اصحاب اعراف در کلام اسلامی: تفاوت میان نسخه‌ها

کلمه [[حجاب]] دارای معنای روشنی است؛ پوششی که بین دو چیز [[حائل]] شود و بین آن دو جدایی افکند و از اینکه در آیه نخست، حجاب را قبل از [[اعراف]] ذکر کرده و از اینکه فرموده است، اهل اعراف مشرف بر جمیع [[مردم]] از [[بهشتیان]] و دوزخیان‌اند، معلوم می‌شود که منظور از اعراف قسمت‌های بالای حجابی است که حائل بین [[دوزخ]] و بهشت است؛ به‌طوری‌که اعرافیان در آنجا هم [[دوزخیان]] و هم بهشتیان را می‌بینند. بنابراین، معنای آیه این می‌شود که در قسمت‌های بالای حجاب رجالی هستند که بر هر دو طرف مشرف‌اند؛ چون در محل مرتفعی قرار دارند و مردانی هستند که [[اهل جهنم]] و بهشت را به قیافه و علامت‌هایشان می‌شناسند. و این [[سیاق]] بدون تردید این معنی را افاده می‌کند که [[رجال اعراف]]، منحاز و ممتاز از دو [[طایفه]] نامبرده هستند و خلاصه اینکه از [[اهل بهشت]] و از [[اهل دوزخ]] نیستند. در این مورد سه احتمال به وجود می‌آید:

اما مستضعفین چون مزیت قابل اعتنایی ندارند و غالباً از جنس برخی از زنان و یا [[اطفال]] و یا مردان دیوانه و ابله هستند؛ لذا نمی‌توانیم مراد از {{متن قرآن|رِجَالٌ يَعْرِفُونَ}} را چنین کسانی بدانیم. علاوه بر اینکه، اوصافی که [[خدای تعالی]] در [[آیات]] بعد برای رجال مزبور ذکر می‌کند و تذکراتی که به آنان می‌دهد، اموری است که جز به اهل منزلت و مقربین درگاه [[خدا]] نمی‌تواند [[قائم]] باشد، تا چه رسد به اینکه [[مردم]] متوسط و مستضعفین را هم شامل شود: خلاصه اینکه، از چند چند جهت نمی‌توان گفت مراد از [[رجال اعراف]] مردم مستضعف‌اند.

{{متن قرآن|وَإِذَا صُرِفَتْ أَبْصَارُهُمْ تِلْقَاءَ أَصْحَابِ النَّارِ قَالُوا رَبَّنَا لَا تَجْعَلْنَا مَعَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ}}<ref>«و چون چشمانشان به سوی دمسازان آتش گردانده می‌شود می‌گویند: پروردگارا ما را با گروه ستمکاران مگذار!» سوره اعراف، آیه ۴۷.</ref>

دعایشان را نقل نموده و آن را رد نفرموده است، استفاده می‌شود که [[رجال اعراف]] در هر حرفی که بخواهند بزنند، مجاز هستند و دعایشان هم مستحاب است؛ چون اگر اینطور نبود قطعاً دعایشان را رد می‌کرد.

از دقت در این [[آیات]] این خصوصیات استفاده می‌شود که رجال اعراف از جنس [[ملائکه]] نیستند و ثانیاً جمعی از [[بندگان]] مخلص‌اند که مقام و منزلتشان از سایر [[اهل]] جمع بالاتر است و مردمی هستند که هر دو طایفه [[بهشتی]] و دوزخی را می‌شناسند و در تکلم به [[حق]] مجازند و می‌توانند [[شفاعت]] دهند و شفاعت کنند، امر کنند و [[حکم]] نمایند و اما اینکه این [[رجال]] از جنس [[بشر]] هستند، یا از جنس [[جن]] و یا مختلط از این دو جنس، الفاظ این آیات از آن ساکت است و از خود آیات نمی‌توان این معنا را استفاده کرد، جز اینکه در هیچ جای از [[قرآن]] [[کلامی]] هم که دلالت کند بر [[تصدی]] جن نسبت به شانی از [[شئون]] بشر و وساطتش در کار [[آخرتی]] او از قبیل [[شهادت]] و شفاعت دیده نمی‌شود. پس، وقتی از جنس ملائکه و جن نبوده باشند قهراً از جنس بشر خواهند بود<ref>طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان، ترجمه سید محمدباقر موسوی همدانی، ج۸، ص۱۲۲ و ۱۵۲-۱۵۶.</ref>.<ref>[[محسن فتاحی اردکانی|فتاحی اردکانی، محسن]]، [[اعراف (مقاله)|مقاله «اعراف»]]، [[فرهنگنامه کلام اسلامی (کتاب)|فرهنگنامه کلام اسلامی]]، ص ۶۴.</ref>

== منابع ==

{{منابع}}