ختم نبوت در تاریخ اسلامی: تفاوت میان نسخه‌ها

خط ۲۱: خط ۲۱:
{{متن قرآن|مَا كَانَ مُحَمَّدٌ أَبَا أَحَدٍ مِنْ رِجَالِكُمْ وَلَكِنْ رَسُولَ اللَّهِ وَخَاتَمَ النَّبِيِّينَ وَكَانَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمًا}}<ref>«محمّد، پدر هیچ یک از مردان شما نیست اما فرستاده خداوند و واپسین پیامبران است و خداوند به هر چیزی داناست» سوره احزاب، آیه ۴۰.</ref>.
{{متن قرآن|مَا كَانَ مُحَمَّدٌ أَبَا أَحَدٍ مِنْ رِجَالِكُمْ وَلَكِنْ رَسُولَ اللَّهِ وَخَاتَمَ النَّبِيِّينَ وَكَانَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمًا}}<ref>«محمّد، پدر هیچ یک از مردان شما نیست اما فرستاده خداوند و واپسین پیامبران است و خداوند به هر چیزی داناست» سوره احزاب، آیه ۴۰.</ref>.


همه [[مفسران]] [[اسلامی]] قدیم و معاصر، خاتم النبیین را، در این [[آیه]]، به معنای ختم نبوت و آخرین پیامبر دانسته‌اند. [[مفسر]] معروف، [[محمد بن جریر طبری]]، که در [[قرن سوم]] می‌زیسته و [[تفسیر]] او از قدیمی‌ترین تفاسیراست، ذیل آیه فوق می‌نویسد: «او [[خاتم پیامبران]] است؛ کسی که [[خداوند]] [[نبوت]] را به او پایان داد و بر آن مهر نهاد و برای هیچ کس بعد از او تا [[قیامت]] گشوده نخواهد شد»<ref>ر. ک: طبری، جامع البیان، ج۲۲، ص۱۲.</ref>.
همه [[مفسران]] [[اسلامی]] قدیم و معاصر، خاتم النبیین را، در این [[آیه]]، به معنای ختم نبوت و آخرین پیامبر دانسته‌اند. [[مفسر]] معروف، [[محمد بن جریر طبری]]، که در قرن سوم می‌زیسته و [[تفسیر]] او از قدیمی‌ترین تفاسیراست، ذیل آیه فوق می‌نویسد: «او [[خاتم پیامبران]] است؛ کسی که [[خداوند]] [[نبوت]] را به او پایان داد و بر آن مهر نهاد و برای هیچ کس بعد از او تا [[قیامت]] گشوده نخواهد شد»<ref>ر. ک: طبری، جامع البیان، ج۲۲، ص۱۲.</ref>.


[[فخر الدین رازی]]، [[مفسر]] معروف [[اهل سنت]]، درباره مفهوم «[[خاتم النبیین]]» می‌گوید: «مفهومش این است که هیچ [[پیامبری]] بعد از او نیست و [[شریعت]] او چنان کامل شده است که چیزی برای گفتن باقی نمانده است»<ref>فخر رازی، مفاتیح الغیب، ج۲۵، ذیل آیه مذکور</ref>.
[[فخر الدین رازی]]، [[مفسر]] معروف [[اهل سنت]]، درباره مفهوم «[[خاتم النبیین]]» می‌گوید: «مفهومش این است که هیچ [[پیامبری]] بعد از او نیست و [[شریعت]] او چنان کامل شده است که چیزی برای گفتن باقی نمانده است»<ref>فخر رازی، مفاتیح الغیب، ج۲۵، ذیل آیه مذکور</ref>.


همین معنا را [[مفسران]] [[امامیه]] نیز، از کلمه «خاتم النبیین»، فهمیده‌اند؛ از جمله:
همین معنا را [[مفسران]] [[امامیه]] نیز، از کلمه «خاتم النبیین»، فهمیده‌اند؛ از جمله:
# [[شیخ طوسی]]، [[متکلم]] و مفسر طراز اول [[قرن پنجم]] امامیه، «خاتم النبیین» را چنین [[تفسیر]] کرده است: «به معنای آخر [[پیامبران]] و عدم وجود [[نبی]] بعد از آن»<ref>طوسی، التبیان، ج۸، ص۳۴۶.</ref>.
# [[شیخ طوسی]]، متکلم و مفسر طراز اول قرن پنجم امامیه، «خاتم النبیین» را چنین [[تفسیر]] کرده است: «به معنای آخر [[پیامبران]] و عدم وجود [[نبی]] بعد از آن»<ref>طوسی، التبیان، ج۸، ص۳۴۶.</ref>.
# [[طبرسی]]، مفسر معروف [[شیعه]] در [[قرن ششم]]، می‌فرماید: «خاتم النبیین به معنای [[ختم نبوت]] و باقی بودن شریعت [[پیامبر اسلام]] {{صل}} تا [[روز قیامت]] است. این فضیلتی است که مختص آن [[حضرت]] در بین سایر [[انبیای الهی]] است»<ref>طبرسی، مجمع البیان، ج۸، ص۵۶۷.</ref>. [[علامه طباطبایی]] می‌فرماید: «مراد از خاتم النبیین این است که با وجود پیامبر اسلام {{صل}} نبوت پایان یافته و بعد از آن، پیامبری نخواهد آمد و از طرفی ختم نبوت، مستلزم [[ختم رسالت]] نیز است»<ref>طباطبایی، المیزان، ج۱۴، ص۳۲۵.</ref>. افزون بر این [[آیه]]، در آیه ۱۹ [[سوره انعام]] می‌خوانیم: {{متن قرآن|وَأُوحِيَ إِلَيَّ هَذَا الْقُرْآنُ لِأُنْذِرَكُمْ بِهِ وَمَنْ بَلَغَ}}<ref>«و به من این قرآن وحی شده است تا با آن به شما و به هر کس که (این قرآن به او) برسد، هشدار دهم» سوره انعام، آیه ۱۹.</ref>. جمله {{متن قرآن|مَنْ بَلَغَ}}، یعنی تمام کسانی که این سخن به آنها می‌رسد، [[رسالت جهانی]] [[قرآن]] و پیامبر اسلام {{صل}} و [[خاتمیت]] آن حضرت را می‌رساند. در آیه دیگر می‌خوانیم: {{متن قرآن|تَبَارَكَ الَّذِي نَزَّلَ الْفُرْقَانَ عَلَى عَبْدِهِ لِيَكُونَ لِلْعَالَمِينَ نَذِيرًا}}<ref>«بزرگوار است آن (خداوند) که فرقان را بر بنده خویش فرو فرستاد تا جهانیان را بیم‌دهنده باشد» سوره فرقان، آیه ۱.</ref>. تعبیر «عالمین»، با توجه به اینکه هیچ قیدی ندارد و شامل همه اعصار می‌شود، از نظر زمانی و مکانی هیچ محدودیتی ندارد؛ از این نظر مسئله [[خاتمیت]] و [[جاودانی]] بودن [[اسلام]] به خوبی استفاده می‌شود<ref>فخر رازی، مفاتیح الغیب، ج۲۴ ص۴۵؛ قرطبی، الجامع لاحکام القرآن، ج۷، ص۴۷۱۸؛ حقی، روح البیان، ج۶، ص۱۸۸، به نقل از پیام قرآن، ج۸، ص۴۱۰.</ref>. همچنین در [[آیات]] دیگر آمده است:
# [[طبرسی]]، مفسر معروف [[شیعه]] در قرن ششم، می‌فرماید: «خاتم النبیین به معنای [[ختم نبوت]] و باقی بودن شریعت [[پیامبر اسلام]] {{صل}} تا [[روز قیامت]] است. این فضیلتی است که مختص آن حضرت در بین سایر [[انبیای الهی]] است»<ref>طبرسی، مجمع البیان، ج۸، ص۵۶۷.</ref>. [[علامه طباطبایی]] می‌فرماید: «مراد از خاتم النبیین این است که با وجود پیامبر اسلام {{صل}} نبوت پایان یافته و بعد از آن، پیامبری نخواهد آمد و از طرفی ختم نبوت، مستلزم [[ختم رسالت]] نیز است»<ref>طباطبایی، المیزان، ج۱۴، ص۳۲۵.</ref>. افزون بر این [[آیه]]، در آیه ۱۹ [[سوره انعام]] می‌خوانیم: {{متن قرآن|وَأُوحِيَ إِلَيَّ هَذَا الْقُرْآنُ لِأُنْذِرَكُمْ بِهِ وَمَنْ بَلَغَ}}<ref>«و به من این قرآن وحی شده است تا با آن به شما و به هر کس که (این قرآن به او) برسد، هشدار دهم» سوره انعام، آیه ۱۹.</ref>. جمله {{متن قرآن|مَنْ بَلَغَ}}، یعنی تمام کسانی که این سخن به آنها می‌رسد، رسالت جهانی [[قرآن]] و پیامبر اسلام {{صل}} و [[خاتمیت]] آن حضرت را می‌رساند. در آیه دیگر می‌خوانیم: {{متن قرآن|تَبَارَكَ الَّذِي نَزَّلَ الْفُرْقَانَ عَلَى عَبْدِهِ لِيَكُونَ لِلْعَالَمِينَ نَذِيرًا}}<ref>«بزرگوار است آن (خداوند) که فرقان را بر بنده خویش فرو فرستاد تا جهانیان را بیم‌دهنده باشد» سوره فرقان، آیه ۱.</ref>. تعبیر «عالمین»، با توجه به اینکه هیچ قیدی ندارد و شامل همه اعصار می‌شود، از نظر زمانی و مکانی هیچ محدودیتی ندارد؛ از این نظر مسئله [[خاتمیت]] و [[جاودانی]] بودن [[اسلام]] به خوبی استفاده می‌شود<ref>فخر رازی، مفاتیح الغیب، ج۲۴ ص۴۵؛ قرطبی، الجامع لاحکام القرآن، ج۷، ص۴۷۱۸؛ حقی، روح البیان، ج۶، ص۱۸۸، به نقل از پیام قرآن، ج۸، ص۴۱۰.</ref>. همچنین در [[آیات]] دیگر آمده است:
#{{متن قرآن|وَمَا أَرْسَلْنَاكَ إِلَّا كَافَّةً لِلنَّاسِ بَشِيرًا وَنَذِيرًا}}<ref>«و تو را جز مژده‌بخش و بیم‌دهنده برای همه مردم نفرستاده‌ایم اما بیشتر مردم نمی‌دانند» سوره سبأ، آیه ۲۸.</ref>
#{{متن قرآن|وَمَا أَرْسَلْنَاكَ إِلَّا كَافَّةً لِلنَّاسِ بَشِيرًا وَنَذِيرًا}}<ref>«و تو را جز مژده‌بخش و بیم‌دهنده برای همه مردم نفرستاده‌ایم اما بیشتر مردم نمی‌دانند» سوره سبأ، آیه ۲۸.</ref>
#{{متن قرآن|قُلْ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَيْكُمْ جَمِيعًا}}<ref>«بگو: ای مردم! به راستی من فرستاده خداوند به سوی همه شمایم» سوره اعراف، آیه ۱۵۸.</ref>.
#{{متن قرآن|قُلْ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَيْكُمْ جَمِيعًا}}<ref>«بگو: ای مردم! به راستی من فرستاده خداوند به سوی همه شمایم» سوره اعراف، آیه ۱۵۸.</ref>.
واژه {{متن قرآن|كَافَّةً}} و {{متن قرآن|جَمِيعًا}} بر [[خاتمیت پیامبر]] اسلام {{صل}} و [[جاودانگی قرآن]] دلالت می‌کند.<ref>[[حسن علی محمودی|محمودی، حسن علی]]، [[شیعه و خاتمیت (مقاله)| مقاله «شیعه و خاتمیت»]]، [[موسوعه رد شبهات ج۱۳ (کتاب)|موسوعه رد شبهات ج۱۳]]، ص ۴۹.</ref>
واژه {{متن قرآن|كَافَّةً}} و {{متن قرآن|جَمِيعًا}} بر [[خاتمیت پیامبر]] اسلام {{صل}} و جاودانگی قرآن دلالت می‌کند<ref>[[حسن علی محمودی|محمودی، حسن علی]]، [[شیعه و خاتمیت (مقاله)| مقاله «شیعه و خاتمیت»]]، [[موسوعه رد شبهات ج۱۳ (کتاب)|موسوعه رد شبهات ج۱۳]]، ص ۴۹.</ref>.


=== [[روایات]] ===
=== [[روایات]] ===
۱۳۳٬۷۱۴

ویرایش