پرش به محتوا

حج در معارف و سیره سجادی: تفاوت میان نسخه‌ها

خط ۴۰: خط ۴۰:
مرحوم برقی در دو روایت، یکی از [[محمد بن سنان]] و دیگری از [[عبدالله بن سنان]] از [[امام صادق]]{{ع}}، تعداد حج‌های حضرت را بر یک راحله (شتر)، ده حج ذکر کرده است<ref>احمد بن محمد برقی، المحاسن، ص۳۶۱: {{متن حدیث|حَجَّ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ{{ع}} عَلَى رَاحِلَةٍ عَشْرَ حِجَجٍ مَا قَرَعَهَا بِسَوْطٍ}}.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیره عبادی معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)|سیره عبادی معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص ۲۸۲.</ref>
مرحوم برقی در دو روایت، یکی از [[محمد بن سنان]] و دیگری از [[عبدالله بن سنان]] از [[امام صادق]]{{ع}}، تعداد حج‌های حضرت را بر یک راحله (شتر)، ده حج ذکر کرده است<ref>احمد بن محمد برقی، المحاسن، ص۳۶۱: {{متن حدیث|حَجَّ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ{{ع}} عَلَى رَاحِلَةٍ عَشْرَ حِجَجٍ مَا قَرَعَهَا بِسَوْطٍ}}.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیره عبادی معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)|سیره عبادی معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص ۲۸۲.</ref>


==نگاهی به [[اخبار]] حج [[امام سجاد]]{{ع}}==
== نگاهی به [[اخبار]] حج [[امام سجاد]]{{ع}} ==
بنا بر آنچه نقل گردید، اقوال درباره تعداد حج‌های امام سجاد{{ع}} مختلف است: ۴۰، ۳۰، ۲۴، ۲۲، ۲۰ و ۱۰ بار حج. روایات دیگر، به‌ویژه اخباری که در آنها نقل شده حضرت به صورت ناشناس با کاروان‌های غریبه برای [[خدمت]] به [[زائران]] [[خانه خدا]] و حضور در حج می‌رفته و گاهی فاصله [[مکه]] و [[مدینه]] را پیاده بیست [[روزه]] طی می‌کرده<ref>شیخ مفید، الإرشاد، ج۲، ص۱۴۴؛ ابوعلی فضل بن حسن طبرسی، إعلام الوری (یک جلدی)، ص۲۶۱؛ محمد بن حسن حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۱۱، ص۸۱: {{متن حدیث|حَجَّ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ{{ع}} مَاشِياً فَسَارَ عِشْرِينَ يَوْماً مِنَ الْمَدِينَةِ إِلَى مَكَّةَ}}.</ref> نشان می‌دهد سفرهایی که حضرت به صورت ناشناس و پیاده می‌رفته، غیر از سفرهای ایشان با شتر و مرکب بوده است؛
بنا بر آنچه نقل گردید، اقوال درباره تعداد حج‌های امام سجاد{{ع}} مختلف است: ۴۰، ۳۰، ۲۴، ۲۲، ۲۰ و ۱۰ بار حج. روایات دیگر، به‌ویژه اخباری که در آنها نقل شده حضرت به صورت ناشناس با کاروان‌های غریبه برای خدمت به [[زائران]] [[خانه خدا]] و حضور در حج می‌رفته و گاهی فاصله [[مکه]] و [[مدینه]] را پیاده بیست [[روزه]] طی می‌کرده<ref>شیخ مفید، الإرشاد، ج۲، ص۱۴۴؛ ابوعلی فضل بن حسن طبرسی، إعلام الوری (یک جلدی)، ص۲۶۱؛ محمد بن حسن حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۱۱، ص۸۱: {{متن حدیث|حَجَّ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ{{ع}} مَاشِياً فَسَارَ عِشْرِينَ يَوْماً مِنَ الْمَدِينَةِ إِلَى مَكَّةَ}}.</ref> نشان می‌دهد سفرهایی که حضرت به صورت ناشناس و پیاده می‌رفته، غیر از سفرهای ایشان با شتر و مرکب بوده است؛ بنابراین قول ده سال با یک مرکب را می‌توان قابل قبول دانست. البته امکان دارد که در برخی سفرها که حضرت پیاده می‌رفتند، مرکب خود را هم برده باشند؛ مانند شیوه‌ای که [[امام مجتبی]]{{ع}} داشتند؛ ولی سفرهای حضرت به صورت ناشناس برای خدمت به [[زائران]] [[خانه خدا]]، با رفتن با مرکب سازگار نیست؛ زیرا ظاهر امر این است که حضرت در برابر کار مزد [[همراهی]] و مخارج [[سفر]] را دریافت می‌کرده است.
بنابراین قول ده سال با یک مرکب را می‌توان قابل قبول دانست. البته امکان دارد که در برخی سفرها که حضرت پیاده می‌رفتند، مرکب خود را هم برده باشند؛ مانند شیوه‌ای که [[امام مجتبی]]{{ع}} داشتند؛ ولی سفرهای حضرت به صورت ناشناس برای [[خدمت]] به [[زائران]] [[خانه خدا]]، با رفتن با مرکب سازگار نیست؛ زیرا ظاهر امر این است که حضرت در برابر کار مزد [[همراهی]] و مخارج [[سفر]] را دریافت می‌کرده است.


بنابراین خبری که در [[تاریخ]] موالید الأئمه نقل شده که حضرت ده بار با شتر و بیست بار با ناقه‌ای به [[حج]] رفته<ref>طبرسی، تاریخ موالید، مجموعة نفیسة فی تاریخ الأئمة{{عم}}، ص۱۸۶: {{عربی|و لقد حجّ على راحلة عشر حجج و على ناقته عشرين حجّة ما فزعهما بسوط}}.</ref>، دور از [[حقیقت]] است. البته اگر بگوییم منظور از حج، حج [[واجب]] نیست، بلکه سفر [[عمره]] را هم می‌گیرد که در روایتی به عمره هم اشاره شده بود<ref>ابوجعفر محمد بن حسن صفار قمی، بصائر الدرجات، ص۳۵۳: {{متن حدیث|وَ إِنَّ أَبِي كَانَ يَحُجُّ عَلَيْهَا وَ يَعْتَمِرُ وَ مَا قَرَعَهَا قَرْعَةً قَطُّ}}.</ref>، موارد بیشتری را در بر می‌گیرد. [[اعتراض]] عَبّاد [[بصری]] به [[امام سجاد]]{{ع}} که تو [[جهاد]] را به جهت [[سختی]] آن ترک کرده‌ای و به حج به جهت آسانی آن روی آورده‌ای<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۵، ص۲۲.</ref>، از حج‌های متعدد حضرت حکایت می‌کند.
بنابراین خبری که در [[تاریخ]] موالید الأئمه نقل شده که حضرت ده بار با شتر و بیست بار با ناقه‌ای به [[حج]] رفته<ref>طبرسی، تاریخ موالید، مجموعة نفیسة فی تاریخ الأئمة{{عم}}، ص۱۸۶: {{عربی|و لقد حجّ على راحلة عشر حجج و على ناقته عشرين حجّة ما فزعهما بسوط}}.</ref>، دور از [[حقیقت]] است. البته اگر بگوییم منظور از حج، حج [[واجب]] نیست، بلکه سفر [[عمره]] را هم می‌گیرد که در روایتی به عمره هم اشاره شده بود<ref>ابوجعفر محمد بن حسن صفار قمی، بصائر الدرجات، ص۳۵۳: {{متن حدیث|وَ إِنَّ أَبِي كَانَ يَحُجُّ عَلَيْهَا وَ يَعْتَمِرُ وَ مَا قَرَعَهَا قَرْعَةً قَطُّ}}.</ref>، موارد بیشتری را در بر می‌گیرد. [[اعتراض]] عَبّاد [[بصری]] به [[امام سجاد]]{{ع}} که تو [[جهاد]] را به جهت [[سختی]] آن ترک کرده‌ای و به حج به جهت آسانی آن روی آورده‌ای<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۵، ص۲۲.</ref>، از حج‌های متعدد حضرت حکایت می‌کند.
در باره مرکب حضرت هم درروایات [[اختلاف]] بود. برخی مرگش را در [[زمان]] [[حیات]] حضرت و برخی بعد از درگذشت حضرت دانسته‌اند که طبق آنها، شتر ایشان به [[بقیع]] سر [[قبر]] حضرت رفته است. نکته دیگری که از مجموع [[روایات]] به دست می‌آید، توجه به [[حیوان]] و مرکب است که حضرت به‌هیچ‌وجه آن را [[آزار]] نمی‌داد؛ یعنی همان موضوعی که امروزه به عنوان [[حقوق حیوانات]] مطرح است. [[امام سجاد]]{{ع}} حتی در صورت توقف مرکبشان در موارد خاص، از شلاق‌زدن آن حیوان خودداری می‌کردند.<ref>[[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیره عبادی معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)|سیره عبادی معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص ۲۸۲</ref>.
 
در باره مرکب حضرت هم درروایات [[اختلاف]] بود. برخی مرگش را در [[زمان]] [[حیات]] حضرت و برخی بعد از درگذشت حضرت دانسته‌اند که طبق آنها، شتر ایشان به [[بقیع]] سر [[قبر]] حضرت رفته است. نکته دیگری که از مجموع [[روایات]] به دست می‌آید، توجه به حیوان و مرکب است که حضرت به‌هیچ‌وجه آن را [[آزار]] نمی‌داد؛ یعنی همان موضوعی که امروزه به عنوان حقوق حیوانات مطرح است. [[امام سجاد]]{{ع}} حتی در صورت توقف مرکبشان در موارد خاص، از شلاق‌زدن آن حیوان خودداری می‌کردند<ref>[[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیره عبادی معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)|سیره عبادی معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص ۲۸۲.</ref>.


== منابع ==
== منابع ==
۱۳۴٬۳۳۱

ویرایش