بنی مالک بن جشم بن حاشد: تفاوت میان نسخه‌ها

بنی مالک بن جشم بن حاشد (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۲۵ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۲۵

۸٬۲۸۳ بایت اضافه‌شده ، ‏۲۵ مارس ۲۰۲۴

←‏منابع

دیداریویکی‌متن

Jaafari

مدیران

۸۱٬۹۹۰

ویرایش

@@ خط ۸: / خط ۸: @@
 ==نسب بنی مالک بن جشم==
 این [[طایفه]] در شمار [[اعراب قحطانی]]<ref>ر.ک: ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۹۲.</ref> و از شاخه‌های بزرگ [[بنی حاشد بن همدان]] هستند که نسب از مالک بن جشم بن حاشد بن جشم بن خیوان (خیران) بن نوف بن أوسله (همدان) می‌برند<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۰۹؛ حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۸.</ref>. مالک بن جشم، فرزندانی به نام‌های دافع، زید، ناشج، کثیر، عامر، قُعط معروف به «منتشر» (منسر) و ذو [[بارق]] مشهور به «جعونه» داشت<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۱۴؛ حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۸.</ref> که [[نسل]] او را در [[زمین]] [[توسعه]] دادند<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۱۴.</ref>. از این طایفه، شاخه‌ها و [[بیوت]] متعددی متفرع شده که از جمله مهمترین آنان می‌توان به [[بنی خیوان بن زید بن مالک بن جشم]]<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۱۴.</ref>، بنی قابض بن زید (یزید) بن مالک بن جشم<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۱۴؛ ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۹۴.</ref>، [[بنی خنذع بن ذوبارق بن مالک]]<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۱۵.</ref>، [[بنی عذر بن سعد بن دافع بن مالک بن جشم]]<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۱۵.</ref>، [[بنی وادعة بن عمرو بن عامر بن ناشج]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۷؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۲۴۱. ابن حزم این نسب را «وادعة بن مزیقیاء عمرو بن عامر» عنوان کرده و از پیوستن این قوم از قبیله دیگر به همدان خبر داده است. (ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۹۴).</ref>، بنی معمر بن حارث بن سعد بن عبدالله بن وادعة بن عمرو بن عامر بن دافع<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۱۷.</ref>، بنی مرّ بن حارث بن سعد بن عبدالله بن وادعة بن عمرو بن عامر بن دافع<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۱۷.</ref>، بنی مالک بن ربیعة بن عبدالله بن وادعه معروف به بنی البیضاء<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۱۹. ابن کلبی این طایفه را به نقلی از حمیر برشمرده است.</ref>، بنی حارث بن عمرو بن ربیعة بن عبدالله بن وادعه<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۱۹. ابن کلبی بنابر قولی، این طایفه را از حمیر برشمرده است.</ref>، بنی جندع (خبذع) بن مالک بن ذوبارق<ref>قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب العرب، ج۱، ص۴۵؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۱، ص۲۱۱.</ref>، [[بنی نمار بن ناشج بن وادعه]]<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۱۹.</ref>، بنی برمة بن مالک بن ناشج بن وادعه<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۱۹.</ref>، بنی دأَلان بن سابقة بن ناشج بن دافع بن مالک بن جشم<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۱۹.</ref>، بنی سبیع بن سبع بن صعب بن معاویة بن کثیر بن مالک بن جشم<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۲۰؛ حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۸؛ صحاری، الأنساب، ج‌۲، ص۴۹۵.</ref>، بنی حوث (عبدالله) بن سبع بن صعب بن معاویة بن کثیر بن مالک بن جشم<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۸؛ صحاری، الأنساب، ج‌۲، ص۴۹۳.</ref>، بنی خارف (مالک) بن عبدالله بن کثیر بن مالک بن جُشم<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۲۱؛ ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۹۵.</ref>، بنی منسر (منتشر) بن مالک بن جشم بن حاشد معروف به «قعطیون»<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۸.</ref>، بنی عامر بن مالک بن جشم بن حاشد<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۸.</ref>، بنی حنش بن عمرو بن مالک بن کثیر بن مالک بن جشم<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۸.</ref>، بنی عمرو ذوکبار بن سیف بن عمرو بن سبیع بن سبع<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۸.</ref> و بنی یام بن أصبی<ref>ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۹۴؛ صحاری، الأنساب، ج‌۲، ص۴۹۶؛ ابن اثیر، اللباب فی تهذیب الأنساب، ج۳، ص۴۰۶.</ref> و از [[بیوت]] معروف آن به [[آل]] مرب «ملوک حاشد»<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۸.</ref> اشاره کرد.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>
+==[[مساکن]] و منازل [[بنی مالک]]==
+خاستگاه نخستین این [[طایفه]] [[یمن]] عنوان شده است. طوایفی از این [[قبیله]] همچون یام و [[شاکر]] و وادعه در منطقه‌ای میان صعده و [[نجران]] سکونت داشتند<ref>عبدالرحمن عبدالواحد الشجاع، الیمن فی صدر الاسلام، ص۵۶.</ref>. مقدسی مخلاف‌های شاکر و وادعه و یام را سمت راست صنعاء عنوان کرده است<ref>مقدسی، احسن التقاسیم و معرفة الاقالیم، ص۸۸.</ref>. جمعی از [[مردم]] تیره شاکر هم در راه [[مکه]] و در مناطقی مانند بَرط، العَستان، جِدره، طَلاح، اکتاف، نُشور، قصران، الغلیل و نیز سه دره [[حلف]]، ضدح و قضیب -که به الغائط منتهی می‌شود و تأمین‌کننده آب [[سرزمین]] شاکر است- ساکن بودند<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۱۱۰.</ref>. لواثله و لمیر هم از دیگر منازل بنی شاکر بود<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۱۱۱.</ref>. ضمن آنکه در مَدَر هم، شاخه‌هایی از [[طوایف]] [[یام]] و بکیل و [[بنی خطیب بن اسعد]] مشترکاً [[منزل]] داشتند<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۱۱۲.</ref>. مخلاف وادعه در [[منطقه نجد]]<ref>یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۵، ص۷۰.</ref> و روستاهای بقعه و [[عمران]] و مناطق بالادست [[وادی]] نجران<ref>یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۵، ص۷۰؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۲۴۱.</ref> و نیز، [[سنام]] [[الظاهر]]<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۱۱۲.</ref> هم، سکونت‌گاه‌های بنی وادعة بن عمرو محسوب می‌شدند. شوکان، الجوز، الدَّران، الحمده، الجلالیّان، نفحه، نعامان و البیران - از سرزمین‌های آباد و حاصلخیز [[نجران]]، - هم دیگر سکونت‌گاه‌های بنی وادعه به شمار آمده‌اند<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۱۶۹.</ref>. در حومه القشب نیز، بنی وادعه و بنی قعط و شکاک از [[قبائل]] [[حاشد]] و بکیل [[زندگی]] می‌کردند<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۱۱۲.</ref>. [[الحفر]] و عصمان از آن بنی [[خارف]] و [[کوه]] سفیان در دوردست‌ترین بلاد وادعه [[سکونت‌گاه]] [[قوم]] بنی وادعه و رهم از بکیل بود<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۱۱۲.</ref>. أثافت هم منزلگاه بنی کبار از [[طوایف]] بنی سبیع بود<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۱۱۲.</ref>. در «السبیع» هم، جمعی از [[مردم]] بنی سبیع در کنار بنی عبد بن عبّاد السقل و [[بنی حرب]] و ادهمی‌ها ساکن بودند<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۱۱۰.</ref>.
+مخلاف خَیوان هم از دیگر سرزمین‌های [[بنی مالک بن جشم]] بود که نام خود را از طایفه‌ای به همین نام –خیوان- گرفته بود<ref>زرکلی، الاعلام، ج۲، ص۳۲۸.</ref>. مخلاف یام هم از سکونت‌گاه‌های مردم بنی یام بود<ref>یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۵، ص۷۰.</ref>. ضمن این که صحرای نجران نیز دیگر منازل قوم بنی یام بود که پس از مدتی آنجا را ترک کرده، به نجد و اطراف آن رفتند<ref>زرکلی، الاعلام، ج۸، ص۱۳۲؛ بامطرف، الجامع (جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۴، ص۶۲۶.</ref>. از بنی صلیح – از طوایف بنی یام - هم، در شمار [[مردم یمن]] و از ساکنان [[قلعه]]«[[حرار]]» نام برده شده است<ref>ابن خلدون، تاریخ، ج۲، ص۳۰۲؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۲۵۹.</ref>.
+پس از [[اسلام]] و در پی [[فتوحات اسلامی]] بسیاری از مردم بنی مالک بن جشم به [[سرزمین‌های مفتوحه]] از جمله [[شام]]<ref>ر.ک: ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۵، ص۱۸۶؛ ج۴۹، ص۳۷۸؛ بامطرف، الجامع (جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۳، ص۲۶۰؛ ج۴، ص۴۶۳.</ref> و [[عراق]]<ref>ر.ک: بامطرف، الجامع (جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۳، ص۲۶۰ و ج۴، ص۴۶۳.</ref> به‌ویژه [[کوفه]]<ref>ر.ک: حموی، معجم البلدان، ج۲، ص۲۷۵ و ج۳، ص۱۸۷؛ سمعانی، الانساب، ج۷، ص۶۸؛ خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج۷، ص۲۳.</ref> کوچیدند و در آن رحل اقامت افکندند. از مهمترین مواضع این [[قوم]] در [[کوفه]] می‌توان به «حَفَر السبیع»<ref>حموی، معجم البلدان، ج۲، ص۲۷۵.</ref> و محله «سبیع» که نام خود را از [[طایفه]] السبیع گرفته بود<ref>ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۹۵؛ ابن درید، الاشتقاق، ص۴۲۷؛ حموی، معجم البلدان، ج۳، ص۱۸۷.</ref>، یاد کرد. این محله در کوفه به «[[جبانه السبیع]]» معروف بود<ref>ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۹۵؛ سمعانی، الانساب، ج۷، ص۶۸.</ref>. آنان در این محله، مساجدی داشتند که از معروف‌ترین آنها می‌توان به [[مسجد ابواسحاق سبیعی]] اشاره کرد<ref>سمعانی، الانساب، ج۷، ص۶۸.</ref>. بنی [[خارف]] هم از دیگر [[طوایف]] [[بنی مالک]] بودند که از دیارشان [[یمن]] به [[عراق]] [[مهاجرت]] کردند و در کوفه ساکن شدند<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۱، ص۳۲۴.</ref>. [[بنی مالک بن عذر بن سعد بن رافع]]<ref>بامطرف، الجامع(جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۳، ص۲۶۰.</ref> و [[بنی مدرک بن عذر بن سعد بن رافع]]<ref>بامطرف، الجامع(جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۴، ص۴۶۳.</ref> هم، ساکنان [[شام]] و عراق به شمار آمده‌اند. مؤلف کتاب «تاریخ کوفه» از برخی از طوایف بنی مالک در شمار بیست و چهار شاخه همدان که در کوفه ساکن شدند، یاد کرده است<ref>این بیست و چهار شاخه عبارتند از: حاشد، بکیل، حجور، قدم، أدران، أهنوم، راهب، شاور، خیوان، غدر، وادعة، یام، شبام، جشم، تغلب، مذکر، هبیرة، العزة، دعام، مرهبة، أرحب، شاکر، سفیان، ذبیان، بنو حریم، بنو صاع، بنو مدلج، بنو حملة، أسلم، الاقروح. (البراقی، تاریخ الکوفه، ص۲۲۶).</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>
 == منابع ==