علمآموزی اهل بیت در حدیث: تفاوت میان نسخهها
←روایات امام باقر و امام صادق {{ع}}
| خط ۳۳: | خط ۳۳: | ||
=== روایات [[امام باقر]] و [[امام صادق]] {{ع}} === | === روایات [[امام باقر]] و [[امام صادق]] {{ع}} === | ||
[[روایات]] متعددی از [[امام باقر]] و امام صادق {{ع}} بر این نکته تأکید دارند که ائمه {{عم}} از [[رسول خدا]] {{صل}} و [[امامان]] پیشین، [[علوم الهی]] و ویژهای را دریافت کرده بودند. این روایات، | [[روایات]] متعددی از [[امام باقر]] و امام صادق {{ع}} بر این نکته تأکید دارند که ائمه {{عم}} از [[رسول خدا]] {{صل}} و [[امامان]] پیشین، [[علوم الهی]] و ویژهای را دریافت کرده بودند. این روایات، تواتر معنوی دارند و افزون بر [[اثبات]] محتوای خود، [[ضعف]] سندی برخی روایات دیگر را نیز جبران میکنند. | ||
از امام باقر {{ع}} نقل شده است که به [[خدا]] قسم! رسول خدا، حرفی از علومی را که [[خداوند عزوجل]] به او آموخته بود نگذاشت، مگر آنکه آن را به علی {{ع}} آموخت؛ سپس آن [[علوم]] به ما رسید<ref>ر.ک: محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۶۵۵؛ محمد بن حسن صفار، بصائر الدرجات، ص۲۹۵؛ محمد بن محمد مفید، الاختصاص، ص۲۷۹؛ سند این روایت، موثق است.</ref>. در روایتی، به | از امام باقر {{ع}} نقل شده است که به [[خدا]] قسم! رسول خدا، حرفی از علومی را که [[خداوند عزوجل]] به او آموخته بود نگذاشت، مگر آنکه آن را به علی {{ع}} آموخت؛ سپس آن [[علوم]] به ما رسید<ref>ر.ک: محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۶۵۵؛ محمد بن حسن صفار، بصائر الدرجات، ص۲۹۵؛ محمد بن محمد مفید، الاختصاص، ص۲۷۹؛ سند این روایت، موثق است.</ref>. در روایتی، به صراحت بیان شده است که [[علم]] أمیرالمؤمنین {{ع}}، از علم رسول خدا {{صل}} سرچشمه گرفته است و سپس دیگر ائمه، یکایک این علوم را آموختهاند<ref>ر.ک: محمد بن حسن صفار، بصائر الدرجات، ص۲۹۵؛ محمد بن محمد مفید، الاختصاص، ص۲۷۹: {{متن روایت|إن علم علی بن أبی طالب من علم رسول الله فعلمناه فتحن فیما علمنا}}.</ref>. از آن حضرت نقل شده است: [[خداوند]] اسرارش را به [[جبرئیل]] بیان کرد و جبرئیل آن را به محمد {{صل}} و ایشان به علی {{ع}} و آن حضرت به هر کس بخواهد، یکی پس از دیگری<ref>ر.ک: محمد بن حسن صفار، بصائر الدرجات، ص۳۷۷. سند این روایت، موثق است.</ref>. [[روایات]] دیگری نیز این مضمون را [[تأیید]] میکنند<ref>ر.ک: محمد بن حسن صفار، بصائر الدرجات، ص۳۷۷. سند این روایت، موثق است.</ref>. | ||
در گفتار دیگری که از ایشان نقل شده، آمده است: «اگر از خودمان سخن بگوییم، [[گمراه]] میشویم؛ چنان که کسانی که پیش از ما بودند، گمراه شدند؛ ولی ما با دلیل روشن از جانب خداوند سخن میگوییم که خداوند آن را برای پیامبرش و او ([[پیامبر]] {{صل}}) برای ما بیان کرده است»<ref>محمد بن حسن صفار، بصائر الدرجات، ص۲۹۹؛ فضل بن حسن طبرسی، اعلام الوری بأعلام الهدی، ج۱، ص۵۰۸. سند این روایت، صحیح است.</ref>. سندهای دیگری از این [[روایت]]، با تغییرات اندکی در عبارات، همین مطلب را گزارش کردهاند<ref>ر.ک: محمد بن حسن صفار، بصائر الدرجات، ص۲۹۹.</ref>. | در گفتار دیگری که از ایشان نقل شده، آمده است: «اگر از خودمان سخن بگوییم، [[گمراه]] میشویم؛ چنان که کسانی که پیش از ما بودند، گمراه شدند؛ ولی ما با دلیل روشن از جانب خداوند سخن میگوییم که خداوند آن را برای پیامبرش و او ([[پیامبر]] {{صل}}) برای ما بیان کرده است»<ref>محمد بن حسن صفار، بصائر الدرجات، ص۲۹۹؛ فضل بن حسن طبرسی، اعلام الوری بأعلام الهدی، ج۱، ص۵۰۸. سند این روایت، صحیح است.</ref>. سندهای دیگری از این [[روایت]]، با تغییرات اندکی در عبارات، همین مطلب را گزارش کردهاند<ref>ر.ک: محمد بن حسن صفار، بصائر الدرجات، ص۲۹۹.</ref>. | ||
در روایات [[امام صادق]] {{ع}} نیز نقل شده است همه علومی را که خداوند به پیامبر آموخته بود، آن حضرت به [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} [[آموزش]] داد<ref>ر.ک: محمد بن حسن صفار، بصائر الدرجات، ص۲۹۰-۲۹۳. روایات این باب، مستفیضاند. همچنین ر.ک: محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۶۵۴- ۶۵۵.</ref>. به کار رفتن تعبیر «[[تعلیم]]» در این روایات، به خوبی بر [[آموزشی]] بودن این [[علوم]] تصریح دارند. در روایات متعددی از آن حضرت، این مضمون نقل شده است که [[علوم پیامبران]] به [[پیامبر اکرم]] {{صل}} و از آن حضرت به امیرالمؤمنین {{ع}} و | در روایات [[امام صادق]] {{ع}} نیز نقل شده است همه علومی را که خداوند به پیامبر آموخته بود، آن حضرت به [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} [[آموزش]] داد<ref>ر.ک: محمد بن حسن صفار، بصائر الدرجات، ص۲۹۰-۲۹۳. روایات این باب، مستفیضاند. همچنین ر.ک: محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۶۵۴- ۶۵۵.</ref>. به کار رفتن تعبیر «[[تعلیم]]» در این روایات، به خوبی بر [[آموزشی]] بودن این [[علوم]] تصریح دارند. در روایات متعددی از آن حضرت، این مضمون نقل شده است که [[علوم پیامبران]] به [[پیامبر اکرم]] {{صل}} و از آن حضرت به امیرالمؤمنین {{ع}} و نسل به نسل به [[امامان]] پس از ایشان منتقل شده است<ref>ر.ک: محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۵۵۹، روایات ۴، ۵ و ۶. سند این روایات، صحیح است.</ref>. بنا بر این روایات، هیچ چیز نیست که خداوند به [[پیامبران]] داده باشد، ولی به [[پیامبر اعظم]] {{صل}} نداده باشد<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۵۵۹: {{متن حدیث|إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ لَمْ يُعْطِ الْأَنْبِيَاءَ شَيْئاً إِلَّا وَ قَدْ أَعْطَاهُ مُحَمَّداً {{صل}}}}.</ref> و هیچ چیز نیست که به [[پیامبر]] داده شده باشد، مگر آنکه ایشان آن را به [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} آموخته است<ref>محمد بن حسن صفار، بصائر الدرجات، ص۲۹۲: {{متن حدیث|کان علی علم کل ما یعلم رسول الله ولم یعلم الله رسوله شیئا إلا وقد علمه رسول الله أمیرالمؤمنین}}.</ref>. در [[روایات]] متعددی، آن حضرت [[وراثت]] از [[رسول خدا]] {{صل}} را یکی از شیوههای دریافت [[دانش]] توسط [[ائمه]] معرفی کردهاند که میتواند مؤید روایات پیشین باشد<ref>ر.ک: محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۶۵۷. سند این روایت، صحیح است. همچنین ر.ک: محمد بن حسن صفار، بصائر الدرجات، ص۳۲۶-۳۲۷. در این منبع، روایات متعددی با همین محتوا از آن حضرت نقل شده است که تعدادی از روایات آن، مانند روایت ۱، ۲ و ۵ صحیح السندند.</ref>. | ||
آن حضرت بر این نکته تأکید کردهاند که هر پاسخ ایشان به پرسشهای دیگران، دانشی است که از رسول خدا {{صل}} فراگرفتهاند و نظرات شخصی خود نیست<ref>ر.ک: محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۱۴۸، سند این روایت، صحیح است. همچنین ر.ک: محمد بن حسن صفار، بصائر الدرجات، ص۳۰۰-۳۰۱.</ref>. همچنین از ایشان نقل شده است که امامی از [[دنیا]] نمیرود، مگر آنکه [[علم]] خود را به جانشینش منتقل میکند. البته [[امام]] بعدی در آن حال ساکت است و آن [[علوم]] را اظهار نمیکند تا اینکه به [[مقام امامت]] برسد<ref>ر.ک: محمد بن حسن صفار، بصائر الدرجات، ص۴۶۶. سند این روایت، صحیح است.</ref>. این گونه تعابیر، [[ظهور]] روشنی در [[علمآموزی]] هر امام از [[حجت]] پیشین دارند<ref>[[سید علی هاشمی (زاده ۱۳۵۲)|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)|ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی]]، ص ۱۶۹.</ref>. | آن حضرت بر این نکته تأکید کردهاند که هر پاسخ ایشان به پرسشهای دیگران، دانشی است که از رسول خدا {{صل}} فراگرفتهاند و نظرات شخصی خود نیست<ref>ر.ک: محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۱۴۸، سند این روایت، صحیح است. همچنین ر.ک: محمد بن حسن صفار، بصائر الدرجات، ص۳۰۰-۳۰۱.</ref>. همچنین از ایشان نقل شده است که امامی از [[دنیا]] نمیرود، مگر آنکه [[علم]] خود را به جانشینش منتقل میکند. البته [[امام]] بعدی در آن حال ساکت است و آن [[علوم]] را اظهار نمیکند تا اینکه به [[مقام امامت]] برسد<ref>ر.ک: محمد بن حسن صفار، بصائر الدرجات، ص۴۶۶. سند این روایت، صحیح است.</ref>. این گونه تعابیر، [[ظهور]] روشنی در [[علمآموزی]] هر امام از [[حجت]] پیشین دارند<ref>[[سید علی هاشمی (زاده ۱۳۵۲)|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)|ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی]]، ص ۱۶۹.</ref>. | ||