←منابع
بدون خلاصۀ ویرایش |
(←منابع) برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
||
| خط ۴۷: | خط ۴۷: | ||
#{{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا هَلْ أَدُلُّكُمْ عَلَى تِجَارَةٍ تُنْجِيكُمْ مِنْ عَذَابٍ أَلِيمٍ}}<ref>«ای مؤمنان! آیا (میخواهید) شما را به داد و ستدی رهنمون شوم که از عذابی دردناک رهاییتان میبخشد؟» سوره صف، آیه ۱۰.</ref>، | #{{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا هَلْ أَدُلُّكُمْ عَلَى تِجَارَةٍ تُنْجِيكُمْ مِنْ عَذَابٍ أَلِيمٍ}}<ref>«ای مؤمنان! آیا (میخواهید) شما را به داد و ستدی رهنمون شوم که از عذابی دردناک رهاییتان میبخشد؟» سوره صف، آیه ۱۰.</ref>، | ||
#{{متن قرآن|تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَتُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ بِأَمْوَالِكُمْ وَأَنْفُسِكُمْ ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ}}<ref>«به خدا و پیامبرش ایمان آورید و در راه خداوند با مال و جان خویش جهاد کنید، این برای شما بهتر است اگر بدانید» سوره صف، آیه ۱۱.</ref>.<ref>[[سید سلمان صفوی|صفوی، سید سلمان]]، [[سوره صف (مقاله)|مقاله «سوره صف»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]].</ref> | #{{متن قرآن|تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَتُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ بِأَمْوَالِكُمْ وَأَنْفُسِكُمْ ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ}}<ref>«به خدا و پیامبرش ایمان آورید و در راه خداوند با مال و جان خویش جهاد کنید، این برای شما بهتر است اگر بدانید» سوره صف، آیه ۱۱.</ref>.<ref>[[سید سلمان صفوی|صفوی، سید سلمان]]، [[سوره صف (مقاله)|مقاله «سوره صف»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]].</ref> | ||
==شصت و یکمین [[سوره]] [[قرآن کریم]]== | |||
[[سوره صف]] در ترتیب [[مصحف]]، شصت و یکمین سوره است که پس از [[سوره ممتحنه]] و پیش از [[سوره جمعه]] قرار گرفته است. در [[ترتیب نزول]] هم مطابق [[روایت]] مشهور عطا از [[ابن عباس]] که بسیاری از [[مفسران]] به آن [[اعتماد]] کردهاند، با [[احتساب]] [[سوره حمد]] یکصد و یازدهمین سوره است که پس از [[سوره تغابن]] و پیش از [[سوره فتح]] در [[مدینه]] نازل شده است<ref>مجمع البیان، ج ۱۰، ص۶۱۳.</ref>. این سوره از مجموعه سور مُسَبَّحات است (سورههایی که با [[تسبیح خدا]] آغاز شدهاند) و نام آن از [[آیه]] چهارم آن: {{متن قرآن|إِنَّ ٱللَّهَ يُحِبُّ ٱلَّذِينَ يُقَـٰتِلُونَ فِى سَبِيلِهِۦ صَفًّۭا كَأَنَّهُم بُنْيَـٰنٌۭ مَّرْصُوصٌۭ}}<ref>«بیگمان خداوند کسانی را دوست میدارد که در راه او صف زده کارزار میکنند چنان که گویی بنیادی به هم پیوسته (و استوار) اند» سوره صف، آیه ۴.</ref> گرفته شده و [[ابن عاشور]] این نام را از همان عصر [[صحابه]] دانسته است<ref>نک: التحریر و التنویر، ج۲۸، ص۱۵۳.</ref>؛ نیز از این سوره با نامهای «سوره [[حواریّون]]» و «سوره [[عیسی]]» که هر دو از آیه۱۴ همین سوره گرفته شدهاند هم یاد شده است<ref>مجمع البیان، ج ۹، ص۴۱۶؛ روح المعانى، ج ۱۴، ص۲۷۷؛ التحریر والتنویر، ج ۲۸، ص۱۵۳.</ref>. سوره صف به [[اتفاق نظر]] [[قاریان]] مشهور ۱۴ آیه دارد<ref>مجمع البیان، ج ۹، ص۴۱۶؛ جمال القراء، ص۳۰۹؛ تفسیر قرطبی، ج ۱۸، ص۷۷.</ref>. و شمار کلمات آن ۲۲۶ است<ref>المعجم الاحصایی، ج۱، ص۲۹۲.</ref>. از ابن عباس قول به مکی بودن این سوره نیز نقل شده است<ref>البیان، ص۲۴۵؛ المحرر الوجیز، ج۵، ص۳۰۱؛ تفسیر قرطبی، ج ۱۸، ص۷۷.</ref>؛ ولی دیدگاه مشهورتر وی [[مدنی]] بودن این سوره است<ref>نک: الدرالمنثور، ج ۶، ص۲۱۲.</ref>. افزون بر اینکه موضوع محوری سوره، [[تشریع]] [[جهاد]] و [[ترغیب]] [[مؤمنان]] به آن است که از ویژگیهای سور مدنی و شاهدی بر [[نزول]] این سوره در مدینه است. | |||
درباره [[زمان]] نزول سوره صف، برخی از مفسران، [[آیات جهاد]] این سوره را شاهدی بر [[نزول]] آن اندکی پیش از [[صلح حدیبیه]] و [[فتح خیبر]] (واقع در [[سال ششم هجری]]) دانستهاند؛ زیرا مطابق [[روایات]]، این [[سوره]] پیش از [[سوره فتح]] نازل شده و در [[سوره فتح]] به دو رخداد [[صلح حدیبیه]] و [[غزوه خیبر]] اشاره شده است<ref>التفسیر الحدیث، ج ۸، ص۵۵۵-۵۵۶.</ref>. بنابراین [[نزول]] [[سوره صف]] باید در حدود [[سال ششم هجرت]] باشد. | |||
[[پیوستگی]] [[آیات]] این [[سوره]] از نظر موضوع و مضمون، نزول همه سوره به یکباره را ایجاب میکند<ref>التفسیر الحدیث، ج ۸، ص۵۵۵.</ref>. برخی درباره مناسبت و پیوند این سوره با سوره پیش (ممتحنه) گفتهاند که چون در سوره قبل سخن از قطع ارتباط و [[دوستی با کافران]] بود، در این سوره قطع هر گونه رابطه و [[دوستی]] در ظاهر و [[باطن]] را [[واجب]] اعلام کرد و به [[جهاد]] با آنان [[فرمان]] داد<ref>مجمع البیان، ج ۹، ص۴۱۶.</ref>.<ref>[[سید محمود طیب حسینی|طیب حسینی، سید محمود]]، [[سوره صف (مقاله)|مقاله «سوره صف»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۷ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱۷، ص ۲۳۵.</ref> | |||
==فضای نزول== | |||
با [[تأمل]] در آیات سوره صف به نظر میرسد این سوره در [[زمان]] و فضایی نازل شده که برخی افراد [[جامعه اسلامی]] درباره [[جهاد در راه خدا]] و حضور در میدان [[جنگ]] [[سستی]] میورزیدند. احتمالاً پس از [[پیروزی]] [[قطعی]] [[پیامبر]] و [[مسلمانان]] در [[غزوه احزاب]] در [[سال پنجم هجری]] و تثبیت جامعه اسلامی و ایجاد ثَبات و [[آرامش]] نسبی در [[مدینه]]، بعضی از مسلمانان که [[گمان]] نمیکردند در این نزدیکیها [[جنگی]] رخ دهد، ریاکارانه به پیامبر میگفتند اگر جنگ و [[جهادی]] پیش آید، حتماً پیامبر را [[یاری]] و در آن جنگ شرکت خواهند کرد، یا میگفتند کاش محبوبترین عمل نزد [[خدا]] را میشناختند تا به آن بپردازند. در چنین فضایی سوره صف نازل شد و ضمن [[توبیخ]] آن دسته از مسلمانان که ریاکارانه ادعای [[یاری پیامبر]] را داشتند، ولی هنگام عمل شانه از زیر بار جهاد خالی میکردند: {{متن قرآن|يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ لِمَ تَقُولُونَ مَا لَا تَفْعَلُونَ}}<ref>«ای مؤمنان! چرا چیزی میگویید که (خود) انجام نمیدهید؟» سوره صف، آیه ۲.</ref> جهاد در راه خدا با حضور یکپارچه و منسجم همچون بنیانی مستحکم را محبوبترین و بهترین عمل نزد خدا معرفی کرد. | |||
درباره [[سبب نزول]] آیاتی از این سوره [[روایات]] چندی نقل شده که اغلب آنها به دلیل [[ناسازگاری]] با [[زمان]] [[نزول]] [[سوره]] ([[سال ششم هجری]]) مردودند<ref>نک: جامع البیان، ج ۲۸، ص۵۵؛ مجمع البیان، ج ۹، ص۴۱۷.</ref>؛ اما در یک [[روایت]] آمده است که گروهی از [[اصحاب رسول خدا]] آرزوی [[شناخت]] محبوبترین عمل نزد [[خدا]] را داشتند و [[سوره صف]] فرود آمد و [[جهاد]] * در [[راه خدا]] را بهترین عمل و [[مجاهدان در راه خدا]] را [[محبوب خدا]] شناساند<ref>جامع البیان، ج ۲۸، ص۵۵؛ مجمع البیان، ج ۹، ص۴۱۷.</ref>.<ref>[[سید محمود طیب حسینی|طیب حسینی، سید محمود]]، [[سوره صف (مقاله)|مقاله «سوره صف»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۷ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱۷، ص ۲۳۶.</ref> | |||
==مضمون [[سوره]]== | |||
چنانکه اشاره شد، موضوع اصلی و محوری سوره صف، [[ترغیب]] [[مؤمنان]] به جهاد و [[کارزار]] با [[دشمن]] [[دین خدا]] برای [[پیروزی]] و [[استقرار دین]] [[حق]] در [[زمین]] و [[غلبه بر دیگر ادیان]] است. | |||
سوره با [[تسبیح خدا]] آغاز میشود. همه آنچه در [[آسمانها]] و زمیناند [[خدای عزیز]] و [[حکیم]] را تسبیح میکنند. این شروع بدان روست که به [[مسلمانان]] [[اعلان]] کند همه اجزای [[عالم هستی]] با [[دین حق]] هماهنگ و به [[فرمان خدا]] هستند و خدای شکستناپذیر (عزیز) را به [[یگانگی]] میستایند. ذکر دو وصف «عزیز» و «حکیم» میتواند تعریضی به مسلمانان باشد که خدای متعالی برای پیروزی و [[غلبه]] دین حق از جهاد و کارزار آنان [[بینیاز]] است: {{متن قرآن|سَبَّحَ لِلَّهِ مَا فِى ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَمَا فِى ٱلْأَرْضِ وَهُوَ ٱلْعَزِيزُ ٱلْحَكِيمُ}}<ref>«آنچه در آسمانها و آنچه در زمین است خداوند را به پاکی میستاید و او پیروزمند فرزانه است» سوره صف، آیه ۱.</ref>. در [[آیات]] ۲ - ۳ ابتدا مؤمنان را [[توبیخ]] میکند که چرا سخنی بر زبان میآورند که به آن عمل نمیکنند؛ زیرا این کار [[خشم]] شدید و بزرگ خدا را در پی خواهد داشت: {{متن قرآن|يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ لِمَ تَقُولُونَ مَا لَا تَفْعَلُونَ * كَبُرَ مَقْتًا عِندَ ٱللَّهِ أَن تَقُولُوا۟ مَا لَا تَفْعَلُونَ}}<ref>«ای مؤمنان! چرا چیزی میگویید که (خود) انجام نمیدهید؟»«نزد خداوند، بسیار ناپسند است که چیزی را بگویید که (خود) انجام نمیدهید» سوره صف، آیه ۲-۳.</ref>. سپس در [[آیه]] ۴ خدا را [[دوستدار]] مجاهدانی معرفی میکند که در صفهایی یکپارچه و بههمپیوسته همچون بنیانی مستحکم و [[استوار]] در راه خدا کارزار میکنند: {{متن قرآن|إِنَّ ٱللَّهَ يُحِبُّ ٱلَّذِينَ يُقَـٰتِلُونَ فِى سَبِيلِهِۦ صَفًّۭا كَأَنَّهُم بُنْيَـٰنٌۭ مَّرْصُوصٌۭ}}<ref>«بیگمان خداوند کسانی را دوست میدارد که در راه او صف زده کارزار میکنند چنان که گویی بنیادی به هم پیوسته (و استوار) اند» سوره صف، آیه ۴.</ref>. در این [[آیه]] صِرف شرکت در [[جهاد]] کافی شمرده نشده، بلکه [[حفظ وحدت]] و [[یکپارچگی]] (صَفَّاً) در جهاد مهم معرفی شده است<ref>زادالمسیر، ج ۴، ص۲۷۸؛ التفسیر الکبیر، ج ۲۹، ص۵۲۸.</ref>؛ زیرا حضور منسجم همه افراد [[جامعه]]، بنیان [[مرصوص]] و مستحکمی را در برابر [[دشمنان دین]] ایجاد میکند. | |||
عبارت {{متن قرآن|لِمَ تَقولونَ ما لا تَفعَلون}} در [[سیاق]] [[سوره]]، مؤمنانی را [[سرزنش]] میکند که به [[پیامبر]] به عنوان [[حاکم]] [[جامعه اسلامی]] [[یاری]] و حضور در میدان [[جنگ]] را [[وعده]] داده؛ اما هنگام جنگ شانه خالی میکنند<ref>نک: المیزان، ج ۱۹، ص۲۴۹.</ref>؛ ولی منقطع از سیاق، فرمانی [[دینی]] ـ [[اخلاقی]] است که همه زوایای [[زندگی]] فرد، اعم از [[خانوادگی]]، [[اجتماعی]]، [[سیاسی]] و جز اینها را دربرمیگیرد. | |||
در آیه ۵ از [[مؤمنان]] میخواهد همانند [[بنیاسرائیل]] نباشند که پیامبر خود [[موسی]] را با انواع [[تهمت]]، بهانهگیری، نافرمانی و درخواستنابجا میآزردند<ref>الكشاف، ج ۴، ص۵۲۴؛ تفسیر قرطبی، ج ۱۸، ص۸۲.</ref>؛ با اینکه میدانستند موسی فرستاده خداست؛ زیرا [[آزار پیامبر]] موجب [[انحراف از حق]] شده و در پی این [[انحراف]]، [[خدا]] دلهای آنان را از [[حق]] برمیگرداند و در نتیجه آنان هرگز [[توفیق]] [[هدایت]] نخواهند یافت. | |||
[[مفسران]] به این [[پرسش]] پاسخ ندادهاند که [[مسلمانان]] چه آزارهایی به پیامبر میدادند؛ اما با توجه به سیاق و فضای [[نزول]] سوره احتمالاً آزار پیامبر از این قبیل بوده است که به پیامبر وعده یاری میدادند؛ ولی هنگام نیاز به یاری [[سستی]] میورزیدند؛ گویا همچون بنیاسرائیل به پیامبر میگفتند: تو با خدای خود به [[تنهایی]] به [[جنگ با مشرکان]] برو<ref>{{متن قرآن|قَالُوا۟ يَـٰمُوسَىٰٓ إِنَّا لَن نَّدْخُلَهَآ أَبَدًۭا مَّا دَامُوا۟ فِيهَا فَٱذْهَبْ أَنتَ وَرَبُّكَ فَقَـٰتِلَآ إِنَّا هَـٰهُنَا قَـٰعِدُونَ}}«گفتند: ای موسی، تا آنان در آنند ما هرگز، هیچگاه بدان وارد نمیشویم؛ تو برو و پروردگارت، (با آنان) نبرد کنید که ما همینجا خواهیم نشست» سوره مائده، آیه ۲۴.</ref> یا گفتن این سخن که پیش از آمدن [[پیامبر]] در [[سختی]] و تحت [[آزار]] بودند و پس از آمدن [[پیامبر]] نیز به سبب جنگهای مستمر در [[مشقت]] و [[سختی]] بهسرمیبرند<ref>{{متن قرآن|قَالُوٓا۟ أُوذِينَا مِن قَبْلِ أَن تَأْتِيَنَا وَمِنۢ بَعْدِ مَا جِئْتَنَا قَالَ عَسَىٰ رَبُّكُمْ أَن يُهْلِكَ عَدُوَّكُمْ وَيَسْتَخْلِفَكُمْ فِى ٱلْأَرْضِ فَيَنظُرَ كَيْفَ تَعْمَلُونَ}}«گفتند: ما پیش از آنکه تو نزد ما بیایی و پس از آنکه آمدی آزار دیدهایم، (موسی) گفت: امید است پروردگارتان دشمنتان را نابود گرداند و شما را در زمین جانشین سازد آنگاه در نگرد که چگونه رفتار میکنید» سوره اعراف، آیه ۱۲۹.</ref>. برخی [[مفسران]] آزار مورد اشاره این [[سوره]] با آزار مورد اشاره در [[آیه]] ۶۹ [[سوره احزاب]] را از یک سنخ پنداشتهاند<ref>نک: المحررالوجیز، ج ۵، ص۳۰۲؛ الكشاف، ج ۴، ص۵۲۴؛ تفسیر قرطبی، ج ۱۸، ص۸۲.</ref>. آیه ۶ با یادآوری [[رسالت]] [[عیسی]] که هم [[تصدیق]] کننده رسالت [[موسی]] و [[تورات]] بود و هم [[بشارت دهنده]] به رسالت حضرت احمد بر [[وحدت]] و [[یگانگی]] [[ادیان]] و نیز بر [[رسالت پیامبر اکرم]] و اینکه همه ادیان به آن ختم شدهاند تأکید میکند؛ اما اکنون که پیامبر خاتم با [[ادله]] و [[معجزات]] روشن آمده است، او را [[انکار]] کرده و معجزهاش را [[سحر]] میخوانند و خدای متعالی انکار [[رسالت پیامبر]] و ادله روشن و آشکارش را [[افترا]] بر [[خدا]] و [[منکران]] را ظالمترین افراد معرفی کرده که از [[هدایت]] خدا محروماند و میخواهند [[نور]] [[حق]] [: [[دین خدا]]] را با دهانهایشان خاموش کنند؛ اما خدا بهرغم میل [[مشرکان]] و [[پیروان]] دیگر ادیان، [[دین]] خود را به سرانجام خواهد رساند<ref>{{متن قرآن|وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ ٱفْتَرَىٰ عَلَى ٱللَّهِ ٱلْكَذِبَ وَهُوَ يُدْعَىٰٓ إِلَى ٱلْإِسْلَـٰمِ وَٱللَّهُ لَا يَهْدِى ٱلْقَوْمَ ٱلظَّـٰلِمِينَ * يُرِيدُونَ لِيُطْفِـُٔوا۟ نُورَ ٱللَّهِ بِأَفْوَٰهِهِمْ وَٱللَّهُ مُتِمُّ نُورِهِۦ وَلَوْ كَرِهَ ٱلْكَـٰفِرُونَ}}«و ستمکارتر از آنکه بر خداوند دروغ بندد در حالی که به اسلام فرا خوانده میشود کیست؟ و خداوند قوم ستمگر را راهنمایی نمیکند»«بر آنند که نور خداوند را با دهانهاشان خاموش کنند و خداوند کاملکننده نور خویش است هر چند کافران نپسندند» سوره صف، آیه ۷-۸.</ref>. [[آیات]] ۵ - ۹ همه [[یهودیان]] و [[مسیحیان]] منکر [[رسالت پیامبر]] را در کنار [[مشرکان]] در [[جبهه]] واحدی قرار داده که به [[رویارویی]] با [[دین خدا]] برخاسته و قصد از میان برداشتن آن را دارند و اکنون خدای متعالی [[مسلمانان]] را به شرکت در [[جهاد]] با آنان [[تشویق]] میکند تا [[دین حق]] در [[زمین]] استقرار و بر همه [[ادیان]] [[غلبه]] یابد: {{متن قرآن|هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدَى وَدِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَلَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ}}<ref>«اوست که پیامبرش را با رهنمود و دین راستین فرستاد تا آن را بر همه دینها برتری دهد اگر چه مشرکان نپسندند» سوره توبه، آیه ۳۳.</ref> و درپی آن برای [[ترغیب]] بیشتر مسلمانان به حضور در میدان جهاد با بیانی در نهایت [[بلاغت]]، آن را کنار [[ایمان به خدا]] و [[پیامبر]] به تجارتی بسیار سودآور [[تشبیه]] میکند که [[سود]] آن [[نجات]] از [[عذاب]] دردناک [[الهی]]، [[آمرزش گناهان]] و وارد شدن به [[بهشت]] و مسکنهای [[نیکو]] در بهشتهای جاودان است: {{متن قرآن|يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ هَلْ أَدُلُّكُمْ عَلَىٰ تِجَـٰرَةٍۢ تُنجِيكُم مِّنْ عَذَابٍ أَلِيمٍۢ * تُؤْمِنُونَ بِٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ وَتُجَـٰهِدُونَ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ بِأَمْوَٰلِكُمْ وَأَنفُسِكُمْ ذَٰلِكُمْ خَيْرٌۭ لَّكُمْ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ * يَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَيُدْخِلْكُمْ جَنَّـٰتٍۢ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَـٰرُ وَمَسَـٰكِنَ طَيِّبَةًۭ فِى جَنَّـٰتِ عَدْنٍۢ ذَٰلِكَ ٱلْفَوْزُ ٱلْعَظِيمُ}}<ref>«ای مؤمنان! آیا (میخواهید) شما را به داد و ستدی رهنمون شوم که از عذابی دردناک رهاییتان میبخشد؟ * به خدا و پیامبرش ایمان آورید و در راه خداوند با مال و جان خویش جهاد کنید، این برای شما بهتر است اگر بدانید * تا گناهانتان را بیامرزد و شما را به بهشتهایی که از بن آنها جویبارها روان است و به جایگاههایی پاکیزه در بهشت برین درآورد؛ این همان رستگاری سترگ است» سوره صف، آیه ۱۰-۱۲.</ref>. افزون بر اینها، این [[تجارت]] مؤمنانه ([[جهاد در راه خدا]]) سود مطلوب دیگری دارد و آن فرا رسیدن [[یاری خدا]] و [[پیروزی]] نزدیک است: {{متن قرآن|وَأُخْرَىٰ تُحِبُّونَهَا نَصْرٌۭ مِّنَ ٱللَّهِ وَفَتْحٌۭ قَرِيبٌۭ وَبَشِّرِ ٱلْمُؤْمِنِينَ}}<ref>«و چیز دیگری که آن را دوست میدارید یاری از سوی خداوند و پیروزی نزدیک است و به مؤمنان مژده بده» سوره صف، آیه ۱۳.</ref>. این [[آیه]]، معجزهای از سنخ [[خبر غیبی]] است که در شرایط آن [[روز]] [[مسلمانان]] قابل [[پیشبینی]] و باورکردنی نبود و این خبر غیبی [[قرآن]] در کمتر از یک سال با وقوع [[صلح حدیبیه]] و سپس [[فتح خیبر]] تحقق یافت<ref>نک: التفسیر الحدیث، ج ۸، ص۵۷۲.</ref>. در آخرین آیه [[سوره]]، دوباره با تعبیری دیگر با یادآوری اینکه شما [[پیروان]] [[پیامبر خاتم]] همانند حواریان [[عیسی]] باشید و دست کم از آن ها کمتر نباشید، [[مؤمنان]] را به [[یاری پیامبر]] و [[دین خدا]] و شرکت در [[جهاد]] [[ترغیب]] میکند و روشن و [[قاطع]] [[پیروزی]] مؤمنان و [[غلبه]] بر دشمنانشان را [[وعده]] میدهد.<ref>[[سید محمود طیب حسینی|طیب حسینی، سید محمود]]، [[سوره صف (مقاله)|مقاله «سوره صف»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۷ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱۷، ص ۲۳۷.</ref> | |||
==[[فضیلت سوره]]== | |||
در [[روایت]] [[ابی بن کعب]] از [[رسول خدا]] آمده است که هرکس سوره عیسی (صفّ) را قرائت کند، [[حضرت عیسی]] بر او [[درود]] فرستد و تا در دنیاست برایش [[استغفار]] کند و در [[روز قیامت]] [[رفیق]] او باشد<ref>مجمع البیان، ج ۹، ص۴۱۶.</ref> و [[ابوبصیر]] روایت کرده است که [[امام باقر]] فرمود: هرکس [[سوره صف]] را قرائت کند و در نمازهای [[واجب]] و نافلهاش بر آن [[مداومت]] کند، خدای متعالی او را با [[فرشتگان]] و پیامبرانش در یک صف قرار دهد<ref>ثواب الاعمال، ص۱۱۸؛ مجمع البیان، ج۹، ص۴۱۶؛ وسائل الشیعه، ج ۶، ص۱۴۲.</ref> و از رسول خدا و [[امام صادق]] نقل شده که مداومت بر قرائت این سوره در [[سفر]]، عامل [[ایمنی]] شخص از [[بلاها]] و مصیبتهای سفر است تا با [[سلامت]] نزد اهلش بازگردد<ref>البرهان، ج ۵، ص۳۶۱.</ref>.<ref>[[سید محمود طیب حسینی|طیب حسینی، سید محمود]]، [[سوره صف (مقاله)|مقاله «سوره صف»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۷ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱۷، ص ۲۳۹.</ref> | |||
== منابع == | == منابع == | ||
{{منابع}} | {{منابع}} | ||
# [[پرونده: 10524027.jpg|22px]] [[سید سلمان صفوی|صفوی، سید سلمان]]، [[سوره صف (مقاله)|مقاله «سوره صف»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|'''دانشنامه معاصر قرآن کریم''']] | # [[پرونده: 10524027.jpg|22px]] [[سید سلمان صفوی|صفوی، سید سلمان]]، [[سوره صف (مقاله)|مقاله «سوره صف»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|'''دانشنامه معاصر قرآن کریم''']] | ||
# [[پرونده:13681050.jpg|22px]] [[سید محمود طیب حسینی|طیب حسینی، سید محمود]]، [[سوره صف (مقاله)|مقاله «سوره صف»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۷ (کتاب)|'''دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۷''']] | |||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||