قانون اساسی در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی (نمایش مبدأ)
نسخهٔ ۱۹ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۵۲
، ۱۹ اکتبر ۲۰۲۴←معناشناسی
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۸: | خط ۸: | ||
واژه «[[قانون]]»، عربی شده واژه «کانون» است و به معنای اصل، دستور، قاعده و امری کلی است که بر همه جزئیات آن انطباق دارد و [[احکام]] جزئیات، از آن شناخته میشود؛ همچنین به معنای حکم قطعی صادر شده از جانب [[حکومت]] است که شامل همه [[مردم]] [[کشور]] میشود و اغراض مستبدانه اشخاص، دخالتی در آن ندارد<ref>دهخدا، لغتنامه دهخدا، ۱۰/۱۵۳۴۱.</ref>. | واژه «[[قانون]]»، عربی شده واژه «کانون» است و به معنای اصل، دستور، قاعده و امری کلی است که بر همه جزئیات آن انطباق دارد و [[احکام]] جزئیات، از آن شناخته میشود؛ همچنین به معنای حکم قطعی صادر شده از جانب [[حکومت]] است که شامل همه [[مردم]] [[کشور]] میشود و اغراض مستبدانه اشخاص، دخالتی در آن ندارد<ref>دهخدا، لغتنامه دهخدا، ۱۰/۱۵۳۴۱.</ref>. | ||
از اهداف مهم وضع قانون، [[برقراری نظم]] و [[عدالت]] در [[جامعه]] است.<ref>انوری، فرهنگ بزرگ سخن، ۶/۵۴۶۷.</ref> [[قانون اساسی]] در مفهوم عامش به همه مقررات وضع شده و [[عرفی]]، مدون یا پراکنده گفته میشود که مربوط به [[قدرت]] و انتقال و اجرای آن است.<ref>قاضی، بایستههای حقوق اساسی، ۲۶.</ref> این قانون دربرگیرنده قواعدی است که [[تشکیلات]]، | از اهداف مهم وضع قانون، [[برقراری نظم]] و [[عدالت]] در [[جامعه]] است.<ref>انوری، فرهنگ بزرگ سخن، ۶/۵۴۶۷.</ref> [[قانون اساسی]] در مفهوم عامش به همه مقررات وضع شده و [[عرفی]]، مدون یا پراکنده گفته میشود که مربوط به [[قدرت]] و انتقال و اجرای آن است.<ref>قاضی، بایستههای حقوق اساسی، ۲۶.</ref> این قانون دربرگیرنده قواعدی است که [[تشکیلات]]، روابط قدرتهای عمومی و اصول مهم [[حقوق عمومی]] یک کشور را تبیین میکند<ref>جعفری لنگرودی، ترمینولوژی حقوق، ۵۱۸.</ref>. | ||
قانون اساسی به این معنا، شامل تنظیمات و سازوکارهایی است که تبیینکننده [[حقوق]] و [[تکالیف]] متقابل [[زمامداران]] و [[شهروندان]] است و چگونگی اِعمال قدرت و [[مدیریت]] عالی جامعه را مشخص میسازد.<ref>مطلبی، پاسداری از قوانین اساسی در نظامهای سیاسی غرب و جمهوری اسلامی ایران، ۲۵–۲۶.</ref> [[قوانین اساسی]] هم از نظر ماهوی (که شامل اصول مربوط به حکومت و ساختار آن، حقوق و آزادیهای اساسی است و هیچیک از [[قوانین]] و مقررات کشور نباید با آن مغایرت داشته باشد)، و هم از نظر شکلی ([[مرجع]] تصویب این قانون و مراحل و تشریفات آن و نیز [[ضرورت]] تجدیدنظر و بازنگری در آن)، بر قوانین عادی [[برتری]] دارند<ref>شیحا، کلیاتی دربارهٔ قانون اساسی، ۱۶۷؛ مطلبی، پاسداری از قوانین اساسی در نظامهای سیاسی غرب و جمهوری اسلامی ایران، ۴۷–۵۳.</ref>.<ref>[[سید محمد مکتبی|مکتبی]] و [[پروین سادات قوامی|قوامی]]، [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران (مقاله)|مقاله «قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۸ (کتاب)|دانشنامه امام خمینی ج۸]]، ص۱۲۱ - ۱۳۰.</ref> | قانون اساسی به این معنا، شامل تنظیمات و سازوکارهایی است که تبیینکننده [[حقوق]] و [[تکالیف]] متقابل [[زمامداران]] و [[شهروندان]] است و چگونگی اِعمال قدرت و [[مدیریت]] عالی جامعه را مشخص میسازد.<ref>مطلبی، پاسداری از قوانین اساسی در نظامهای سیاسی غرب و جمهوری اسلامی ایران، ۲۵–۲۶.</ref> [[قوانین اساسی]] هم از نظر ماهوی (که شامل اصول مربوط به حکومت و ساختار آن، حقوق و آزادیهای اساسی است و هیچیک از [[قوانین]] و مقررات کشور نباید با آن مغایرت داشته باشد)، و هم از نظر شکلی ([[مرجع]] تصویب این قانون و مراحل و تشریفات آن و نیز [[ضرورت]] تجدیدنظر و بازنگری در آن)، بر قوانین عادی [[برتری]] دارند<ref>شیحا، کلیاتی دربارهٔ قانون اساسی، ۱۶۷؛ مطلبی، پاسداری از قوانین اساسی در نظامهای سیاسی غرب و جمهوری اسلامی ایران، ۴۷–۵۳.</ref>.<ref>[[سید محمد مکتبی|مکتبی]] و [[پروین سادات قوامی|قوامی]]، [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران (مقاله)|مقاله «قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۸ (کتاب)|دانشنامه امام خمینی ج۸]]، ص۱۲۱ - ۱۳۰.</ref> | ||