحان لم یجز أن یکون الممتحن له الا من هو عالم بجمیع الاحکام و قد علمنا أن من یمکنه اختیار الإمام و امتحانه من جماعات الامه لا یعلم بذلک}}. الشافی، ج ۲، ص ۷.</ref>.

=== دلیل پنجم: تنصیص برای اتمام حجت ===

از [[روایات]] فراوانی که درباره [[نص بر امام]] آمده است<ref>ر.ک: بحار الانوار، ج ۲۳ و ۲۴ و ۲۵.</ref> به یک مورد که [[ضرورت]] [[نص]] را مستند به [[لزوم]] [[اتمام حجت]] کرده بسنده می‌‌شود: أبی الجارود می‌‌گوید: {{متن حدیث|سَأَلْتُ أَبَا جَعْفَرٍ الْبَاقِرَ {{ع}} بِمَ يُعْرَفُ الْإِمَامُ قَالَ بِخِصَالٍ أَوَّلُهَا نَصٌّ مِنَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى عَلَيْهِ وَ نَصْبُهُ عَلَماً لِلنَّاسِ حَتَّى يَكُونَ عَلَيْهِمْ حُجَّةً}}<ref>معانی الأخبار، ص ۱۰۱.</ref> از [[امام باقر]] {{ع}} پرسیدم [[امام]] با چه نشانه‌ای شناخته می‌‌گردد؟ فرمود: با چند [[خصلت]] که در اوست و نخست آنها تصریح از جانب [[خداوند]] تبارک و تعالی بر [[امامت]] او، نشانه‌ای است بر [[مردم]] که [[حجّت]] [[خدا]] بر ایشان باشد.

=== دلیل ششم: وجوب معرفت و [[وجوب اطاعت|اطاعت]] ===

در نصوص دینی [[مردم]] [[مکلف]] به [[اطاعت]] و [[همراهی]] و [[شناخت امام]] شده‌اند مانند [[آیه اولی الامر]]<ref>سوره نساء، آیه ۵۹.</ref> و [[آیه]] مع الصادقین<ref>سوره توبه، آیه ۱۱۹.</ref> و [[حدیث]] [[معرفت امام]]<ref>این حدیث با الفاظ گوناگون و مضمون واحد معرفت و اطاعت از امام را لازم می‌‌داند.</ref>. از سوی دیگر [[امام]] باید واجد شرایط و اوصافی باشد که برای [[مکلفان]] قابل احراز و شناسایی نیست. بنابراین اگر نصی نباشد [[وجوب اطاعت]] و [[معرفت]] [[تکلیف]] بما لا یطاق می‌‌شود که عقلاً قبیح است. و سپردن [[تعیین امام]] به [[مردم]] مستلزم [[مرگ جاهلی]] است برای کسانی که در طول زمان [[مشورت]] بمیرند<ref>شرح اصول کافی، ملامحمد صالح مازندرانی، ج ۵، ص ۱۹۹.</ref>.

=== دلیل هفتم: جایگاه و منزلت امام ===

با بررسی جایگاه ویژه و [[منزلت]] خاص [[امامت]] سپردن تعیین و [[شناخت امام]] به دست [[مردم]] [[تکلیف]] بما لا یطاق و قبیح شمرده می‌‌شود. [[امام رضا]] {{ع}} در خطابه‌ای که درباره [[امامت]] ایراد فرمود به این نکته اشاره دارد: "مگر [[مردم]] مقام و [[منزلت]] [[امامت]] را در میان [[امت]] می‌‌دانند تا روا باشد که به [[اختیار]] و [[انتخاب]] ایشان واگذار شود، همانا [[امامت]] قدرش والاتر و شأنش بزرگ‌تر و منزلتش عالی‌تر و مکانش منیع‌تر و عمیقتر از آن است که [[مردم]] با [[عقل]] خود به آن رسند یا به آرائشان آن را دریابند و یا به [[انتخاب]] خود امامی [[منصوب]] کنند"<ref>{{متن حدیث|هَلْ يَعْرِفُونَ قَدْرَ الْإِمَامَةِ وَ مَحَلَّهَا مِنَ الْأُمَّةِ فَيَجُوزَ فِيهَا اخْتِيَارُهُمْ إِنَّ الْإِمَامَةَ أَجَلُّ قَدْراً وَ أَعْظَمُ شَأْناً وَ أَعْلَى مَكَاناً وَ أَمْنَعُ جَانِباً وَ أَبْعَدُ غَوْراً مِنْ أَنْ يَبْلُغَهَا النَّاسُ بِعُقُولِهِمْ أَوْ يَنَالُوهَا بِآرَائِهِمْ أَوْ يُقِيمُوا إِمَاماً بِاخْتِيَارِهِمْ}}؛ کافی، ج ۱، ص ۱۹۹؛ عیون اخبار الرضا {{ع}}، ج ۱، ص ۲۱۷.</ref>.

 

اشکال شده که نزد [[امامیه]] راه [[شناخت امام]] منحصر به نص نیست بلکه [[معجزه]] هم می‌‌تواند راهی برای [[شناخت امام]] باشد بلکه برای شخصی که نص را نشنیده یا برایش [[نقل]] نشده باشد راه انحصاری [[شناخت امام]] [[معجزه]] است<ref>فاضل مقداد، إرشاد الطالبین إلی نهج المسترشدین، ص ۳۳۸: {{عربی| اعلم أن النص لغه: الاظهار و الإبانه. و اصطلاحا: هو اللفظ الذی لا یحتمل غیر ما فهم منه، و حینئذ فی حکم المصنف أن الامام یتعین بالنص لا بغیره نظر فانه کما یتعین بالنص یتعین بخلق المعجز علی یده کما فی حق قائم زمانننا (صلوات الله علیه و سلامه) و کما فی حق من لم یسمع النص و لم ینقل إلیه فان الامام مطلقا لا یتعین عنده الا بخلق المعجز}}.</ref>.

 

در پاسخ می‌‌توان گفت: انحصار و تعیین نص در مقابل راه دیگر یعنی [[بیعت]] و [[اختیار]] است لذا منافاتی با اعتبار [[معجزه]] ندارد. علاوه بر این که نص اعم از [[معجزه]] است و بر همین اساس است که نص را به نص قولی و نص فعلی تقسیم کرده‌اند<ref>فاضل مقداد در لوامع می‌‌گوید: {{عربی| واعلم أن النص هنا قد یکون قولیا و قد یکون فعلیا کخلق المعجز علی یده فإنه قد یحتاج إلیه فی بعض الاوقات فیجب أن یکون له آیات و دلالات خارقه للعاده، و هو المطلوب}}. اللوامع الإلهیة فی المباحث الکلامیة، ص ۳۳۰.</ref>.<ref>[[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۱ (کتاب)| معارف و عقاید ۵ ج۱]]، ص ۱۵۱-۱۵۵</ref>

[[امامت]] [[امام]] از چه راهی [[اثبات]] می‌شود؟ [[شیعه امامیه]] بر این [[باور]] است که اساسی‌ترین [[راه تعیین امام]] "[[نص]]" است ولی [[اهل سنت]] معتقدند [[امامت]] از طریق [[انتخاب]] و [[بیعت]] [[اثبات]] می‌شود.

 

تحقّق [[امامت]] تنها از راه [[نص]] امکان‌پذیر است و این [[نص]] باید از سوی [[پیامبر]] {{صل}} و یا [[امام]] پیشین باشد. دیدگاه [[شیعه]] [[دلایل]] متعددی دارد<ref>برای آشنایی بیشتر با راه‌های تحقق امامت و منصوص بودن امام، ر.ک: إحقاق الحق و إزهاق الباطل، ج۲، ص۳۳۴؛ إرشاد الطالبین إلی نهج المسترشدین، النص، ص۳۳۷؛ الإلهیات علی هدی الکتاب و السنة و العقل، ج۴، ص۲۰؛ الإمامة فی أهم الکتب الکلامیه و عقیده الشیعه الإمامیه، ص۵۳؛ بدایة المعارف الإلهیة فی شرح عقائد الإمامیة، ج۲، ص۹۸؛ حق الیقین فی معرفة اصول الدین، ص۱۹۱؛ دلائل الصدق، ج۴، ص۲۴۱؛ غایة المرام و حجه الخصام فی تعیین الإمام من طریق الخاص و العام، ج۱، ص۲۵؛ قواعد المرام فی علم الکلام، ص۱۸۲؛ کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد، ص۳۶۶؛ اللوامع الإلهیة فی المباحث الکلامیة، ص۳۴۹؛ محاضرات فی الإلهیات، ص۳۳۱؛ المنقذ من التقلید، ج۲، ص۲۹۶؛ نهج الحق و کشف الصدق، ص۱۶۸.</ref> که به برخی از آنها اشاره می‌کنیم:

 

 

'''نتیجه:''' از مجموعه [[آیات]] به‌دست می‌آید، که نه تنها [[امامت]] امری [[انتصابی]] و به جعل [[الهی]] است، بلکه نوع مقاماتی که به اداره [[جامعه دینی]] مربوط است همچون [[وزارت]]، [[رسالت]]، [[نبوت]] و مانند آن نیز، به جعل و [[نصب الهی]] است<ref>[[مهدی مقامی|مقامی، مهدی]]، [[درسنامه امام‌شناسی (کتاب)|درسنامه امام‌شناسی]]، ص۹۹ ـ ۱۰۲.</ref>.

[[امام]] [[معصوم]] است و [[عصمت]] یک حالت [[باطنی]] است<ref>دلایل اثبات عصمت گذشت.</ref>. از این رو فقط [[خداوند]] از [[عصمت]] افراد [[آگاه]] است، پس [[امامت]] و [[تعیین امام]]، کاری [[الهی]] است و [[مردم]] در آن نقشی ندارند<ref>ر.ک: إحقاق الحق و إزهاق الباطل، ج۳، ص۳۰۳؛ بدایة المعارف الإلهیة فی شرح عقائد الإمامیه ج۲، ص۱۰۰؛ تجرید الاعتقاد، ص۲۲۳؛ تکملة شوارق الألهام، ص۱۱۳؛ کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد، ص۳۶۶.</ref>.<ref>[[مهدی مقامی|مقامی، مهدی]]، [[درسنامه امام‌شناسی (کتاب)|درسنامه امام‌شناسی]]، ص۱۰۲.</ref>

 

== [[مصلحت]]<ref>ر.ک: الإلهیات علی هدی الکتاب و السنة و العقل، ج۴، ص۴۶.</ref>==

'''مقدمه نخست:''' جایگاه [[پیامبر]] {{صل}} در [[جامعه]] اسلامی‌ با پنج [[مسئولیت]] مهم همراه بوده است:  

# بیان [[احکام]]، [[واجبات]] و [[محرمات]]؛

# پاسخ به شبهات و سؤالات؛

 

'''مقدمه دوم:''' پس از آنکه [[ارتحال پیامبر]] {{صل}} نزدیک می‌شود، تصمیم پیامبر {{صل}} به این [[مسئولیت‌ها]] از چهار احتمال بیرون نیست:

 

از میان این احتمالات چهارگانه احتمال نخست و دوم، از نگاه [[عقل]] [[باطل]] است چرا که با دلسوزی پیامبر و [[مسئولیّت]] ایشان دست‌کم نباید [[مردم]] را در برابر این امور چهارگانه رها کنند.

 

احتمال سوم نیز از نگاه [[شیعه]]، [[باطل]] است چراکه [[صحابه]] به چند [[دلیل]]، شایستگی و صلاحیت اداره این امور را نداشتند.

# خلفای اول و دوم و سوم که [[برترین]] [[مردم]] بودند، در [[تفسیر قرآن]]، [[ناتوان]] بودند چنان‌که درباره معنای {{متن قرآن|أَبًّا}} در [[آیه]] {{متن قرآن|وَفَاكِهَةً وَأَبًّا}}<ref>«و میوه و علف» سوره عبس، آیه ۳۱.</ref> از [[خلیفه نخست]] پرسیده شد، گفت نمی‌دانم<ref>تفسیر القرآن العظیم (ابن کثیر)، ج۱، ص۱۲.</ref>. از [[امام علی]] {{ع}} پرسیدند، حضرت فرمود: {{متن قرآن|وَفَاكِهَةً}} برای انسان‌هاست و {{متن قرآن|أَبًّا}} برای حیوانات که همان کاه و علف است<ref>المیزان فی تفسیر القرآن، ج۲۰، ص۲۱۲.</ref>.

# در بیان [[احکام]] مستحدثه و جلوگیری از [[تحریف]] نیز، نه تنها [[خلفا]] [[ناتوان]] بودند بلکه تحریفاتی به [[اسلام]] وارد کردند مانند [[نماز]] تراویح و...<ref>صحیح بخاری، ج۱، ص۳۴۲، ر.ک: نماز تراویح، نجم‌الدین طبسی.</ref>.

# [[ایمان]] بیشتر [[مردم]] در [[جامعه]] آن روز، پایین بود، زیرا بسیاری از آنها، کسانی بودند که در میادین [[جنگ]]، هنگام [[احساس]] خطر، [[پیامبر]] {{صل}} را تنها گذاشته و فرار می‌کردند، یا به [[غنایم]] [[جنگی]] هجوم می‌بردند.

# شرایط [[سیاسی]] [[حاکم]] بر [[جامعه]]، به‌شدّت [[بحرانی]] بود؛ زیرا دشمنان داخلی که [[منافقان]] بودند و دو ابرقدرت [[ایران]] و [[روم]] که [[دشمن]] خارجی، به شمار می‌آمدند [[منتظر]] فرصت بودند تا کیان اسلامی‌را نابود سازند؛ در چنین شرایطی، [[رهبر]] [[حکیم]] و مدبّری همچون [[رسول خدا]] {{صل}} چگونه [[جامعه]] را با [[انتخابات]]، در صحنه [[آشوب]] و هرج و مرج قرار دهند؟

 

اگر گفته شود که با وجود این موارد و شرایط، [[حاکم]] با [[انتخابات]]، تعیین شد و بحران خاصی هم پدید نیامد. در پاسخ خواهیم گفت: نخست آنکه، بحران پدید آمد، ولی به‌واسطه درایت [[امیر مؤمنان]] {{ع}} گسترش پیدا نکرد، که اگر امامِ [[انتصابی]] بود همان بحران‌های جزئی نیز رخ نمی‌داد. دوم آن‌که، [[عقل]] کدام را صحیح می‌داند؟ ممکن است شخصی کار غیرعقلانی انجام دهد و ضرری هم به او نرسد ولی این کار با غیرعقلانی بودن آن ناسازگار نیست؛ مانند آنکه کسی از ظرف کثیفی [[آب]] بنوشد و مریض نشود<ref>[[مهدی مقامی|مقامی، مهدی]]، [[درسنامه امام‌شناسی (کتاب)|درسنامه امام‌شناسی]]، ص۱۰۳-۱۰۵.</ref>.

# '''[[سیره پیامبر]] {{صل}} در تعامل با [[قبایل]] و گروه‌ها:''' [[سیره پیامبر]] {{صل}} در تعامل و ارتباط با [[قبایل]] و گروه‌ها نشان می‌دهد که هرگاه [[قبیله]] یا شخصی در برابر حمایت کردن از حضرت، [[انتخاب]] [[جانشین پیامبر]] {{صل}} از [[قبیله]] و [[قوم]] خود را به [[پیامبر]] {{صل}} پیشنهاد می‌دادند حضرت با رد پیشنهاد آنان می‌فرمود: "امر [[حکومت]] و [[خلافت]] پس از من به دست خداست، هر کجا که بخواهد آن را قرار می‌دهد<ref>{{متن حدیث|الْأَمْرُ إِلَى اللَّهِ يَضَعُهُ حَيْثُ يَشَاءُ}}</ref>. برای نمونه می‌توان [[قبیله]] [[بنی‌عامر]] و درخواست [[پادشاه]] یمامه را نام برد<ref>ر.ک: سیره ابن هشام، ج۲، ص۴۲۴؛ السیرة الحلبیة، ج۲، ص۱۵۴؛ الغدیر، ج۵، ص۵۹۳؛ معالم المدرستین، ج۱، ص۲۲۴؛ الإلهیات علی هدی الکتاب و السنة و العقل، ج۴، ص۶۶؛ الإمامة فی أهم الکتب الکلامیة و عقیدة الشیعة الإمامیة، ص۴۸.</ref>.

# '''[[سیره]] [[خلیفه نخست]] در [[انتخاب]] [[جانشین]]'''<ref>بیان سیره خلفا در این بحث، جدلی است نه برهانی.</ref>: در [[بیماری]] [[ابوبکر]]، که به [[مرگ]] او انجامید، روزی [[عثمان]] به [[عیادت]] او رفت، [[ابوبکر]] به او گفت: کاغذ و قلمی‌ حاضر کن تا من [[جانشین]] خود را برای [[مردم]] تعیین نمایم. پس از آوردن کاغذ و قلم، گفت، بنویس: ای [[مردم]] من در میان شما [[عمر بن‌ خطاب]] را [[خلیفه]] نهادم<ref>ر.ک: الامامه و السیاسه، ج۱، ص۱۸؛ طبقات ابن سعد، ج۳، ص۲۰۰؛ الإلهیات علی هدی الکتاب و السنة و العقل، ج۴، ص۶۸؛ امام‌شناسی، ج۸، ص۲۳۸؛ شرح المواقف، ج۸، ص۳۶۵؛ شرح نهج‌البلاغة لابن أبی الحدید، ج۱، ص۱۶۵؛ عبقات الأنوار فی إثبات إمامة الأئمة الأطهار، ج۲۲، ص۸۷۵؛ الغدیر، ج۵، ص۵۶۹؛ نفحات الأزهار، ج۳، ص۲۹۹.</ref>.

# '''[[سیره]] [[خلیفه دوم]] در [[انتخاب]] [[جانشین]]:''' پس از آنکه [[عمر بن خطاب]] [[ترور]] و نشانه‌های [[مرگ]] در او نمایان شد، شورایی شش‌ نفره معین نمود تا در مدت سه روز از میان خود یک نفر را برگزینند او گروهی را [[مأمور]] نمود اگر پس از پایان سه روز، خلیفه‌ای تعیین نکردند همه آنها را گردن زنند<ref>الکامل لابن الأثیر، ج۳، ص۳۵.</ref>؛ [[عایشه]] نیز در روزهای پایانی [[عمر]] [[خلیفه دوم]]، به [[عبدالله بن عمر]] گفت: از سوی من به پدرت بگو، هرگز [[امت اسلام]] را بی‌خلیفه رها مکن؛ زیرا در این صورت مانند آن می‌شود که شخصی گوسفندان خود را در میان بیابان بدون چوپان رها سازد<ref>ر.ک: الامامه و السیاسة، ج۱، ص۳۲؛ الإلهیات علی هدی الکتاب و السنة و العقل، ج۴، ص۶۹؛ عبقات الأنوار فی إثبات إمامة الأئمة الأطهار، ج۱۴، ص۷۰۰؛ الغدیر، ج۵، ص۵۷۴؛ نفحات الأزهار، ج۳، ص۱۹۶.</ref>. از این عملکرد و گفت‌و‌گو نیز، [[انتصابی]] بودن [[امامت]] استفاده می‌شود.

 

در شواهد یاد شده، هر [[خلیفه]]، برای خود [[جانشینی]] [[انتخاب]] نمودند و عدم [[تعیین جانشین]] را، کاری نامعقول<ref>الامامه و السیاسة، ج۱، ص۳۲؛ الالهیات علی هدی الکتاب و السنة و العقل، ج۴، ص۶۹؛ عبقات الأنوار فی إثبات إمامة الأئمة الأطهار، ج۱۴، ص۷۰۰؛ الغدیر، ج۵، ص۵۷۴: {{عربی|لا تدعهم بعدك هملا، فإنی أخشی علیهم الفتنة}}.</ref> می‌دانستند. پس چگونه بر این باورند که [[پیامبر]] {{صل}} هیچ‌کس را برای [[امت]] خود تعیین نموده است چگونه کاری نامعقول را به [[پیامبر]] {{صل}} نسبت داده‌اند؟!<ref>[[مهدی مقامی|مقامی، مهدی]]، [[درسنامه امام‌شناسی (کتاب)|درسنامه امام‌شناسی]]، ص۱۰۵-۱۰۷.</ref>.