عذر: تفاوت میان نسخه‌ها

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[عذر در قرآن]] - [[عذر در معارف دعا و زیارات]] - [[عذر در معارف و سیره سجادی]] - [[عذر در سبک زندگی اسلامی]]| پرسش مرتبط  = }}

عذر، عبارت است از تقاضا و درخواست [[انسان]] از چیزی که به وسیله آن گناهانش را محو کند، و نیز حجتی که با آن پوزش خواسته می‌شود. [[قرآن]] در مورد عذرهای ناروا می‌فرماید: {{متن قرآن|يَعْتَذِرُونَ إِلَيْكُمْ إِذَا رَجَعْتُمْ إِلَيْهِمْ قُلْ لَا تَعْتَذِرُوا...}}<ref>«چون نزد آنان باز گردید، برای شما عذر می‌آورند؛ بگو عذر نیاورید.».. سوره توبه، آیه ۹۴.</ref>. سخنان [[امام سجاد]] {{ع}} در [[صحیفه]] درباره عذر را می‌توان به سه دسته تقسیم کرد:

نخست، اموری که آن حضرت از آنها در نزد [[خدای متعال]] عذرخواهی می‌کند: {{متن حدیث|اللَّهُمَّ إِنِّي‏ أَعْتَذِرُ إِلَيْكَ‏ مِنْ‏ جَهْلِي}}<ref>دعای ۳۱.</ref>؛ خداوندا از [[نادانی]] خود، از حضرتت عذر می‌خواهم.

همچنین می‌فرماید: بار خدایا از پیشگاهت عذر می‌خواهم در [[حق]] ستمدیده‌ای که در حضور من بر او [[ستم]] رفته و من یاریش ننمودم، و از احسانی که در حقم شده شکرش را به جا نیاوردم و از بدکننده‌ای که از من پوزش خواسته و عذرش را نپذیرفته‌ام و از فقیری که از من [[حاجت]] خواسته و من خواست او را بر خواست خود ترجیح نداده‌ام، و از حق مؤمن حق‌داری که بر عهده‌ام مانده و آن را ادا ننموده‌ام و از [[عیب]] مؤمنی که بر من آشکار گشته و آن را نپوشانده‌ام و از هر مصیبتی که برای من پیش آمده و از آن دوری نجستم. بارالها به خاطر همه آنها و آنچه مانند آنهاست از حضرتت عذر می‌خواهم<ref>نیایش سی‌و‌هشتم.</ref>.

سوم، بیان این [[حقیقت]] است که خدای متعال با دادن نیروی [[عقل]] و [[فرستادن پیامبران]] و آنگاه قرار دادن [[توبه]] و سهولت آن در [[اسلام]] راه هرگونه عذر را بسته و به [[بنده]] خویش [[اتمام حجت]] فرموده است: «پس عذر کسی که از ورود به آن [[خانه]] [[غفلت]] کند پس از گشوده شدن در و به پا داشتن [[راهنما]] چه خواهد بود؟»<ref>نیایش چهل‌وپنجم.</ref>.

== عذرپذیری ==

گاه در [[زندگی اجتماعی]] کسانی پیدا می‌شوند که به [[انسان]] بدی می‌کنند، اما بعد پشیمان شده، [[عذرخواهی]] می‌کنند، از نظر [[اسلام]] [[پذیرفتن]] عذر بسیار صفت پسندیده‌ای است. [[انسان]] نباید [[کینه]] کسی را در [[دل]] بگیرد و درصدد [[انتقام]] باشد که این روحیه بسیار بد است، بلکه باید بکوشد در زندگی اجتماعی سهل‌گیر و عذرپذیر باشد.

در حدیث نبوی آمده است: اگر [[برادر]] کسی برای عذرخواهی پیش وی آید، باید عذرش را چه درست باشد و چه نادرست، بپذیرد و گرنه با من بر حوض وارد نشود<ref>نهج الفصاحه، ح۲۹۹۳.</ref>. همچنین [[پیامبر اسلام]] فرمود: هر کس عذری را، راست باشد یا [[دروغ]]، نپذیرد از [[شفاعت]] من بهره‌مند نمی‌شود<ref>نهج الفصاحه، ح۲۷۵۷.</ref>.

در [[سیره عملی پیامبر]]{{صل}} آمده است: هر کسی که خدمت [[پیامبر]]{{صل}} می‌آمد و عذر می‌طلبید، حضرت عذرش را می‌پذیرفت<ref>منتهی الآمال، ج۱، ص۶۰.</ref>.

اگر انسان عذرپذیر و در [[روابط اجتماعی]] آسان‌گیر باشد، بدون تردید در برقرار کردن روابط اجتماعی موفق خواهد بود و [[تجربه]] نشان داده که چنین افرادی در [[جامعه]] از محبوبیت بیشتری برخودارند.

معروف است که انسان‌های با [[شخصیت]] و [[بزرگوار]] عذرپذیرند: {{متن حدیث|ألْعُذْرُ عِنْدَ کِرامِ النّاسِ مَقْبولٌ}}<ref>[[محمد جواد برهانی|برهانی، محمد جواد]]، [[سیره اجتماعی پیامبر اعظم - برهانی (کتاب)| سیره اجتماعی پیامبر اعظم]]، ص 76-77.</ref>.