افزایش علم معصوم در حدیث: تفاوت میان نسخه‌ها

با توجه به این معنا، فاعل و تعلیم دهنده این علم به امام، کسی جز [[خدای متعال]] نیست. این تعلیم ـ که یا به واسطه [[فرشته]] است و یا خدای متعال مستقیماً به صورت [[نکت]] و [[نقر]]، علم لازم را به امام [[الهام]] می‌کند ـ همان [[افزایش علم امام]] است. نکته قابل اشاره این است که بر اساس این گروه [[حدیثی]]، رویداد [[ازدیاد علم امام]] جریانی دوسویه است. فرایند این رویداد گاه بنا به نیاز، درخواست و مشیت امام از سوی امام آغاز می‌گردد و گاه بنا به [[حکمت]]، اراده و [[مشیت خداوند]] از سوی خداوند آغاز می‌شود. برخی از گونه‌های حدیثی یاد شده، مانند همین گونه، نوع نخست را بیان می‌دارند و برخی از گونه‌ها، مانند احادیث [[شب قدر]]، قسم دوم را بیان می‌کنند. به این [[حدیث]] دقت کنید: [[اسحاق]] حریری [یا جریری] گفته که نزد امام صادق {{ع}} بودم؛ شنیدم که می‌فرمود: "قطعاً خداوند [[ستونی از نور]] دارد که آن را از همه آفریده‌ها پنهان داشته است. یک سر آن نزد [[خدا]]ست و سر دیگران در گوش [[امام]]. پس هر گاه [[خداوند]] چیزی را [[اراده]] کند، فوری آن را در گوش امام [[وحی]] می‌کند"<ref>{{متن حدیث|عَنْ إِسْحَاقَ الْحَرِيرِيِّ قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} فَسَمِعْتُهُ وَ هُوَ يَقُولُ إِنَّ لِلَّهِ عَمُوداً مِنْ‏ نُورٍ حَجَبَهُ‏ اللَّهُ‏ عَنْ جَمِيعِ الْخَلَائِقِ طَرَفُهُ عِنْدَ اللَّهِ وَ طَرَفُهُ الْآخَرُ فِي أُذُنِ الْإِمَامِ فَإِذَا أَرَادَ اللَّهُ شَيْئاً أَوْحَاهُ فِي أُذُنِ الْإِمَامِ}}؛ صفار، محمد بن حسن، بصائر الدرجات، ص۴۳۹.</ref><ref>[[محمد تقی یارمحمدیان|یارمحمدیان، محمد تقی]]، [[ازدیاد علم امام از دیدگاه کتاب و سنت (کتاب)|ازدیاد علم امام از دیدگاه کتاب و سنت]]، ص ۱۵۱-۱۸۶.</ref>

در بین [[آیات قرآن]] و منابع [[حدیث]]، گزارشاتی وجود دارد که نشان می‌دهد، به صورت جزئی در وقایعی خاص، خبرها و علومی برای [[اهل بیت]] {{عم}} به ویژه [[پیامبر اکرم]] {{صل}} آورده شده است؛ مانند اخباری که خداوند برای پیش‌گیری از دسیسه‌های [[منافقان]]، به آن حضرت می‌داد. آیاتی که در پی می‌آید، بیانگر برخی از این خبرهاست: {{متن قرآن|يَعْتَذِرُونَ إِلَيْكُمْ إِذَا رَجَعْتُمْ إِلَيْهِمْ قُلْ لَا تَعْتَذِرُوا لَنْ نُؤْمِنَ لَكُمْ قَدْ نَبَّأَنَا اللَّهُ مِنْ أَخْبَارِكُمْ...}}<ref>«چون نزد آنان باز گردید، برای شما عذر می‌آورند؛ بگو عذر نیاورید که هرگز باورتان نخواهیم داشت؛ خداوند ما را از اخبار شما آگاه کرده است.».. سوره توبه، آیه ۹۴.</ref>، {{متن قرآن|وَإِذْ أَسَرَّ النَّبِيُّ إِلَى بَعْضِ أَزْوَاجِهِ حَدِيثًا فَلَمَّا نَبَّأَتْ بِهِ وَأَظْهَرَهُ اللَّهُ عَلَيْهِ عَرَّفَ بَعْضَهُ وَأَعْرَضَ عَنْ بَعْضٍ فَلَمَّا نَبَّأَهَا بِهِ قَالَتْ مَنْ أَنْبَأَكَ هَذَا قَالَ نَبَّأَنِيَ الْعَلِيمُ الْخَبِيرُ}}<ref>«و آنگاه که پیامبر به یکی از همسرانش سخنی را، نهانی گفت و چون او آن را (به همسر دیگر) خبر داد و خداوند پیامبر را از آن آگاه کرد وی بخشی از آن را (به همسران خود) گفت و در (گفتن) بخشی دیگر خودداری ورزید، پس هنگامی که (پیامبر) آن (همسر رازگشا) را از این (امر) باخبر ساخت (همسر) گفت: چه کسی تو را از این (رازگشایی من) آگاه کرد؟ (پیامبر) گفت: خداوند دانای آگاه مرا با خبر ساخت» سوره تحریم، آیه ۳.</ref>، {{متن قرآن|وَإِذْ يَمْكُرُ بِكَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِيُثْبِتُوكَ أَوْ يَقْتُلُوكَ أَوْ يُخْرِجُوكَ وَيَمْكُرُونَ وَيَمْكُرُ اللَّهُ وَاللَّهُ خَيْرُ الْمَاكِرِينَ}}<ref>«و (یاد کن) آنگاه را که کافران با تو نیرنگ می‌باختند تا تو را بازداشت کنند یا بکشند یا بیرون رانند، آنان نیرنگ می‌باختند و خداوند تدبیر می‌کرد و خداوند بهترین تدبیر کنندگان است» سوره انفال، آیه ۳۰.</ref>.