بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
بدون خلاصۀ ویرایش برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
||
| خط ۱۱: | خط ۱۱: | ||
البته روشن است که رسیدن به چنین نقطهای از [[حقپذیری]] و [[نقدپذیری]]، بدون [[خودسازی]] و [[تهذیب نفس]]، غیرممکن است.<ref>[[علی ذوعلم|ذوعلم، علی]]، [[امام علی و سیاست (مقاله)| مقاله «امام علی و سیاست»]]، [[دانشنامه امام علی ج۶ (کتاب)|دانشنامه امام علی ج۶]]، ص ۳۵.</ref> | البته روشن است که رسیدن به چنین نقطهای از [[حقپذیری]] و [[نقدپذیری]]، بدون [[خودسازی]] و [[تهذیب نفس]]، غیرممکن است.<ref>[[علی ذوعلم|ذوعلم، علی]]، [[امام علی و سیاست (مقاله)| مقاله «امام علی و سیاست»]]، [[دانشنامه امام علی ج۶ (کتاب)|دانشنامه امام علی ج۶]]، ص ۳۵.</ref> | ||
==انتقادپذیری== | == انتقادپذیری == | ||
یکی از معیارهای شایستگی «[[انتقاد پذیری]]» است. منظور از انتقادپذیری این است که «مدیر باید به همکاران و افراد تحت [[مدیریت خود]] [[اجازه]] [[انتقاد]] بدهد و انتقاداتی که به شیوه مدیریت و اقدامات او میشود، با دقت و [[انصاف]] و حوصلهمندی ملاحظه و مطالعه کند و اگر دید که انتقاد وارد است، به [[اشتباه]] خود اعتراف و حرکت خود را تصحیح کند»<ref>محمدی ریشهری، محمد، اخلاق مدیریت در اسلام، ص۸۶.</ref>. | یکی از معیارهای شایستگی «[[انتقاد پذیری]]» است. منظور از انتقادپذیری این است که «مدیر باید به همکاران و افراد تحت [[مدیریت خود]] [[اجازه]] [[انتقاد]] بدهد و انتقاداتی که به شیوه مدیریت و اقدامات او میشود، با دقت و [[انصاف]] و حوصلهمندی ملاحظه و مطالعه کند و اگر دید که انتقاد وارد است، به [[اشتباه]] خود اعتراف و حرکت خود را تصحیح کند»<ref>محمدی ریشهری، محمد، اخلاق مدیریت در اسلام، ص۸۶.</ref>. | ||
حضرت علی{{ع}} هم هر چند [[معصوم]] بود و بری از هرگونه [[خطا]] و [[اشتباه]]، اما به افراد تحت [[مدیریت خود]] توصیه میکند چنانچه انتقادی نسبت به کارهای او دارند بدون کوچکترین دغدغه بیان کنند و مطمئن باشند از کسی، به خاطر انتقادش رنجیدهخاطر نمیشود؛ چنان که میفرماید: «با من به گونهای که با [[جباران]] و گردنکشان سخن میگویند سخن نگویید و انتقاداتی را که از افراد عصبانی پنهان میکنند، از من پنهان نسازید، و با من با [[تملق]] و [[چاپلوسی]] [[رفتار]] نکنید و نپندارید که اگر [[انتقاد]] [[درستی]] به من داشته باشید [[پذیرفتن]] آن بر من دشوار است، و [[گمان]] مبرید که من از شما درخواست بزرگ نمودن خود را دارم؛ زیرا کسی که شنیدن سخن [[حق]] و [[عدل]] بر او دشوار و سنگین میآید عمل کردن به حق و عدل بر او دشوارتر است. پس از گفتار حق و [[مشورت]] به عدل خودداری نکنید؛ زیرا من نزد خود [[برتر]] نیستم از آنکه خطا کنیم، و از خطا در کار خویش ایمن نیستم، مگر که [[خداوند]] کفایت کند مرا از آنچه او مالکتر است به آن از من»<ref>دشتی، محمد، ترجمه نهج البلاغه، خطبه ۲۱۶.</ref>. | حضرت علی{{ع}} هم هر چند [[معصوم]] بود و بری از هرگونه [[خطا]] و [[اشتباه]]، اما به افراد تحت [[مدیریت خود]] توصیه میکند چنانچه انتقادی نسبت به کارهای او دارند بدون کوچکترین دغدغه بیان کنند و مطمئن باشند از کسی، به خاطر انتقادش رنجیدهخاطر نمیشود؛ چنان که میفرماید: «با من به گونهای که با [[جباران]] و گردنکشان سخن میگویند سخن نگویید و انتقاداتی را که از افراد عصبانی پنهان میکنند، از من پنهان نسازید، و با من با [[تملق]] و [[چاپلوسی]] [[رفتار]] نکنید و نپندارید که اگر [[انتقاد]] [[درستی]] به من داشته باشید [[پذیرفتن]] آن بر من دشوار است، و [[گمان]] مبرید که من از شما درخواست بزرگ نمودن خود را دارم؛ زیرا کسی که شنیدن سخن [[حق]] و [[عدل]] بر او دشوار و سنگین میآید عمل کردن به حق و عدل بر او دشوارتر است. پس از گفتار حق و [[مشورت]] به عدل خودداری نکنید؛ زیرا من نزد خود [[برتر]] نیستم از آنکه خطا کنیم، و از خطا در کار خویش ایمن نیستم، مگر که [[خداوند]] کفایت کند مرا از آنچه او مالکتر است به آن از من»<ref>دشتی، محمد، ترجمه نهج البلاغه، خطبه ۲۱۶.</ref>. | ||
همانگونه که ملاحظه میشود، [[امام]] با وصف اینکه معصوم است، از [[مردم]] میخواهد چنانچه در [[حکومت]] او کاری را ناحق تشخیص دادند بیپروا انتقاد کنند و [[شخصیت سیاسی]] و [[معنوی]] او مانع از انتقاد آنها نباشد. حضرت با این کار، میخواهد [[اندیشه]] نقد و [[ژرفنگری]] در [[اعمال]] [[مسئولان]] [[نظام اسلامی]] را به عنوان یک معیار مهم [[شایستگی]] در مردم [[مسلمان]] [[بیدار]] کرده و عملاً [[انتقادپذیری]] را در مدیریتهای [[اسلامی]] رایج گرداند.<ref>[[امید چناری|چناری، امید]]، [[وظایف نهادهای حاکمیتی در قبال مفاسد اقتصادی (کتاب)|وظایف نهادهای حاکمیتی در قبال مفاسد اقتصادی]] ص ۱۵۴.</ref> | همانگونه که ملاحظه میشود، [[امام]] با وصف اینکه معصوم است، از [[مردم]] میخواهد چنانچه در [[حکومت]] او کاری را ناحق تشخیص دادند بیپروا انتقاد کنند و [[شخصیت سیاسی]] و [[معنوی]] او مانع از انتقاد آنها نباشد. حضرت با این کار، میخواهد [[اندیشه]] نقد و [[ژرفنگری]] در [[اعمال]] [[مسئولان]] [[نظام اسلامی]] را به عنوان یک معیار مهم [[شایستگی]] در مردم [[مسلمان]] [[بیدار]] کرده و عملاً [[انتقادپذیری]] را در مدیریتهای [[اسلامی]] رایج گرداند.<ref>[[امید چناری|چناری، امید]]، [[وظایف نهادهای حاکمیتی در قبال مفاسد اقتصادی (کتاب)|وظایف نهادهای حاکمیتی در قبال مفاسد اقتصادی]] ص ۱۵۴.</ref> | ||
== نقد پذیری == | |||
[[انتقاد]] از [[رفتار]] و شیوه حکومتی زمامداران، از دیگر اصول سازنده [[اسلامی]] است که [[پیامبر]] به پیروی از قرآن در برابر آن حساسیت داشت و علی{{ع}} که در [[مکتب]] [[قرآن]] و دامن پیامبر [[تربیت]] شده بود، به آن به شدت [[وفادار]] بود و در [[حکومت]] خویش آن را مراعات میکرد و میفرمود: هرگز [[گمان]] مبرید درباره سخن حقی که به من پیشنهاد داده و گفتهاید، کندی ورزم [یا ناراحت شوم] و نه اینکه خیال کنید در پی بزرگ ساختن خویشتنم؛ زیرا کسی که شنیدن [[حق]] یا عرضه داشتن [[عدالت]] به او، برایش مشکل باشد، عمل به آن برای وی مشکلتر است. از گفتن سخن حق یا [[مشورت]] عدالتآمیز، خودداری نکنید؛ زیرا من خویشتن را ما فوق آنکه [[اشتباه]] کنم، نمیدانم و از آن در کارهایم ایمن نیستم، مگر [[خداوند]] مرا [[حفظ]] کند<ref>نهج البلاغه، خطبه ۲۱۶.</ref>. | |||
حضرت با توجه به داشتن اینکه نقد سازنده میتواند بسیاری از کجیها و انحرافهای [[زمامداران]] را [[اصلاح]] کند و [[جامعه]] را به سوی [[ترقی]] و [[تکامل]] پیش برد، تأکید فراوانی بر [[انتقاد]] سازنده دارد و به [[مالک اشتر]] میفرماید: از میان رعیتهایت، افرادی را که در گفتن حق از همه صریحترند و به آنچه خداوند برای اولیایش [[دوست]] نمیدارد، به تو کمتر کمک میکنند، مقدم بدار؛ خواه موافق میل تو باشند یا نه<ref>نهج البلاغه، نامه ۵۳.</ref>. | |||
[[امام]] در سفارش به [[کارگزاران]] خویش میفرماید: «برگزیدهترین [[مردم]] نزد تو باید کسی باشد که [[عیب]] تو را به تو [[هدیه]] و تو را بر نفست [[یاری]] کند»<ref>آمدی، عبدالواحد، غررالحکم، ج۲، ص۱۲۴.</ref>. باز میفرماید: «دوست داشتنیترین مردم نزد تو باید کسی باشد که تو را به کاری راه برد که استوارت سازد و عیبهایت را بر تو آشکار کند»<ref>آمدی، عبدالواحد، غررالحکم، ج۲، ص۱۲۴.</ref> و در مقابل میفرماید: «باید بدترین و خطاکارترین افراد نزد تو کسی باشد که بیشتر با تو مماشات میکند و عیب تو را میپوشاند»<ref>آمدی، عبدالواحد، غررالحکم، ج۲، ص۱۲۴.</ref>. | |||
در [[سیره امام علی]]{{ع}} راه [[نصیحت]] و انتقاد باز بود و خود حضرت در دوران ۲۵ ساله [[زمامداری]] [[خلفای سهگانه]]، بارها به آنها [[پند]] میداد و به کارهای خلافشان به شدت انتقاد میکرد و راه خیر و [[صلاح]] را به آنها نشان میداد<ref>ر.ک: نهج البلاغه، خطبههای ۱۳۷ و ۱۳۶؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۱، ص۱۸؛ ج۸، ص۲۹۸-۲۹۶؛ ج۹، ص۱۶ و ۱۵؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۵، ص۳۱۹ و ۳۱۸؛ دینوری، ابوحنیفه، الاخبار الطوال، ص۱۳۵ - ۱۳۳.</ref>. | |||
حضرت، [[انتقاد]] خیرخواهانه را سازنده میداند؛ اما هشدار میدهد که این نقد و انتقاد و عیبنمایی افراد از [[زمامداران]] خویش، نباید به [[مخالفت]] و تمرد و عدم اطاعت از حاکمان [[حق]] و [[عادل]] منجر شود؛ زیرا نتیجه مخالفت بیاساس و انتقاد مغرضانه، [[فساد]] [[جامعه]] و عدم [[توانایی]] حاکم عادل بر [[مدیریت]] صحیح و رشد جامعه است و خود آفتی خواهد بود؛ بدین سبب،گفته است: {{متن حدیث|آفَةُ الرَّعِيَّةِ مُخَالَفَةُ القَادَةُ}}<ref>آمدی، عبدالواحد، غررالحکم، ص۱۵۴.</ref>؛ «آفت و فساد جامعه، مخالفت با زمامداران است». بسیاری از ناکامیهای حکومتهای عادل و [[صالح]]، نتیجه مخالفتهای بیاساس و خلاف حق است؛ زیرا اگر [[دستورها]] و [[قوانین]] و رهنمودهای [[حکومتی]] و زمامداران اجرا نشود یا توجیه و [[تأویل]] گردد و هر کس به دلخواه و تشخیص خویش عمل کند، هیچ چیز [[ثبات]] نخواهد داشت و تواناترین [[مدیران]] و زمامداران نیز در [[اداره امور]] [[مردم]] و [[حکومت]] به بن بست میرسند<ref>[[علی رفیعی|رفیعی، علی]]، [[سیره امام علی (مقاله)| مقاله «سیره امام علی»]]، [[دانشنامه امام علی ج۱۰ (کتاب)|دانشنامه امام علی ج۱۰]]، ص ۷۲.</ref>. | |||
== منابع == | == منابع == | ||
| خط ۲۰: | خط ۳۰: | ||
# [[پرونده:1368104.jpg|22px]] [[علی ذوعلم|ذوعلم، علی]]، [[امام علی و سیاست (مقاله)| مقاله «امام علی و سیاست»]]، [[دانشنامه امام علی ج۶ (کتاب)|'''دانشنامه امام علی ج۶''']] | # [[پرونده:1368104.jpg|22px]] [[علی ذوعلم|ذوعلم، علی]]، [[امام علی و سیاست (مقاله)| مقاله «امام علی و سیاست»]]، [[دانشنامه امام علی ج۶ (کتاب)|'''دانشنامه امام علی ج۶''']] | ||
# [[پرونده:IM010641.jpg|22px]] [[امید چناری|چناری، امید]]، [[وظایف نهادهای حاکمیتی در قبال مفاسد اقتصادی (کتاب)|'''وظایف نهادهای حاکمیتی در قبال مفاسد اقتصادی''']] | # [[پرونده:IM010641.jpg|22px]] [[امید چناری|چناری، امید]]، [[وظایف نهادهای حاکمیتی در قبال مفاسد اقتصادی (کتاب)|'''وظایف نهادهای حاکمیتی در قبال مفاسد اقتصادی''']] | ||
# [[پرونده:1368108.jpg|22px]] [[علی رفیعی|رفیعی، علی]]، [[سیره امام علی (مقاله)|مقاله «سیره امام علی»]]، [[دانشنامه امام علی ج۱۰ (کتاب)|'''دانشنامه امام علی ج۱۰''']] | |||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
| خط ۲۵: | خط ۳۶: | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
[[رده: | [[رده:اصطلاحات سیاسی]] | ||