←مقدمه
(←مقدمه) |
(←مقدمه) |
||
| خط ۱۲: | خط ۱۲: | ||
در [[نقل]] فوق، روی تکیهگاه بودن تکیه برای [[عزاداران]] [[حسینی]] تکیه شده است. این دقّت را دیگران نیز داشتهاند و در پیشینه [[تاریخی]] آن به این جنبه عنایت کردهاند. از جمله به این [[نقل]] توجّه کنید: «جایی که مأمن و پناهگاه و تکیه گاه [[فقیران]] و مسافران بوده و رایگان در آنجا اقامت موقّت داشتهاند. محافظان و نگهبانان آن (تکیه داران) از جوانمردان بودند و [[آداب]] و رسومی خاصّ داشتند که در «فتوت نامه»ها آمده است. جز این مفهوم، تکایا محلّی برای اجرای [[تعزیه]] برای [[سالار شهیدان]] بوده که در وسط تکیه، روی سکویی بر آمده از [[زمین]]، [[تعزیه]] خوانان موجب تحریک [[احساسات]] جماعت [[عزادار]] میشدند. | در [[نقل]] فوق، روی تکیهگاه بودن تکیه برای [[عزاداران]] [[حسینی]] تکیه شده است. این دقّت را دیگران نیز داشتهاند و در پیشینه [[تاریخی]] آن به این جنبه عنایت کردهاند. از جمله به این [[نقل]] توجّه کنید: «جایی که مأمن و پناهگاه و تکیه گاه [[فقیران]] و مسافران بوده و رایگان در آنجا اقامت موقّت داشتهاند. محافظان و نگهبانان آن (تکیه داران) از جوانمردان بودند و [[آداب]] و رسومی خاصّ داشتند که در «فتوت نامه»ها آمده است. جز این مفهوم، تکایا محلّی برای اجرای [[تعزیه]] برای [[سالار شهیدان]] بوده که در وسط تکیه، روی سکویی بر آمده از [[زمین]]، [[تعزیه]] خوانان موجب تحریک [[احساسات]] جماعت [[عزادار]] میشدند. | ||
رفته رفته تکیه به محلّی برای [[عزاداری]] تبدیل شد. از زمان | رفته رفته تکیه به محلّی برای [[عزاداری]] تبدیل شد. از زمان ناصر الدین شاه به بعد، تکیههای بهطور رسمی محلّ اجرای نمایشهای مذهبی شد... در بیشتر تکیه ها-به اقتضای فصل-چادرهایی بزرگ بر میافراشتند که در واقع سقف این گونه تکیهها به شمار میرفت. پارچههایی سیاه که اشعاری در سوگ [[خاندان امام حسین]] {{ع}} بر آن نقش بسته است و علامت و شکل مخصوص تکیه نیز در جایی از آن قرار میگرفت. هر تکیه، علامتی ویژه و [[علمی]] ممتاز از بقیه تکیهها برای خود داشت. بیشتر تکیهها بر گذرگاهها و راههای رفت و آمد [[مردم]] ساخته میشدند و دو مدخل داشتند که قافلهها و شبیه گردانان و دستههای [[عزاداری]] از آن عبور میکردند... در هر تکیه به یادبود [[تشنگی]] [[شهیدان کربلا]] سقّا خانهای بنا میشد. بعدها در کنار تکیهها، محلّهایی به نام حسینیّه و [[زینبیّه]] بنا شد و یا تکایا به نام «حسینیّه» [[تغییر]] نام یافتند»<ref>مجله «کیهان فرهنگی»، سال ۱۰ شماره ۳، ص۲۹ و ۳۰.</ref>. گاهی به [[همّت]] [[اهل]] یک [[شهر]]، در شهرهای زیارتی از قبیل «مشهد»، «کربلا»، «نجف»، و... حسینیّههایی ساخته میشود که اغلب مورد استفاده زوّار آن [[شهر]] قرار میگیرد. | ||
به نظر برخی، پدید آمدن «تکیه»، در مقابل مراکز [[دینی]] وابسته به خلافتهای غیر [[شیعی]] بوده تا پایگاهی برای هواداران [[نهضت حسینی]] و دور از [[سلطه]] [[حکّام]] باشد: «تکیه و حسینیّه، مرکز تشکیلات ضدّ [[حکومتی]] ایجاد میکرد... [[شیعه]]، تکیه و حسینیّه میسازد تا به جنگجویانش پناهگاهی ببخشد... به [[خمس]] و حسینیّه رو میکند، تا به [[مبارزه]] همه جانبهاش از [[علی]] {{ع}} تاکنون امکان و [[قدرت]] بخشد. چنین است که ساختن «حسینیّه»، ضربهای است بر پیکر [[حکومت]]....»<ref>یاد و یادآوران، دکتر علی شریعتی(چاپ حسینیه ارشاد)، ص۳۹ و ۴۰.</ref>.<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ عاشورا (کتاب)|فرهنگ عاشورا]]، ص ۱۲۷.</ref> | به نظر برخی، پدید آمدن «تکیه»، در مقابل مراکز [[دینی]] وابسته به خلافتهای غیر [[شیعی]] بوده تا پایگاهی برای هواداران [[نهضت حسینی]] و دور از [[سلطه]] [[حکّام]] باشد: «تکیه و حسینیّه، مرکز تشکیلات ضدّ [[حکومتی]] ایجاد میکرد... [[شیعه]]، تکیه و حسینیّه میسازد تا به جنگجویانش پناهگاهی ببخشد... به [[خمس]] و حسینیّه رو میکند، تا به [[مبارزه]] همه جانبهاش از [[علی]] {{ع}} تاکنون امکان و [[قدرت]] بخشد. چنین است که ساختن «حسینیّه»، ضربهای است بر پیکر [[حکومت]]....»<ref>یاد و یادآوران، دکتر علی شریعتی(چاپ حسینیه ارشاد)، ص۳۹ و ۴۰.</ref>.<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ عاشورا (کتاب)|فرهنگ عاشورا]]، ص ۱۲۷.</ref> | ||