←توصیههای حضرت به عبدالله
| خط ۱۳۸: | خط ۱۳۸: | ||
[[زیاد بن ابیه]] به امور [[دیوان]] و [[حسابرسی]] بیت المال [[آگاهی]] کامل داشت؛ زیرا در [[زمان]] [[زمامداری]] [[مغیرة بن شعبه]] کاتب او بود و سپس به ترتیب کتابت [[ابوموسی اشعری]] و [[عبدالله بن عامر]] را به عهده داشت. از این رو به عنوان مأمور و کاتب بیت المال برگزیده شد و بعد [[امارت]] [[فارس]] به او واگذار گردید<ref>ابن میثم، شرح نهج البلاغه، ج۴، ص۳۹۹، ذیل نامه ۲۰؛ قمی، سفینة البحار، ج۱، ص۵۷۹.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۲ (کتاب)|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۲]]، ص ۳۹۱ - ۳۹۲.</ref> | [[زیاد بن ابیه]] به امور [[دیوان]] و [[حسابرسی]] بیت المال [[آگاهی]] کامل داشت؛ زیرا در [[زمان]] [[زمامداری]] [[مغیرة بن شعبه]] کاتب او بود و سپس به ترتیب کتابت [[ابوموسی اشعری]] و [[عبدالله بن عامر]] را به عهده داشت. از این رو به عنوان مأمور و کاتب بیت المال برگزیده شد و بعد [[امارت]] [[فارس]] به او واگذار گردید<ref>ابن میثم، شرح نهج البلاغه، ج۴، ص۳۹۹، ذیل نامه ۲۰؛ قمی، سفینة البحار، ج۱، ص۵۷۹.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۲ (کتاب)|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۲]]، ص ۳۹۱ - ۳۹۲.</ref> | ||
== توصیههای حضرت به عبدالله == | |||
روش امیرالمؤمنین{{ع}} این بود که در هنگام انتصاب افراد، ضمن معرفی ایشان به مردم به طور معمول در دو [[نامه]] جداگانه خطاب به وی و مردم توصیههایی میکرد؛ ولی این جا خود شخصاً عبدالله بن عباس را توصیه کرد و سپس او را به مردم معرفی نمود. به وی چنین فرمود: «ای فرزند عباس! بر تو باد [[تقوای الهی]] و [[عدالت]] در [[حق]] کسانی که بر آنها [[حکومت]] داده شدی و باید با چهرهای باز با [[مردم]] رو به رو شوی و در مجلس خود آنان را جای دهی و با [[حلم]] و [[بردباری]] با آنان رو به رو گردی. دوری کن از [[غضب]] و [[خشم]]؛ زیرا آن سبکسری [[شیطان]] است و دوری کن از [[پیروی هوای نفس]]؛ زیرا که آن، تو را از راه حق باز میدارد. | روش امیرالمؤمنین{{ع}} این بود که در هنگام انتصاب افراد، ضمن معرفی ایشان به مردم به طور معمول در دو [[نامه]] جداگانه خطاب به وی و مردم توصیههایی میکرد؛ ولی این جا خود شخصاً عبدالله بن عباس را توصیه کرد و سپس او را به مردم معرفی نمود. به وی چنین فرمود: «ای فرزند عباس! بر تو باد [[تقوای الهی]] و [[عدالت]] در [[حق]] کسانی که بر آنها [[حکومت]] داده شدی و باید با چهرهای باز با [[مردم]] رو به رو شوی و در مجلس خود آنان را جای دهی و با [[حلم]] و [[بردباری]] با آنان رو به رو گردی. دوری کن از [[غضب]] و [[خشم]]؛ زیرا آن سبکسری [[شیطان]] است و دوری کن از [[پیروی هوای نفس]]؛ زیرا که آن، تو را از راه حق باز میدارد. | ||
بدان که آنچه تو را به [[خدا]] نزدیک کند، از [[آتش]] دور گرداند و آنچه باعث دوری تو از خدا شود تو را به آتش نزدیک میسازد. خدا را زیاد به یاد آور و از غافلان مباش»<ref>{{متن حدیث|يَا ابْنَ عَبَّاسٍ عَلَيْكَ بِتَقْوَى اللَّهِ وَ الْعَدْلِ بِمَنْ وُلِّيتَ عَلَيْهِ وَ أَنْ تَبْسُطَ لِلنَّاسِ وَجْهَكَ وَ تُوَسِّعَ عَلَيْهِمْ مَجْلِسَكَ وَ تَسَعَهُمْ بِحِلْمِكَ وَ إِيَّاكَ وَ الْغَضَبَ فَإِنَّهُ طِيَرَةٌ مِنَ الشَّيْطَانِ وَ إِيَّاكَ وَ الْهَوَى فَإِنَّهُ يَصُدُّكَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ. وَ اعْلَمْ أَنَّ مَا قَرَّبَكَ مِنَ اللَّهِ فَهُوَ مُبَاعِدُكَ مِنَ النَّارِ وَ مَا بَاعَدَكَ مِنَ اللَّهِ فَهُوَ مُقَرِّبُكَ مِنَ النَّارِ وَ اذْكُرِ اللَّهَ كَثِيراً وَ لا تَكُنْ مِنَ الْغافِلِينَ}}؛ مفید، الجمل، ص۲۲۴؛ چاپ جدید، ص۴۳۰؛ قسمتی از آن از توسع، [سع] در نهج البلاغه، فیض الاسلام، ص۱۰۸۰، صبحی صالح، ص۴۶۵؛ بحار الأنوار، ج۳۳، ص۴۴۸ و ج۱۰۱، ص۲۶۹؛ ابن میثم، شرح نهج البلاغه، ج۵، ص۳۲۳.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۲ (کتاب)|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۲]]، ص 392 - 393.</ref> | بدان که آنچه تو را به [[خدا]] نزدیک کند، از [[آتش]] دور گرداند و آنچه باعث دوری تو از خدا شود تو را به آتش نزدیک میسازد. خدا را زیاد به یاد آور و از غافلان مباش»<ref>{{متن حدیث|يَا ابْنَ عَبَّاسٍ عَلَيْكَ بِتَقْوَى اللَّهِ وَ الْعَدْلِ بِمَنْ وُلِّيتَ عَلَيْهِ وَ أَنْ تَبْسُطَ لِلنَّاسِ وَجْهَكَ وَ تُوَسِّعَ عَلَيْهِمْ مَجْلِسَكَ وَ تَسَعَهُمْ بِحِلْمِكَ وَ إِيَّاكَ وَ الْغَضَبَ فَإِنَّهُ طِيَرَةٌ مِنَ الشَّيْطَانِ وَ إِيَّاكَ وَ الْهَوَى فَإِنَّهُ يَصُدُّكَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ. وَ اعْلَمْ أَنَّ مَا قَرَّبَكَ مِنَ اللَّهِ فَهُوَ مُبَاعِدُكَ مِنَ النَّارِ وَ مَا بَاعَدَكَ مِنَ اللَّهِ فَهُوَ مُقَرِّبُكَ مِنَ النَّارِ وَ اذْكُرِ اللَّهَ كَثِيراً وَ لا تَكُنْ مِنَ الْغافِلِينَ}}؛ مفید، الجمل، ص۲۲۴؛ چاپ جدید، ص۴۳۰؛ قسمتی از آن از توسع، [سع] در نهج البلاغه، فیض الاسلام، ص۱۰۸۰، صبحی صالح، ص۴۶۵؛ بحار الأنوار، ج۳۳، ص۴۴۸ و ج۱۰۱، ص۲۶۹؛ ابن میثم، شرح نهج البلاغه، ج۵، ص۳۲۳.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۲ (کتاب)|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۲]]، ص 392 - 393.</ref> | ||
== معرفی [[ابن عباس]] به [[مردم بصره]] == | |||
[[امیر المؤمنین]]{{ع}} ابن عباس را به مردم بصره معرفی کرد و [[اطاعت]] از وی را مشروط به [[پیروی]] او از خدا و [[پیامبر]] دانست و به روشنی فرمود: اگر از [[قوانین الهی]] [[تخلف]] کند، او را برکنار خواهد کرد: «ای مردم بصره! همانا [[عبدالله بن عباس]] را به جای خود، بر شما گماردم. پس سخن او را شنیده و دستورش را [[فرمان]] [[برید]]؛ تا زمانی که او از [[خدا]] و رسولش [[اطاعت]] و [[پیروی]] میکند. اگر در میان شما بدعتی ایجاد کرد، یا از [[مسیر حق]] [[منحرف]] شد، بدانید که من او را از [[حکومت]] برکنار خواهم کرد. اما امیدوارم که او را مردی [[عفیف]] و با [[تقوا]] و [[پارسا]] بیابم. وی را به [[ولایت]] بر شما نگماردم، جز این که [[گمان]] میکنم [[شایسته]] این کار است. [[خداوند]] ما و شما را بیامرزد»<ref>{{متن حدیث|يَا مَعَاشِرَ النَّاسِ قَدِ اسْتَخْلَفْتُ عَلَيْكُمْ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الْعَبَّاسِ فَاسْمَعُوا لَهُ وَ أَطِيعُوا أَمْرَهُ مَا أَطَاعَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ فَإِنْ أَحْدَثَ فِيكُمْ أَوْ زَاغَ عَنِ الْحَقِّ فَأَعْلِمُونِي أَعْزِلْهُ عَنْكُمْ فَإِنِّي أَرْجُو أَنْ أَجِدَهُ عَفِيفاً تَقِيّاً وَرِعاً وَ إِنِّي لَمْ أُوَلِّهِ عَلَيْكُمْ إِلَّا وَ أَنَا أَظُنُّ ذَلِكَ بِهِ غَفَرَ اللَّهُ لَنَا وَ لَكُمْ}}؛ الجمل، ص۲۲۴؛ (چاپ جدید)، ص۴۲۰.</ref>؛ | |||
در این فرمایشات [[حضرت امیر]]{{ع}} با [[صراحت]] کامل بیان مینماید که [[اطاعت از حاکم]] و [[والی]] مشروط به پیروی وی، از دستورهای خدا و [[پیامبر]] است. در غیر آن، نباید از فرمانهای او اطاعت کرد، زیرا: «پیروی از مخلوق در هنگام [[مخالفت]] با خدا روا نیست»<ref>{{متن حدیث|لَا طَاعَةَ لِمَخْلُوقٍ فِي مَعْصِيَةِ الْخَالِقِ}}؛ نهج البلاغه، صبحی صالح، حکمت ۱۶۵؛ قاضی نعمان، دعائم الاسلام، ج۱، ص۳۵۰؛ صدوق، خصال، ۵۶۷؛ احمد حنبل، مسند، ج۱، ص، ۱۳۱، علی{{ع}} از پیامبر، ج۱، ص۳۰۹؛ ابن ابی شیبه، المصنف، ج۷، ص۷۳۷.</ref>؛ | |||
[[شیخ مفید]] مینویسد: [[ابن عباس]] تا هنگام [[جنگ صفین]] در [[بصره]] بود و برای [[جنگ]] به [[سپاهیان]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} پیوست. او [[زیاد بن ابیه]] را [[جانشین]] خود قرار داد و [[ابوالاسود دوئلی]] را به عنوان همکار وی برگزید<ref>شیخ مفید، الجمل، ص۲۲۵.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۲ (کتاب)|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۲]]، ص 393 - 394.</ref> | |||
==اهمیت [[بصره]]== | ==اهمیت [[بصره]]== | ||