←وضعیتها و شرایط
| (۵ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{مدخل مرتبط| موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[اقتصاد در لغت]] - [[اقتصاد در قرآن]] - [[اقتصاد در نهج البلاغه]] - [[اقتصاد در فقه اسلامی]] - [[اقتصاد در فقه سیاسی]] - [[اقتصاد در معارف دعا و زیارات]] - [[اقتصاد در معارف و سیره نبوی]] - [[اقتصاد در معارف و سیره علوی]] - [[اقتصاد در معارف و سیره سجادی]] - [[اقتصاد در معارف و سیره رضوی]] - [[اقتصاد در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] | پرسش مرتبط = }} | {{مدخل مرتبط| موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[اقتصاد در لغت]] - [[اقتصاد در قرآن]] - [[اقتصاد در نهج البلاغه]] - [[اقتصاد در فقه اسلامی]] - [[اقتصاد در فقه سیاسی]] - [[اقتصاد در جامعهشناسی اسلامی]] - [[اقتصاد در حقوق اسلامی]] - [[اقتصاد در معارف دعا و زیارات]] - [[اقتصاد در معارف و سیره معصوم]] - [[اقتصاد در معارف و سیره نبوی]] - [[اقتصاد در معارف و سیره علوی]] - [[اقتصاد در معارف و سیره سجادی]] - [[اقتصاد در معارف و سیره رضوی]] - [[اقتصاد در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] | پرسش مرتبط = }} | ||
'''اقتصاد''' به معنای تصمیمگیری و [[اراده]] به انجام کاری بوده و در معانی [[عدل]] و [[میانهروی]] نیز بهکار رفته است و در اصطلاح عبارت است از رعایت [[حد وسط]] و [[پرهیز از افراط و تفریط]] در استفاده از [[اموال]]. در بسیاری از [[آیات قرآن]] و [[روایات]] درباره مسائل اقتصادی سخن به میان آمده است. در [[نظام اقتصادی اسلام]] به درآمد و مخارج نیز پرداخته شده است که راههای صرف درآمد باید همراه با دوری از [[اسراف]] باشد. اقتصاد اسلامی بر سه پایه کلی [[استوار]] است: [[مالکیت]]؛ [[آزادی اقتصادی]]؛ [[آزادی]] انسان در [[انتخاب]] هر نوع کسب و [[تجارت]]، اعم از [[فکری]] و بدنی در چارچوب [[قوانین]] [[شرعی]] و ارزشهای [[معنوی]] و [[اخلاقی]]؛ [[عدالت اجتماعی]] و منابع طبیعی تولید. | '''اقتصاد''' به معنای تصمیمگیری و [[اراده]] به انجام کاری بوده و در معانی [[عدل]] و [[میانهروی]] نیز بهکار رفته است و در اصطلاح عبارت است از رعایت [[حد وسط]] و [[پرهیز از افراط و تفریط]] در استفاده از [[اموال]]. در بسیاری از [[آیات قرآن]] و [[روایات]] درباره مسائل اقتصادی سخن به میان آمده است. در [[نظام اقتصادی اسلام]] به درآمد و مخارج نیز پرداخته شده است که راههای صرف درآمد باید همراه با دوری از [[اسراف]] باشد. اقتصاد اسلامی بر سه پایه کلی [[استوار]] است: [[مالکیت]]؛ [[آزادی اقتصادی]]؛ [[آزادی]] انسان در [[انتخاب]] هر نوع کسب و [[تجارت]]، اعم از [[فکری]] و بدنی در چارچوب [[قوانین]] [[شرعی]] و ارزشهای [[معنوی]] و [[اخلاقی]]؛ [[عدالت اجتماعی]] و منابع طبیعی تولید. | ||
| خط ۴۵: | خط ۴۵: | ||
# '''[[عدالت اجتماعی]]:''' تأکید [[قرآن]] به [[برقراری عدالت]] در [[جامعه]] و روابط بین افراد در اقتصاد اسلامی به صورت اصلی در [[نظام]] [[توزیع ثروت]] بازتاب یافته است: {{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإِحْسَانِ وَإِيتَاءِ ذِي الْقُرْبَى وَيَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ وَالْبَغْيِ يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ}}<ref>«به راستی خداوند به دادگری و نیکی کردن و ادای (حقّ) خویشاوند، فرمان میدهد و از کارهای زشت و ناپسند و افزونجویی، باز میدارد؛ به شما اندرز میدهد باشد که شما پند گیرید» سوره نحل، آیه ۹۰.</ref>.<ref>اقتصادنا، ص ۲۸۶.</ref> | # '''[[عدالت اجتماعی]]:''' تأکید [[قرآن]] به [[برقراری عدالت]] در [[جامعه]] و روابط بین افراد در اقتصاد اسلامی به صورت اصلی در [[نظام]] [[توزیع ثروت]] بازتاب یافته است: {{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإِحْسَانِ وَإِيتَاءِ ذِي الْقُرْبَى وَيَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ وَالْبَغْيِ يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ}}<ref>«به راستی خداوند به دادگری و نیکی کردن و ادای (حقّ) خویشاوند، فرمان میدهد و از کارهای زشت و ناپسند و افزونجویی، باز میدارد؛ به شما اندرز میدهد باشد که شما پند گیرید» سوره نحل، آیه ۹۰.</ref>.<ref>اقتصادنا، ص ۲۸۶.</ref> | ||
# '''[[تعاون]] و [[احسان]]:''' امر به [[نیکی]] و احسان و منع از [[ظلم]] و عدوان، اعلام [[مساوات]] و [[برابری]] میان همه [[مسلمانان]]، تشویق فراوان به [[انفاق]] و ترجیح دیگران بر خود و همچنین موارد خاصی چون [[تحریم]] ربا و در مقابل، [[تحریض]] بر قرضالحسنه بیانگر اهمیت تعاون و [[همیاری]] در [[نظام اجتماعی]] [[اسلام]] است که گاه نیز از آن به عنوان ضامن تحقق [[عدالت اجتماعی]] در اقتصاد اسلامی تعبیر شده است<ref>النظریة الاقتصادیة الاسلامیه، ص ۱۹.</ref>. برخی نیز با طرح تعاون اجتماعی در اسلام<ref>ر.ک: العمل و الضمان الاجتماعی فی الاسلام، ص ۱۷۱ ـ ۲۱۸؛ پیامهای اقتصادی قرآن، ص ۵۸۳.</ref> همچون مشارکتهای گروهی در حل نارساییهای جامعه و [[بسیج عمومی]] در [[زمان]] وقوع حوادث پیش بینی نشده، به پیوند و [[تکافل اجتماعی]] بین مسلمانان توجه دادهاند. | # '''[[تعاون]] و [[احسان]]:''' امر به [[نیکی]] و احسان و منع از [[ظلم]] و عدوان، اعلام [[مساوات]] و [[برابری]] میان همه [[مسلمانان]]، تشویق فراوان به [[انفاق]] و ترجیح دیگران بر خود و همچنین موارد خاصی چون [[تحریم]] ربا و در مقابل، [[تحریض]] بر قرضالحسنه بیانگر اهمیت تعاون و [[همیاری]] در [[نظام اجتماعی]] [[اسلام]] است که گاه نیز از آن به عنوان ضامن تحقق [[عدالت اجتماعی]] در اقتصاد اسلامی تعبیر شده است<ref>النظریة الاقتصادیة الاسلامیه، ص ۱۹.</ref>. برخی نیز با طرح تعاون اجتماعی در اسلام<ref>ر.ک: العمل و الضمان الاجتماعی فی الاسلام، ص ۱۷۱ ـ ۲۱۸؛ پیامهای اقتصادی قرآن، ص ۵۸۳.</ref> همچون مشارکتهای گروهی در حل نارساییهای جامعه و [[بسیج عمومی]] در [[زمان]] وقوع حوادث پیش بینی نشده، به پیوند و [[تکافل اجتماعی]] بین مسلمانان توجه دادهاند. | ||
# '''چارچوب [[اخلاقی]] و [[دینی]]:''' آزادیهای فردی در اقتصاد اسلامی به وسیله ارزشهای [[معنوی]] از درون افراد و قوانین اجتماعی از برون محدود شده است<ref>اقتصادنا، ص ۲۸۲.</ref>. [[انسانها]] در اقتصاد اسلامی هرچند [[مالک]] درآمدهای خویش هستند<ref>سوره نساء، آیه ۳۲.</ref>؛ ولی مجاز به هرگونه تصمیمگیری در [[اموال]] خود و هرگونه کسب درآمد نیستند. در [[ثروت]] کسب شده از راه [[حلال]] [[حق]] معلومی چون [[زکات]] برای دیگران وجود دارد و تصرف تضییعی در اموال شخصی نیز ممنوع است<ref> نظری به نظام اقتصادی اسلام، ص ۵۵.</ref>. همچنین [[وصیت]] به بیش از ثلث ترکه پذیرفته نمیشود<ref>الروضة البهیه، ج ۲، ص ۵۳.</ref> و [[حاکم شرع]] مجاز به [[محروم]] کردن افراد از [[ملک]] خویش در صورت اضرار به دیگران است<ref>صورة عن اقتصاد المجتمع الاسلامی، ص ۱۳.</ref>. سفیهان نیز از تصرف در اموال خود منع شدهاند، زیرا قوام [[جامعه]] و تحقق [[حیات]] کریمانه [[انسانی]] در گرو استفاده صحیح از این [[اموال]] است<ref>صورة عن اقتصاد المجتمع الاسلامی، ص ۱۲.</ref>. کسب درآمد از هرگونه شغل تولیدی یا خدماتی نیز در اقتصاد اسلامی محدود به | # '''چارچوب [[اخلاقی]] و [[دینی]]:''' آزادیهای فردی در اقتصاد اسلامی به وسیله ارزشهای [[معنوی]] از درون افراد و قوانین اجتماعی از برون محدود شده است<ref>اقتصادنا، ص ۲۸۲.</ref>. [[انسانها]] در اقتصاد اسلامی هرچند [[مالک]] درآمدهای خویش هستند<ref>سوره نساء، آیه ۳۲.</ref>؛ ولی مجاز به هرگونه تصمیمگیری در [[اموال]] خود و هرگونه کسب درآمد نیستند. در [[ثروت]] کسب شده از راه [[حلال]] [[حق]] معلومی چون [[زکات]] برای دیگران وجود دارد و تصرف تضییعی در اموال شخصی نیز ممنوع است<ref> نظری به نظام اقتصادی اسلام، ص ۵۵.</ref>. همچنین [[وصیت]] به بیش از ثلث ترکه پذیرفته نمیشود<ref>الروضة البهیه، ج ۲، ص ۵۳.</ref> و [[حاکم شرع]] مجاز به [[محروم]] کردن افراد از [[ملک]] خویش در صورت اضرار به دیگران است<ref>صورة عن اقتصاد المجتمع الاسلامی، ص ۱۳.</ref>. سفیهان نیز از تصرف در اموال خود منع شدهاند، زیرا قوام [[جامعه]] و تحقق [[حیات]] کریمانه [[انسانی]] در گرو استفاده صحیح از این [[اموال]] است<ref>صورة عن اقتصاد المجتمع الاسلامی، ص ۱۲.</ref>. کسب درآمد از هرگونه شغل تولیدی یا خدماتی نیز در اقتصاد اسلامی محدود به قواعد [[اخلاقی]] معینی است<ref>[[محمد جواد معموری|معموری، محمد جواد]]، [[اقتصاد (مقاله)|مقاله «اقتصاد»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم ج۴]].</ref>. | ||
== اهداف اقتصاد اسلامی == | == اهداف اقتصاد اسلامی == | ||
| خط ۹۷: | خط ۹۷: | ||
* [[اقتصاد مقاومتی]] | * [[اقتصاد مقاومتی]] | ||
* [[اقتصاد آزاد]] | * [[اقتصاد آزاد]] | ||
* | * [[اقتصاد اسلامی]] | ||
* | * [[جهاد اقتصادی]] | ||
* | * [[مقاومت اقتصادی]] | ||
* | * [[عدالت توزیعی اقتصادی]] | ||
* [[ | * [[فقه اقتصادی]] | ||
* [[ | * [[خودکفایی اقتصادی]] | ||
* | * [[شفافیت اقتصادی]] | ||
* | * [[تحریم اقتصادی]] | ||
* | * [[سیاست اقتصادی]] | ||
* [[ | * [[برنامهریزی اقتصادی]] | ||
* | * [[آزادسازی اقتصادی]] | ||
* [[ | * [[خصوصیسازی اقتصادی]] | ||
* [[ | * [[مداخله اقتصادی]] | ||
* | * [[حمایت اقتصادی]] | ||
* | * [[همکاری اقتصادی]] | ||
* | * [[رقابت اقتصادی]] | ||
* [[ | * [[همگرایی اقتصادی]] | ||
* | * [[یکپارچگی اقتصادی]] | ||
* | * [[تثبیت اقتصادی]] | ||
* | * [[استراتژی اقتصادی]] | ||
* | * [[اصول راهبردی اقتصادی]] | ||
* | * [[سیاست مالی اقتصادی]] | ||
* | * [[سیاست پولی اقتصادی]] | ||
* | * [[همافزایی اقتصادی]] | ||
* | * [[اصلاح اقتصادی]] | ||
* | * [[سلامت اقتصادی]] | ||
* | * [[سیاستگذاری اقتصادی]] | ||
* [[راهبری اقتصادی]] | |||
* [[تنظیمگری اقتصادی]] | |||
* [[بازدارندگی اقتصادی]] | |||
* [[همسویی اقتصادی]] | |||
* [[چشمانداز اقتصادی]] | |||
* [[آیندهنگری اقتصادی]] | |||
* [[اولویتبندی اقتصادی]] | |||
* [[تهدیدزدایی اقتصادی]] | |||
* [[بومیسازی اقتصادی]] | |||
* [[دیجیتالیسازی اقتصادی]] | |||
* [[هوشمندسازی اقتصادی]] | |||
* [[نظاممندسازی اقتصادی]] | |||
* [[استانداردسازی اقتصادی]] | |||
* [[بحران اقتصادی]] | |||
* [[رکود اقتصادی]] | |||
* [[رونق اقتصادی]] | |||
* [[ثبات اقتصادی]] | |||
* [[امنیت اقتصادی]] | |||
* [[عدالت اقتصادی]] | |||
* [[رفاه اقتصادی]] | |||
* [[نابرابری اقتصادی]] | |||
* [[فقر اقتصادی]] | |||
* [[قدرت اقتصادی]] | |||
* [[مزیت اقتصادی]] | |||
* [[تعادل اقتصادی]] | |||
* [[بیثباتی اقتصادی]] | |||
* [[وابستگی اقتصادی]] | |||
* [[استقلال اقتصادی]] | |||
* [[شکوفایی اقتصادی]] | |||
* [[آسایش اقتصادی]] | |||
* [[پایداری اقتصادی]] | |||
* [[پویایی اقتصادی]] | |||
* [[جهش اقتصادی]] | |||
* [[فرصت اقتصادی]] | |||
* [[چالشهای اقتصادی]] | |||
* [[تهدید اقتصادی]] | |||
* [[آزادی اقتصادی]] | |||
* [[استحکام اقتصادی]] | |||
* [[تورم اقتصادی]] | |||
* [[شوک اقتصادی]] | |||
* [[ناترازی اقتصادی]] | |||
* [[نابسامانی اقتصادی]] | |||
* [[کساد اقتصادی]] | |||
* [[شکاف اقتصادی]] | |||
* [[استضعاف اقتصادی]] | |||
* [[سلطه اقتصادی]] | |||
* [[استعمار اقتصادی]] | |||
* [[امپریالیسم اقتصادی]] | |||
* [[انحصار اقتصادی]] | |||
* [[تبعیض اقتصادی]] | |||
* [[ظلم اقتصادی]] | |||
* [[فشار اقتصادی]] | |||
* [[محاصره اقتصادی]] | |||
* [[آسیب اقتصادی]] | |||
* [[پایایی اقتصادی]] | |||
* [[تابآوری اقتصادی]] | |||
* [[چابکی اقتصادی]] | |||
* [[انعطافپذیری اقتصادی]] | |||
* [[اقتدار اقتصادی]] | |||
* [[توانمندی اقتصادی]] | |||
* [[برتری اقتصادی]] | |||
* [[قابلیت اقتصادی]] | |||
* [[تحلیل اقتصادی]] | |||
* [[پیشبینی اقتصادی]] | |||
* [[شاخص اقتصادی]] | |||
* [[مدل اقتصادی]] | |||
* [[تفکر اقتصادی]] | |||
* [[تاریخ اقتصادی]] | |||
* [[جغرافیای اقتصادی]] | |||
* [[جامعهشناسی اقتصادی]] | |||
* [[روانشناسی اقتصادی]] | |||
* [[نماگر اقتصادی]] | |||
* [[عملکرد اقتصادی]] | |||
* [[مبانی اقتصادی]] | |||
* [[صلاحیت اقتصادی]] | |||
* [[ارزیابی اقتصادی]] | |||
* [[پایش اقتصادی]] | |||
* [[ممیزی اقتصادی]] | |||
* [[بخش اقتصادی]] | |||
* [[بنگاه اقتصادی]] | |||
* [[چرخه اقتصادی]] | |||
* [[بلوک اقتصادی]] | |||
* [[منطقه اقتصادی]] | |||
* [[نهاد اقتصادی]] | |||
* [[ساختار اقتصادی]] | |||
* [[فضای اقتصادی]] | |||
* [[نظام اقتصادی]] | |||
* [[مکتب اقتصادی]] | |||
* [[فعالیت اقتصادی]] | |||
* [[مبادلات اقتصادی]] | |||
* [[کریدور اقتصادی]] | |||
* [[قطب اقتصادی]] | |||
* [[خوشه اقتصادی]] | |||
* [[زیستبوم اقتصادی]] | |||
* [[شبکه اقتصادی]] | |||
* [[سامانه اقتصادی]] | |||
* [[سازوکار اقتصادی]] | |||
* [[تبادل اقتصادی]] | |||
* [[دادوستد اقتصادی]] | |||
* [[تعاملات اقتصادی]] | |||
* [[مشارکت اقتصادی]] | |||
* [[تعامل اقتصادی]] | |||
* [[روابط اقتصادی]] | |||
* [[همبستگی اقتصادی]] | |||
* [[ارزش اقتصادی]] | |||
* [[انگیزه اقتصادی]] | |||
* [[رفتار اقتصادی]] | |||
* [[عامل اقتصادی]] | |||
* [[کارآمدی اقتصادی]] | |||
* [[بهرهوری اقتصادی]] | |||
* [[سرمایهگذاری اقتصادی]] | |||
* [[مطلوبیت اقتصادی]] | |||
* [[هزینه فرصت اقتصادی]] | |||
* [[سود اقتصادی]] | |||
* [[اخلاق اقتصادی]] | |||
* [[فرهنگ اقتصادی]] | |||
* [[معیشت اقتصادی]] | |||
* [[سواد اقتصادی]] | |||
* [[مسئولیت اقتصادی]] | |||
* [[تصمیمگیری اقتصادی]] | |||
* [[ارزشهای اقتصادی]] | |||
* [[فساد اقتصادی]] | |||
* [[حقوق اقتصادی]] | |||
* [[ایمان اقتصادی]] | |||
* [[صرفهجویی اقتصادی]] | |||
* [[حاکمیت اقتصادی]] | |||
* [[شکایت اقتصادی]] | |||
* [[مطالبه اقتصادی]] | |||
* [[مزاحمت اقتصادی]] | |||
* [[بحرانزدایی اقتصادی]] | |||
* [[بازسازی اقتصادی]] | |||
* [[نوسازی اقتصادی]] | |||
* [[تحول اقتصادی]] | |||
* [[تعدیل اقتصادی]] | |||
* [[تنوعبخشی اقتصادی]] | |||
* [[مدیریت اقتصادی]] | |||
* [[نظارت اقتصادی]] | |||
* [[جرم اقتصادی]] | |||
* [[تروریسم اقتصادی]] | |||
* [[جنگ اقتصادی]] | |||
* [[تخلف اقتصادی]] | |||
* [[جرایم اقتصادی]] | |||
* [[توسعه اقتصادی]] | |||
* [[پیشرفت اقتصادی]] | |||
* [[رشد اقتصادی]] | |||
* [[توسعه پایدار اقتصادی]] | |||
{{پایان}} | |||
{{پایان فهرست اثر}} | |||
{{پایان مدخل وابسته}} | {{پایان مدخل وابسته}} | ||