|
|
| خط ۵: |
خط ۵: |
| | پرسش مرتبط = | | | پرسش مرتبط = |
| }} | | }} |
|
| |
| == مقدمه ==
| |
| [[مسلمانان]] در بیان هیچ موضوعی مانند [[فضایل اهل بیت]]{{ع}} و مقام برجسته علمی و [[معنوی]] آنان و برخورداری آنها از مجموعه کمالاتی که [[خدا]] [[اراده]] فرموده [[بشریت]] بدانها آراسته گردد، تا این پایه همسو و هماهنگ نبودهاند.
| |
| این یکدلی و [[اتفاق نظر]] به بخشی از اصول و مبانی، از جمله: بیان صریح [[قرآن]] در مورد جایگاه ویژه [[اهل بیت]]{{عم}} برمیگردد. [[قرآن کریم]] به صراحت، اهل بیت را از هرگونه [[پلیدی]] پیراسته گردانده و آنان را همان [[نزدیکان]] [[نبی اکرم]]{{صل}} تلقّی کرده که [[دوستی]] و [[محبّت]] آنان [[پاداش]] رسالتی است که [[خدای متعال]] به بشریت ارزانی داشته و [[نیک]] خصالانیاند که خالصانه از خدا [[فرمان]] بردند و از [[عذاب]] او هراسیدند و به [[ترس]] و [[بیم]] خدا در [[دل]]، آراسته گشتند و خدا نیز [[بهشت]] جاودان و [[رهایی]] از عذاب خویش را برای آنان ضمانت فرمود.
| |
|
| |
| [[امام حسن مجتبی]]{{ع}} بیتردید از شمار اهل بیتی است که از پلیدی، [[پاک]] و پیراستهاند. آن بزرگوار به صریح [[آیه مباهله]] که در [[ماجرای مباهله]] [[رسول خدا]]{{صل}} با [[مسیحیان نجران]] نازل گردید، فرزند رسول اکرم{{صل}} بهشمار میآید و قرآن کریم یاد این حادثه [[تاریخی]] را در [[آیه]] ۶۱ [[سوره مبارکه آل عمران]] [[جاودانه]] ساخت. {{متن قرآن|فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ}}<ref>«بنابراین، پس از دست یافتن تو به دانش، به هر کس که با تو به چالش برخیزد؛ بگو: بیایید تا فرزندان خود و فرزندان شما و زنان خود و زنان شما و خودیهای خویش و خودیهای شما را فرا خوانیم آنگاه (به درگاه خداوند) زاری کنیم تا لعنت خداوند را بر دروغگویان نهیم» سوره آل عمران، آیه ۶۱.</ref>.
| |
|
| |
| ارباب [[حدیث]] به طرق گوناگون [[روایت]] کردهاند که [[شأن نزول]] این آیه [[شریف]] در مورد اهل بیت{{عم}} که عبارتاند از: [[رسول اکرم]] و علی و [[فاطمه]] و حسن و حسین{{عم}} نازل گشته و منظور از کلمه «أبناء» در این [[آیه]] بیتردید [[امام حسن]] و [[امام حسین]]{{عم}} است.
| |
|
| |
| [[رسول خدا]]{{صل}} در این رخداد [[تاریخی]] تصریح کرده جمعی که همراه به اتفاق آنان [[مباهله]] انجام داد [[برترین]] انسانهای روی [[زمین]] و گرامیترین آنها در پیشگاه خدایند. به همین دلیل [[پیامبر اکرم]]{{صل}} همراه با آنان به مباهله پرداخت و کشیش [[نجران]] نیز به این واقعیت [[اذعان]] نموده و گفت: «من امروز با چهرههایی روبهرو هستم که اگر از [[خدا]] درخواست کنند کوهی را از جا برکند، این کار را عملی خواهد ساخت»<ref>نور الابصار، ص۱۲۲- ۱۲۳، به تفسیرهای جلالین، روح البیان، کشاف، بیضاوی، رازی، و صحیح ترمذی، ج۲، ص۱۶۶، سنن بیهقی، ج۷، ص۶۳، صحیح مسلم کتاب فضائل الصحابه، مسند احمد، ج۱، ص۸۵ و مصابیح السنه، ج۲، ص۲۰۱ مراجعه شود.</ref>.
| |
|
| |
| این ماجرا نیز همانند آیه [[شریف]] بر مقام والا و جایگاه بلند و [[فضیلت]] و [[برتری]] آنان دلالت دارد و در پیشگاه خدا و [[رسول]] او محبوبترین [[آفریدگان]] به شمار آمده و هیچیک از جهانیان در فضیلت و مقام و [[منزلت]]، به پایه آنان نمیرسند.
| |
|
| |
| [[قرآن کریم]] در مورد [[عصمت]] کسی غیر از پیامبر اکرم جز [[اهل بیت]] آن بزرگوار که [[خداوند]] [[اراده]] فرمود آنان را از هرگونه [[پلیدی]] پیراسته گرداند<ref>{{متن قرآن|إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا}} «جز این نیست که خداوند میخواهد از شما اهل بیت هر پلیدی را بزداید و شما را به شایستگی پاک گرداند» سوره احزاب، آیه ۳۳.</ref>، به صراحت سخن نگفته است. هرچند [[مسلمانان]] در خصوص داخل بودن [[همسران پیامبر]] در معنا و مفهوم اهل بیت، به [[اختلاف]] پرداختهاند ولی در اینکه علی و [[زهرا]] و امام حسن و امام حسین{{عم}} در مقصود این [[آیه مبارکه]] داخلاند، هیچگونه اختلافی ندارند<ref>به تفسیر کبیر فخر رازی، تفسیر نیشابوری، صحیح مسلم، ج۲، ص۳۳، خصائص نسایی، ج۴، مسند احمد، ج۴، ص۱۰۷، سنن بیهقی، ج۲، ص۱۵۰، مشکل الآثار، ج۱، ص۳۳۴، مستدرک حاکم، ج۲، ص۴۱۶ و اسد الغابه، ج۵، ص۵۲۱ مراجعه شود.</ref>.
| |
|
| |
| از اینجا میتوانیم به راز [[نهان]] [[وجوب]] [[دوستی]] و [[محبت اهل بیت]]{{عم}} و پایبندی به خط و مشی آنان پی ببریم و به گفته صریح [[قرآن]]، دوستی و [[محبت]] آنها را بر دیگران ترجیح میدهیم<ref>خدای متعال در سوره شورا آیه ۳۳ خطاب به پیامبر خود میفرماید: {{متن قرآن|قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى}} «بگو: برای این (رسالت) از شما مزدی نمیخواهم جز دوستداری خویشاوندان (خود) را» سوره شوری، آیه ۲۳؛ و در سوره سبأ آیه ۴۷ فرموده است: {{متن قرآن|مَا سَأَلْتُكُمْ مِنْ أَجْرٍ فَهُوَ لَكُمْ}} «بگو هر پاداشی از شما خواسته باشم از آن خودتان باد!» سوره سبأ، آیه ۴۷.</ref>؛ زیرا [[عصمت اهل بیت]]{{عم}} به هنگام وجود جریانهای گوناگون و خواستههای مختلف، بهترین دلیل بر این است که [[نجات]] و [[رهایی]]، در [[پیروی]] از این گرانمایگان است. کسانی که [[خداوند]] آنان را از [[پلیدی]] پیراسته، [[مردم]] را به [[ساحل]] نجات رهنمون میشوند و پیروانشان، از غرق شدن و هلاکت رهایی خواهند یافت.
| |
|
| |
| [[ابن عباس]] از [[نبی اکرم]]{{صل}} [[روایت]] کرده وقتی [[آیه]] {{متن قرآن|الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى}}<ref>«دوستداری خویشاوندان» سوره شوری، آیه ۲۳.</ref> نازل شد برخی [[مسلمانان]]، مقصود آیه [[شریف]] را از نزدیکانی که اطاعتشان بر مسلمانان [[واجب]] بود، از [[رسول خدا]]{{صل}} جویا شدند، حضرت در پاسخ فرمود: منظور آیه از [[نزدیکان]]، علی و [[فاطمه]] و [[فرزندان]] آنان [حسن و حسیناند].
| |
|
| |
| [[قرآن کریم]] در [[سوره دهر]] در بیان عظمت [[اهل بیت]] و اخلاصی که [[اطاعت]] و عباداتشان مقرون بدان بوده، به تشریح علل و اسباب این [[برتری]] و [[فضیلت]] پرداخته و میفرماید: {{متن قرآن|إِنَّمَا نُطْعِمُكُمْ لِوَجْهِ اللَّهِ لَا نُرِيدُ مِنْكُمْ جَزَاءً وَلَا شُكُورًا * إِنَّا نَخَافُ مِنْ رَبِّنَا يَوْمًا عَبُوسًا قَمْطَرِيرًا * فَوَقَاهُمُ اللَّهُ شَرَّ ذَلِكَ الْيَوْمِ وَلَقَّاهُمْ نَضْرَةً وَسُرُورًا * وَجَزَاهُمْ بِمَا صَبَرُوا جَنَّةً وَحَرِيرًا}}<ref>«(با خود میگویند:) شما را تنها برای خشنودی خداوند خوراک میدهیم، نه پاداشی از شما خواهانیم و نه سپاسی * بیگمان ما از پروردگارمان، روزی که تیره و بسیار سخت است میهراسیم * پس خدا آنان را از شرّ آن روز نگاه میدارد و به آنان شادابی و شادمانی مینمایاند * و به آنان برای شکیبی که ورزیدهاند بهشت و (پوشاک) پرنیان پاداش میدهد» سوره انسان، آیه ۹-۱۲.</ref>.<ref>در ذیل آیه مودت به تفسیر کبیر، طبری و در المنثور مراجعه شود.</ref>
| |
|
| |
| بنا به نقل بیشتر [[مفسران]] و محدثان، این [[سوره]] [[مبارک]] پس از [[بیمار]] شدن حسن و حسین{{عم}} در [[حق اهل بیت]] نازل شد که [[امام علی]]{{ع}} [[نذر]] کرد به شکرانه بهبودی آن دو بزرگوار سه [[روز]] [[روزه]] بگیرد. از اینرو، اعضای [[خانواده]] پس از بهبودی [[فرزندان]]، به نحو بایستهای به نذر خود [[وفا]] کردند، وفایی برخوردار از برجستهترین انواع [[ایثار]] و [[از خودگذشتگی]] که در حقشان این [[آیات]] نازل شد: {{متن قرآن|إِنَّ الْأَبْرَارَ يَشْرَبُونَ مِنْ كَأْسٍ كَانَ مِزَاجُهَا كَافُورًا * عَيْنًا يَشْرَبُ بِهَا عِبَادُ اللَّهِ يُفَجِّرُونَهَا تَفْجِيرًا * يُوفُونَ بِالنَّذْرِ وَيَخَافُونَ يَوْمًا كَانَ شَرُّهُ مُسْتَطِيرًا}}<ref>«نیکان از پیالهای مینوشند که آمیخته به بوی خوش است * از چشمهای که بندگان خداوند از آن میآشامند آن را به خواست خود روان میسازند * به پیمان خود وفا میکنند و از روزی میهراسند که شرّ آن همهگیر است» سوره انسان، آیه ۵-۷.</ref>. [[خداوند]] به پاس این ایثار و از خودگذشتگی و [[وفای به عهد]]، در [[آخرت]] نعمتهای فراوانی به آنان مبذول و تا [[قیامت]] [[پیشوایی]] و [[امامت]] [[مسلمانان]] را در [[دنیا]] بدانان ارزانی داشته است<ref>[[سید منذر حکیم|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۴ (کتاب)| پیشوایان هدایت ج۴]]، ص ۲۷.</ref>.
| |
|
| |
|
| == [[نزول آیات]] در [[شأن امام]] [[امام حسن|حسن]] {{ع}} == | | == [[نزول آیات]] در [[شأن امام]] [[امام حسن|حسن]] {{ع}} == |
