تعلیم و تربیت در معارف و سیره علوی: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر

تعلیم و تربیت در معارف و سیره علوی (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۱۲ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۴۰

۴۹ بایت حذف‌شده ، ‏۱۲ مارس ۲۰۲۴

۱۳۳٬۸۲۱

ویرایش

@@ خط ۲۴: / خط ۲۴: @@
 [[امام علی]] در [[اصلاحات فرهنگی]] و [[آموزشی]] و [[تربیتی]] به دو ویژگی نظر داشت:
-۱. مطالعه در احوال امت‌های گذشته و آشنایی با [[آداب و رسوم]] و سنت‌های خوب آنان و [[پند]] و [[اندرز]] گرفتن از حوادث ناگوار در [[زندگی]] آنان، از مطالبی است که علی{{ع}} بر آن تأکید داشت. در [[وصیت]] به فرزند خود، [[امام حسن]]{{ع}} به وی سفارش می‌کند که [[اخبار]] و احوال گذشتگان را تحقیق و مطالعه کند، و در [[دیار]] و [[سرزمین‌ها]] و آثار باقی مانده از آنان [[کاوش]] کند و ببیند از کجا آمده، به کجا رفته و چگونه زندگی کرده‌اند. سپس درباره مطالعات خویش در مورد امت‌های گذشته چنین می‌فرماید:
+۱. مطالعه در احوال امت‌های گذشته و آشنایی با آداب و رسوم و سنت‌های خوب آنان و [[پند]] و [[اندرز]] گرفتن از حوادث ناگوار در [[زندگی]] آنان، از مطالبی است که علی{{ع}} بر آن تأکید داشت. در [[وصیت]] به فرزند خود، [[امام حسن]]{{ع}} به وی سفارش می‌کند که [[اخبار]] و احوال گذشتگان را تحقیق و مطالعه کند، و در [[دیار]] و سرزمین‌ها و آثار باقی مانده از آنان کاوش کند و ببیند از کجا آمده، به کجا رفته و چگونه زندگی کرده‌اند. سپس درباره مطالعات خویش در مورد امت‌های گذشته چنین می‌فرماید: پسرکم، درست است که من به اندازه همه کسانی که پیش از من زیسته‌اند، [[عمر]] نکرده‌ام؛ اما در [[کردار]] آنان نظر افکنده، در تاریخشان اندیشیده‌ام و در آثار آنان به [[سیر]] و سیاحت پرداخته‌ام تا بدان‌جا که همانند یکی از آنها شده‌ام؛ بلکه در اثر آن‌چه از [[تاریخ]] آنان به من رسیده، گویا با همه آنها از اول تا آخر بوده‌ام. من قسمت زلال و مصفای [[زندگی]] آنان را از بخش کدر و تاریک بازشناختم و سود و زیانش را دانستم و از میان آنها، قسمت‌های مهم و و برگزیده را برایت خلاصه کردم و از بین آنها، زیبایش را برایت برگزیدم و مجهولات آن را از تو دور داشتم<ref>نهج البلاغه، نامه ۳۱.</ref>.
-پسرکم، درست است که من به اندازه همه کسانی که پیش از من زیسته‌اند، [[عمر]] نکرده‌ام؛ اما در [[کردار]] آنان نظر افکنده، در تاریخشان اندیشیده‌ام و در آثار آنان به [[سیر]] و [[سیاحت]] پرداخته‌ام تا بدان‌جا که همانند یکی از آنها شده‌ام؛ بلکه در اثر آن‌چه از [[تاریخ]] آنان به من رسیده، گویا با همه آنها از اول تا آخر بوده‌ام. من قسمت زلال و مصفای [[زندگی]] آنان را از بخش کدر و تاریک بازشناختم و [[سود]] و زیانش را دانستم و از میان آنها، قسمت‌های مهم و و برگزیده را برایت خلاصه کردم و از بین آنها، زیبایش را برایت برگزیدم و مجهولات آن را از تو دور داشتم<ref>نهج البلاغه، نامه ۳۱.</ref>.
-او در [[عهدنامه مالک اشتر]] چنین سفارش می‌کند:
-هرگز [[سنت]] پسندیده‌ای را که [[پیشوایان]] این [[امت]]، به آن عمل کرده‌اند و [[ملت]] [[اسلام]] به آن انس و [[الفت]] گرفته‌اند و امور [[رعیت]] به وسیله آن [[اصلاح]] می‌شود، نقض مکن؛ و نیز سنت و روشی را که به سنت‌های گذشته [[زیان]] وارد می‌سازد، پدید میاور که [[پاداش]] از آن کسی خواهد بود که آن [[سنت‌ها]] را برقرار کرده و گناهش بر تو خواهد بود که آنها را نقض نموده‌ای<ref>نهج البلاغه، نامه ۵۳.</ref>.
-این دستورالعمل‌ها نکته‌های اساسی بسیاری را در بر دارد که مهم‌ترین آنها [[پایبندی]] به سنت‌های [[حسنه]] [[امت‌ها]] و فرهنگ‌های گذشته است. او خود [[احیاگر]] سنت‌های [[پیامبر]] و اصلاح کننده [[فرهنگ]] رواج‌یافته [[زشت]] خلفای پیش از خود بود؛ از آن جمله، از میان برداشتن سنت دفتر و [[دیوان]] [[عمر بن خطاب]] بود که سنت نیکوی پیامبر در [[برابری]] و [[مساوات]] همه [[مردم]] را از میان برده، رژیمی طبقاتی را بنا نهاده بود. [[امیرمؤمنان]] این سنت را از میان برداشت و سنت نیکوی پیامبر را [[احیا]] کرد و رواج داد.
+او در [[عهدنامه مالک اشتر]] چنین سفارش می‌کند: هرگز [[سنت]] پسندیده‌ای را که [[پیشوایان]] این [[امت]]، به آن عمل کرده‌اند و [[ملت]] [[اسلام]] به آن انس و [[الفت]] گرفته‌اند و امور رعیت به وسیله آن [[اصلاح]] می‌شود، نقض مکن؛ و نیز سنت و روشی را که به سنت‌های گذشته [[زیان]] وارد می‌سازد، پدید میاور که [[پاداش]] از آن کسی خواهد بود که آن [[سنت‌ها]] را برقرار کرده و گناهش بر تو خواهد بود که آنها را نقض نموده‌ای<ref>نهج البلاغه، نامه ۵۳.</ref>.
-۲. [[آموزش]]: [[امام باقر]]{{ع}} می‌فرماید: [[امام علی]]{{ع}} پس از [[نماز صبح]] تا [[طلوع]] [[آفتاب]] به خواندن تعقیبات [[نماز]] می‌پرداخت و بعد [[نیازمندان]] و [[مستمندان]] و دیگران نزد وی جمع می‌شدند و حضرت به آنان [[فقه]] و [[قرآن]] می‌آموخت<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۴، ص۱۰۹.</ref>. همچنین [[روایت]] شده که حضرت هرگاه از [[جهاد در راه خدا]] [[فراغت]] می‌یافت به آموزش مردم می‌پرداخت<ref>دیلمی، حسن بن ابی الحسن، ارشادالقلوب، ج۲، ص۲۵؛ ابن فهد، عدة الداعی، ص۱۰۱.</ref>. از آن حضرت نقل شده است که فرمود:
+این دستورالعمل‌ها نکته‌های اساسی بسیاری را در بر دارد که مهم‌ترین آنها پایبندی به سنت‌های [[حسنه]] [[امت‌ها]] و فرهنگ‌های گذشته است. او خود [[احیاگر]] سنت‌های [[پیامبر]] و اصلاح کننده [[فرهنگ]] رواج‌یافته [[زشت]] خلفای پیش از خود بود؛ از آن جمله، از میان برداشتن سنت دفتر و [[دیوان]] [[عمر بن خطاب]] بود که سنت نیکوی پیامبر در [[برابری]] و [[مساوات]] همه [[مردم]] را از میان برده، رژیمی طبقاتی را بنا نهاده بود. [[امیرمؤمنان]] این سنت را از میان برداشت و سنت نیکوی پیامبر را احیا کرد و رواج داد.
-ای [[مردم]]! من بر شما حقی دارم و شما نیز بر من حقی دارید؛ اما [[حق]] شما بر من، [[نصیحت]] کردن شما، [[توزیع]] [[غنایم]] بین شما و [[آموزش دادن]] شما است که [[نادان]] نمانید و پرورش شما است تا [[آگاه]] شوید<ref>نهج البلاغه، خطبه ۳۴؛ بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، ج۳، ص۱۵۴؛ طبری، محمد بن جریر، تاریخ الطبری، ج۵، ص۹۱.</ref>.
-این سخنان و نمونه‌های عملی یادشده و ده‌ها مورد دیگر، نشان دهنده اهمیتی است که علی{{ع}} به [[آموزش و پرورش]] مردم در تمام ابعاد [[زندگی]] می‌دهد؛ [[امام]] بر دو نکته اساسی تأکید می‌کند: یکی اینکه در قسمت [[فرهنگ]] مردم گذشته، باید فقط سنت‌های [[نیکو]] و [[آداب و رسوم]] خوب آنان را گرفت و به کار بست و دیگر در بخش [[آموزش]] باید چیزی را به مردم آموخت که برای [[دنیا]] و [[آخرت]] آنها سودمند باشد و بتوانند از آن در زندگی بهره گیرد. از نظر علی{{ع}} فقط [[علمی]] [[ارزش]] دارد که [[شخصیت انسان]] را بسازد و [[رشد]] و [[تکامل]] بخشد و او را به [[خداوند]] و اوج [[تقرب]] برساند.<ref>[[علی رفیعی|رفیعی، علی]]، [[سیره امام علی (مقاله)| مقاله «سیره امام علی»]]، [[دانشنامه امام علی ج۱۰ (کتاب)|دانشنامه امام علی ج۱۰]] ص ۷۷.</ref>.
+۲. [[آموزش]]: [[امام باقر]]{{ع}} می‌فرماید: [[امام علی]]{{ع}} پس از نماز صبح تا طلوع [[آفتاب]] به خواندن تعقیبات [[نماز]] می‌پرداخت و بعد [[نیازمندان]] و [[مستمندان]] و دیگران نزد وی جمع می‌شدند و حضرت به آنان [[فقه]] و [[قرآن]] می‌آموخت<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۴، ص۱۰۹.</ref>. همچنین [[روایت]] شده که حضرت هرگاه از [[جهاد در راه خدا]] [[فراغت]] می‌یافت به آموزش مردم می‌پرداخت<ref>دیلمی، حسن بن ابی الحسن، ارشادالقلوب، ج۲، ص۲۵؛ ابن فهد، عدة الداعی، ص۱۰۱.</ref>. از آن حضرت نقل شده است که فرمود: ای [[مردم]]! من بر شما حقی دارم و شما نیز بر من حقی دارید؛ اما [[حق]] شما بر من، [[نصیحت]] کردن شما، توزیع [[غنایم]] بین شما و [[آموزش دادن]] شما است که [[نادان]] نمانید و پرورش شما است تا [[آگاه]] شوید<ref>نهج البلاغه، خطبه ۳۴؛ بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، ج۳، ص۱۵۴؛ طبری، محمد بن جریر، تاریخ الطبری، ج۵، ص۹۱.</ref>.
+این سخنان و نمونه‌های عملی یادشده و ده‌ها مورد دیگر، نشان دهنده اهمیتی است که علی{{ع}} به [[آموزش و پرورش]] مردم در تمام ابعاد [[زندگی]] می‌دهد؛ [[امام]] بر دو نکته اساسی تأکید می‌کند: یکی اینکه در قسمت [[فرهنگ]] مردم گذشته، باید فقط سنت‌های [[نیکو]] و آداب و رسوم خوب آنان را گرفت و به کار بست و دیگر در بخش [[آموزش]] باید چیزی را به مردم آموخت که برای [[دنیا]] و [[آخرت]] آنها سودمند باشد و بتوانند از آن در زندگی بهره گیرد. از نظر علی{{ع}} فقط [[علمی]] [[ارزش]] دارد که شخصیت انسان را بسازد و [[رشد]] و [[تکامل]] بخشد و او را به [[خداوند]] و اوج [[تقرب]] برساند<ref>[[علی رفیعی|رفیعی، علی]]، [[سیره امام علی (مقاله)| مقاله «سیره امام علی»]]، [[دانشنامه امام علی ج۱۰ (کتاب)|دانشنامه امام علی ج۱۰]]، ص ۷۷.</ref>.
 == منابع ==