تربیت فرزند در معارف و سیره معصوم: تفاوت میان نسخه‌ها

[[محمد بن مسلم]] می‌گوید درباره شریک شدن شیطان در اموال و [[اولاد]] از [[شکافنده علوم]] [[امام باقر]]{{ع}} پرسیدم، ایشان فرمودند: «همتا و شریک شیطان، [[فرزندی]] است که از [[مال]] حرام به وجود آید که در واقع از مشارکت شیطان متولد شده است. اگر مال حرام باشد، شیطان، همراه مرد خواهد بود تا اینکه آمیزش کند و نطفه‌اش با نطفه مرد می‌آمیزد و فرمود: هر دو نطفه با هم آمیخته هستند و فرمود: گاهی فرزند از یک نطفه [[آفریده]] می‌شود و گاهی از هر دو با هم»<ref>{{متن حدیث|شِرْكُ الشَّيْطَانِ مَا كَانَ مِنْ مَالٍ حَرَامٍ فَهُوَ مِنْ شِرْكِهِ وَ يَكُونُ مَعَ الرَّجُلِ حِينَ يُجَامِعُ فَيَكُونُ نُطْفَتُهُ مَعَ نُطْفَتِهِ إِذَا كَانَ حَرَاماً قَالَ كِلْتَيْهِمَا جَمِيعاً يَخْتَلِطُهُ وَ قَالَ رُبَّمَا خُلِقَ مِنْ وَاحِدَةٍ وَ رُبَّمَا خُلِقَ مِنْهُمَا جَمِيعاً}}؛ تفسیر العیاشی، ج۲، ص۳۰۰.</ref>.

== [[تعلیم و تربیت]] [[فرزندان]] در بدو تولد ==

از آنجا که [[هدف]] مهم و [[وظیفه]] اصلی والدین، تربیت و شکوفاسازی استعدادهای کودکان است، [[اسلام]] هر آنچه را برای رسیدن به این هدف، مفید باشد پذیرفته است و از والدین می‌خواهد که زمینه [[رشد]] را برای کودکان فراهم کنند. [[بازی]] و اسباب‌بازی از این لوازم است؛ زیرا اسباب‌بازی خوب و مناسب، به کودک [[فرصت]] می‌دهد جنبه‌های جسمی، روانی، عاطفی، [[اجتماعی]]، [[اخلاقی]] و رشد بهنجار [[شخصیت]] خود را تربیت و تقویت کند.

در این قسمت، به مراحل حساس دوران کودکی و تأمین نیازهای روحی و جسمی فرزند در سیره ائمه اطهار{{عم}} می‌پردازیم.

مشارکت و [[همیاری]] والدین در بازی با کودک، موجب افزایش [[اقتدار]]، [[عزت نفس]] و آشنایی والدین با [[احساسات]] فرزندان می‌شود. [[یعلی]] عامری نقل می‌کند: روزی در محضر [[رسول اکرم]]{{صل}} بودم. بعد از مدتی، از [[خدمت]] ایشان باز می‌گشتم تا در [[مجلسی]] که [[دعوت]] داشتم، شرکت کنم. جلوی [[منزل]]، حسین{{ع}} را دیدم که مشغول بازی با کودکان بود. طولی نکشید که رسول اکرم{{صل}} به همراه [[اصحاب]] خود از منزل خارج شد؛ وقتی حسین{{ع}} را دید دست‌های خود را باز کرد و به طرف او رفت تا طفل را بگیرد. کودک، خنده‌کنان از این سو به آن سو می‌گریخت و رسول اکرم{{صل}} نیز خنده‌کنان از پی او بود؛ تا اینکه ایشان را در آغوش گرفت و دستی زیر چانه کودک و دست دیگر پشت گردن او گذارد، لب بر لبش نهاد و او را بوسید<ref>نوری، مستدرک الوسائل، ج۲، ص۶۲۶.</ref>.<ref>[[ابوالفضل سلمانی گواری|سلمانی گواری، ابوالفضل]]، [[سیره خانوادگی ائمه معصوم (کتاب)|سیره خانوادگی ائمه معصوم]]، ص ۱۱۲-۱۲۱.</ref>

نیاز کودک به [[محبت]] و تأمین آن از سوی والدین، اساس و پایه [[تربیت]] را تشکیل می‌دهد. بررسی‌های متعدد درباره کودکان ثابت کرده است که محبت، مهم‌ترین عامل سلامت روح کودک و فقدان آن، موجب ناهنجاری‌های روانی است<ref>قائمی، نظام حیات خانواده در اسلام، ص۱۴۴.</ref>.

هنگامی که به فرزندانتان وعده دادید، وفا کنید؛ همانا کودکان چنان می‌پندارند که شما به آنها روزی می‌دهید. [[خداوند متعال]] برای هیچ چیزی به اندازه [ضایع کردن [[حق]]] زنان و کودکان [[خشمگین]] نمی‌شود<ref>نوری، مستدرک الوسائل، ج۳، ص۵۵۸.</ref>.<ref>[[ابوالفضل سلمانی گواری|سلمانی گواری، ابوالفضل]]، [[سیره خانوادگی ائمه معصوم (کتاب)|سیره خانوادگی ائمه معصوم]]، ص ۱۳۳.</ref>

حق آموزش [[فرزندان]]، شامل آموزش خواندن و نوشتن، آموزش نظامی، [[آداب غذا خوردن]] و آموزش [[علوم]] و [[معارف اسلامی]] است که هر یک را جداگانه بررسی خواهیم کرد:

یکی دیگر از [[آموزه‌های اسلامی]] که [[پیشوایان معصوم]]{{عم}} ضمن [[عنایت]] ویژه‌ای که خود به آن داشتند، فرزندانشان را نیز به آن سفارش می‌کردند، [[آموزش قرآن]] است. ایشان آموزش قرآن را از [[حقوق]] مسلم فرزندان می‌دانستند که والدین، یا خودشان باید به آنها [[آموزش]] دهند و یا برای آنها [[معلم]] بگیرند. [[پیامبر اکرم]]{{صل}} در این باره فرموده‌اند: «[[حق فرزند]] بر پدر آن است که به او [[قرآن]] بیاموزد»<ref>متقی هندی، کنز العمال فی سنن الاقوال و الافعال، ج۱۶، ص۴۱۷.</ref>. آن حضرت در [[روایت]] دیگری، [[حق]] دختر بر پدر را [[تعلیم]] [[سوره نور]] دانسته‌اند و می‌فرمایند: «حق فرزند بر پدر، آن است که اگر دختر بود، سوره نور را به او تعلیم دهد»<ref>حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۱۵، ص۱۹۹.</ref>.<ref>[[ابوالفضل سلمانی گواری|سلمانی گواری، ابوالفضل]]، [[سیره خانوادگی ائمه معصوم (کتاب)|سیره خانوادگی ائمه معصوم]]، ص ۱۳۵.</ref>

در [[سیره معصومان]]{{عم}} [[تکریم]] و [[احترام]] کودکان، به شیوه‌های مختلف صورت می‌گیرد؛ از جمله ایستادن و استقبال از فرزندان هنگام ورود آنها به مجالس، [[سلام کردن]] به کودکان، با احترام صدا زدن آنها و [[عیادت]] از کودکان مریض. در [[نظام تربیتی اسلام]]، تکریم و [[شخصیت]] دادن به فرزندان، اهمیت ویژه‌ای دارد. [[پیامبر گرامی اسلام]]{{صل}} در این باره می‌فرمایند: «فرزندان خود را احترام کنید و آدابشان را [[نیکو]] گردانید که مورد [[رحمت]] و [[بخشش]] قرار خواهید گرفت»<ref>حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۱۵، ص۱۹۵.</ref>.