بنی ضبیعة بن زید: تفاوت میان نسخه‌ها

بنی ضبیعه در شمار [[قبایل قحطانی]]<ref>قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب ‌العرب، ص۳۲۰؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۶۶۴.</ref> و از فروعات و شاخه‌های [[قبیله]] اوس‌اند که نسب از ضبیعة بن زید بن مالک بن عوف بن عمرو بن عوف بن مالک بن أوس می‌برند<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۶۵؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۳۳-۳۳۲ و ۴۷۰؛ عوتبی صحاری، الانساب، ج۲، ص۵۴۷؛ قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب ‌العرب، ص۳۲۰.</ref>. از [[فرزندان]] ضبیعه می‌توان به اسامی امه، عطاف و زید، و از فرزندان [[امة بن ضبیعه]] می‌توان به نام مالک اشاره داشت. از مهمترین شعب و فروعات بنی ضبیعه می‌توان از [[بنی حارثة بن عامر بن مجمع]]<ref>نویری، نهایة الارب فی فنون الادب، ج۲، ص۳۱۵؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۱، ص۲۳۴.</ref>، [[بنی ربیع بن محمد]]<ref>ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۳۳؛ زرکلی، الاعلام، ج۵، ص۲۶۴؛ بامطرف، الجامع(جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۳، ص۲۶۱.</ref> و [[خاندان]] [[آل حفص بن احمد بن عمار]]<ref>ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۳۳؛ زرکلی، الاعلام، ج۵، ص۲۶۴؛ بامطرف، الجامع(جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۳، ص۲۶۱.</ref> یاد کرد.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>.

از تاریخ جاهلی بنی ضبیعه و نقش آنان در حوادث و وقایع مهم به وقوع پیوسته در [[دوران جاهلیت]] از جمله [[جنگ‌های جاهلی]] با وجود اطمینانی که از مشارکت آنها در این [[جنگ‌ها]] داریم، جز خبر حضور آنان در [[جنگ]] میان‌قبیله‌ای که بین دو [[طایفه]] [[اوسی]] [[بنی خطمه]] و [[بنی عوف بن مالک بن اوس]] در پی [[قتل]] [[عامر بن مجمّع بن عطاف]] -از سران طایفه بنی ضبیعه و [[بنی عمرو بن عوف]]- به دست یکی از افراد بنی خطمه به نام [[مسعود بن عباد بن حارثة بن لوذان]] در گرفت<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۶۶. نیز ر.ک: هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ص۶۴۳.</ref> اطلاع چندانی به‌دست نیامده است. با این حال، از آنجا که در نقل گزارشات [[تاریخی]]، حضور [[قبایل]] کوچک‌تر تحت شعاع حضور قبایل بزرگ‌تر یا شاخه‌های بالاتر این قبایل قرار گرفته است، به همین جهت، نام و نشان چندانی از قبایل کوچک‌تر از جمله [[قبیله]] بنی ضبیعة بن زید با وجود قبیله مادری‌شان -بنی عمرو بن عوف- دیده نمی‌شود. از این‌رو، حضور بنی عمرو بن عوف در وقایع و حوادث پیش آمده در سده‌های جاهلی را باید به معنای حضور این قبیله اعم از شاخه‌های [[فروتر]] آن از جمله بنی ضبیعه و [[بنی امیه]] و... دانست. در واقع نام شاخه‌های فروتر در بسیاری از وقایع و رخدادهای تاریخی در [[سایه]] بزرگ شاخه‌های بالاتر قبیله گم شده و جز در مواقعی نادر، نامی از آنان در صفحه تاریخ ثبت نشده است. از جمله پیکارهای جاهلی که نامی از بنی عمرو بن عوف و طوایفش -از جمله بنی ضبیعه- به میان آمده است جنگ [[سمیر]] است. منابع در بیان چرایی و علت وقوع این جنگ، [[انتقام‌جویی]] از [[خون]] مردی غطفانی موسوم به «کعب ثعلبی» -از [[احلاف]] [[خزرج]]- را سبب عنوان کرده، گفته‌اند: عبدالیل بن عمرو ثقفی و به نقلی علقمة بن علاثه، مردی از [[غطفان]] را همراه با یک اسب و یک حله به یثرب فرستاد تا آنها را به عزیزترین فرد یثرب اهدا کند. آن مرد مطابق دستور به [[بازار]] [[بنی قینقاع]] رفت و چیزی را که بدان [[مأمور]] شده بود، اعلام کرد. در این هنگام، مردی از [[غطفان]] به نام «کعب [[ثعلبی]]» که در جوار و [[پیمان]] [[مالک بن عجلان خزرجی]] بود، پیش آمد و مالک بن عجلان را عزیزترین مرد یثرب معرفی کرد و هدایای مذکور را از فرستاده تحویل گرفت. در این هنگام، کعب ثعلبی [[خطاب]] به حاضران گفت: «به شما نگفتم که [[هم‌پیمان]] من عزیزترین و [[بافضیلت‌ترین]] شماست». مردی از [[بنی عمرو بن عوف]] به نام [[سمیر]] از این گفته به [[خشم]] آمد و [[کینه]] او را در [[دل]] گرفت. پس در کمین آن مرد نشست و در فرصتی مناسب او را از پا در آورد. خبر به مالک بن عجلان رسید؛ پس فرستاده‌ای نزد [[بنی عوف بن عمرو بن مالک بن اوس]] فرستاد و از آنان خواست تا [[قاتل]] را بدو تحویل دهند. چون فرستاده نزد آنان آمد، [[بنی زید]]، [[بنی جحجبی]] را قاتل کعب ثعلبی معرفی کردند و بنی جحجبی هم اعلام کردند که بنی زیدی‌ها قاتل کعب‌اند. سپس فردی را نزد مالک فرستادند و گفتند: در بازاری که کعب ثعلبی کشته شد، [[مردم]] بسیاری حاضر بودند و ما نمی‌دانیم که کدام‌یک از آنها کعب را کشته‌اند. مالک بن عجلان به [[اهل]] بازار دستور داد تا متفرق شوند. همه متفرق شدند جز سمیر و کعب. بنا به اطلاعاتی که به مالک رسید، وی دریافت که سمیر همان قاتل مورد نظر است. پس فردی را نزد بنی عمرو بن عوف فرستاد و سمیر را قاتل معرفی کرد و از آنها خواست تا سمیر را تحویل او دهند. اما بنی عمرو بن عوف این حرف را اتهامی بدون دلیل و [[بیّنه]] عنوان کردند. طرفین نامه‌هایی را در باب تحویل سمیر رد و بدل کردند؛ اما هر بار [[بنی عمرو]] از پذیرش این امر شانه خالی کردند. در این هنگام، بنی عمرو که [[جنگ]] با مالک را خوش نداشتند کس نزد او فرستادند و گفتند حاضرند تا [[دیه]] آن مرد را بپردازند. مالک نیز پذیرفت. از آنجا که مالک [[ثعلبی]]، [[حلیف]] خزرجی‌ها بود، از این‌رو آنها کس نزد [[مالک بن عجلان]] فرستادند و گفتند چون او حلیف شما بود حاضرند دیه حلیف یعنی نصف دیه کامل را پرداخت کنند. مالک به [[خشم]] آمد و گفت به کمتر از دیه کامل یا [[قتل]] [[سمیر]] [[راضی]] نیست. اما [[بنی عمرو بن عوف]] بر گفته خود یعنی پرداخت نصف دیه کامل تأکید کردند<ref>ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۳، ص۱۶. نیز ر.ک: ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۱، ص۶۵۸-۶۵۹.</ref>. پس به مالک پیشنهاد کردند نزد [[عمرو بن امرؤالقیس]] از [[بنی حارث بن خزرج]] بروند تا او بین آنها [[حکم]] کند. با پذیرش مالک، دو طرف نزد عمرو در [[طایفه]] بنی حارث رفتند و طرح دعوا نمودند<ref>ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۳، ص۱۶؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۱، ص۶۵۹. نیز ر.ک: هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۴۰۴؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۶۳.</ref>. او هم به پرداخت نصف دیه (دیه [[حلیف]]) حکم کرد؛ اما مالک از پذیرش حکم او طفره رفت و بنی عمرو بن عوف را به [[مبارزه]]‌طلبید. وی از [[طوایف]] [[قبیله خزرج]] کمک‌طلبید که جز طایفه بنی حارث بن خزرج که به جهت رد [[قضاوت]] عمرو بن امرؤالقیس حاضر به [[همراهی]] او نشدند<ref>ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۳، ص۱۶.</ref>، بقیه طوایف خزرج به [[یاری]] او شتافتند. پس وی، فرستاده‌ای نزد بنی عمرو بن عوف فرستاد و ضمن [[اعلان]] [[جنگ]] به آنها، روزی را برای این [[رویارویی]] معین نمود و از قومش خواست تا آماده [[نبرد]] شوند. در این هنگام، [[یهودیان]] [[بنی قریظه]] و [[بنی نضیر]] که برخلاف دیگر یهودیان [[مدینه]]، با هیچ‌کدام از طوایف [[اوس و خزرج]] [[هم‌پیمان]] نبودند با درخواست‌هایی از هر دو [[قبیله]] اوس و خزرج برای [[هم‌پیمانی]] روبرو گردیدند و آنها با پیشنهاد طایفه‌ای از [[اوس]] معروف به «[[اوس الله]]» که شامل طوایف خطمه و واقف و [[امیه]] و وائل بود، موافقت کرده با آنان [[متحد]] شدند<ref>ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۳، ص۱۹.</ref>. [[مالک بن عجلان خزرجی]] و هم‌پیمانانش و [[قبیله اوس]] و متحدانش از بنی قریظه و بنی نضیر، در دشت بین «[[بئر]] سالم» و «[[قبا]]» به هم رسیدند و به شدت با هم به [[پیکار]] برخاستند. اما دو طرف پس از اندکی نبرد، از ادامه کار منصرف شدند و به سرزمین‌های خود بازگشتند. مدتی بعد، دو [[سپاه]] بار دیگر نزدیک [[قلعه]] [[بنی قینقاع]] فراهم آمدند و تا شب به زد و خورد با همدیگر پرداختند. تا این که سرانجام [[قبیله اوس]] بر [[خزرجیان]] و هم‌پیمانانش به [[رهبری]] [[مالک بن عجلان]] فائق آمد<ref>ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۳، ص۲۰-۱۹.</ref>.

در مقابل [[ابوعامر راهب]]، غالب مردم بنی ضبیعه، در [[همکاری]] و [[همیاری]] [[پیامبر]]{{صل}} کمر [[همت]] بستند و به [[یاری]] ایشان در [[تشکیل دولت]] [[نبوی]]{{صل}} و تقویت آن از جمله در امور نظامی پرداختند. [[غزوه]] بزرگ [[بدر]] از جمله جنگ‌هایی بود که ضبیعی‌ها در آن مشارکت جستند. برخی منابع شمار شرکت‌کنندگان بنی ضبیعه را در این نخستین [[جنگ]] [[اسلام]] و [[مشرکان مکه]]، چهار نفر بر شمرده، اسامی آنان را: [[عاصم بن ثابت بن قیس]] (ابی الاقلع)، [[معتب بن قشیر بن ملیل]]، [[ابوملیل بن ازعر]] و [[عمیر بن معبد بن ازعر]] گفته‌اند<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۵۲-۳۵۳؛ ابن سید الناس، عیون الاثر، ج۱، ص۳۲۱.</ref>. دیگر منابع نیز، به صورت جداگانه از افراد مذکور<ref>منابع دیگر از: عاصم بن ثابت بن ابی الاقلع، (هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۶۵؛ ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۲، ص۷۷۹؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۳، ص۷) عمیر (عمرو) بن معبد بن ازعر، (ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۳۳؛ ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۳، ص۱۲۲۰) معتّب بن قشیر (بشیر) بن ملیل (ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۴، ص۲۸۰؛ ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۳، ص۱۴۲۹؛ عوتبی صحاری، الانساب، ج۲، ص۵۴۸) و ابوملیل بن ازعر بن زید (هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۶۶؛ ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۷۶۱؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۵، ص۳۰۱) به عنوان ضبیعی‌های حاضر در این نخستین غزوه مهم و بزرگ دوران حیات نبوی{{صل}} نام برده‌اند.</ref> و اشخاص دیگری همچون: [[عامر بن ثابت بن قیس]] (ابی الاقلع)<ref>ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۳۳؛ ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۲، ص۷۸۹؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۳، ص۱۵.</ref>، [[مبشر بن عبدالله]]<ref>عوتبی صحاری، الانساب، ج۲، ص۵۴۸.</ref>، [[ابوحبیب بن ازعر بن زید]]<ref>ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۵، ص۶۷.</ref> و [[ابوسفیان بن حارث بن قیس]]<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۶۷؛ ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۷، ص۱۵۴.</ref> به عنوان مشارکت‌کنندگان ضبیعی این [[جنگ]] نام برده‌اند. از وقایع این جنگ که نامی از مردان بنی ضبیعه را در خود به ثبت و ضبط رسانده است گردن زدن [[عقبة بن ابی معیط]] -از [[سران قریش]]- به دست عامر بن ثابت بن قیس (ابی الاقلع)<ref>ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۳۳؛ ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۲، ص۷۸۹؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۳، ص۱۵.</ref> و به نقلی عامر بن ثابت بن قیس (ابی الاقلع) -[[برادر]] عامر-<ref>ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۲، ص۷۸۹؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۳، ص۱۵.</ref> است.

علاوه بر [[بدر]] و احد، جنگ‌های [[خندق]]<ref>عمیر (عمرو) بن معبد بن ازعر را از جمله مشارکت‌کنندگان ضبیعی در این جنگ گفته‌اند. (ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۳، ص۱۲۲۰ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۳، ص۷۹۵)</ref>، [[خیبر]]<ref>از جمله این ضبیعی‌ها، «ابوسفیان بن حارث بن قیس انصاری» بود که بنا بر نقلی در این جنگ به شهادت رسید. (ر.ک: ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۶۷۷؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۵، ص۱۴۸) زید بن جاریة بن عامر بن مجمع را هم از دیگر حاضران در غزوه خیبر گفته‌اند. نقل است که پیامبر{{صل}} از غنایم آن، سهمی برای او قرار داد. (ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۲، ص۱۲۸)</ref>، حنین<ref>عمیر (عمرو) بن معبد بن ازعر یکی از این افراد و در شمار صد نفر جنگاوری قرار داشت که به هنگام فرار سپاه اسلام، در کنار رسول خدا{{صل}} ایستادگی کردند. (ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۳، ص۱۲۲۰؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۳، ص۷۹۵)</ref> و دیگر جنگ‌های [[دوران پیامبر]]{{صل}}<ref>ر.ک: ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۳، ص۱۲۲۰؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۳، ص۷۹۵ و ج۵، ص۶۷.</ref> و نیز وقایع بزرگی چون [[صلح حدیبیه]]<ref>عبدالله بن ادرع (ازعر) بن زید (ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۳، ص۶۸) و به نقل ابن حجر، عبدالله بن ابی حبیبه (ادرع) بن ازعر (ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۴، ص۴۷) از جمله این افراد بود.</ref> و [[واقعه رجیع]] نیز [[شاهد]] حضور مردانی از بنی ضبیعه بود. حادثه [[رجیع]] از جمله حوادث مهم دوران [[حیات]] [[نبی مکرم اسلام]]{{صل}} بود که در اوایل [[سال چهارم هجرت]]، در ماه صفر<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۱، ص۵۳۸.</ref> و به قولی، در اواخر [[سال سوم هجری]]<ref>ابن هشام، السیرة النبویه، ج۲، ص۱۶۹؛ ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۷، ص۲۹۰.</ref> اتفاق افتاد. نقل است که چون [[سفیان بن خالد لحیانی هذلی]]، -[[رئیس قبیله]] لِحیان،- در ماه سی و پنجم [[هجرت]] در سریه [[عبداللّه بن انیس جهنی]] کشته شد<ref>واقدی، المغازی، ج۱، ص۳ و۴، ج۲، ص۵۳۱-۵۳۲.</ref>، [[بنی لحیان]] همواره، درصدد [[انتقام]] گرفتن از [[مسلمانان]] بودند. آنان از عَضَل و قارَه -دو [[طایفه]] از [[هون بن خزیمة بن مدرکه]]-<ref>واقدی، المغازی، ج۱، ص۳۵۴؛ ابن هشام، السیرة النبویه، ج۳، ص۱۷۸؛ یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۷۰.</ref> که از هم‌پیمانانشان بودند، خواستند جهت [[گفتگو]] با [[پیامبر اکرم]]{{صل}}، نمایندگانی به [[مدینه]] اعزام کنند و از وی درخواست [[مبلّغ]] [[دینی]] نمایند. آنان بر این قصد بودند که تعدادی از مسلمانان را به [[اسارت]] بگیرند و به تقاص [[خون]] [[سفیان بن خالد]]، یک تن را بکشند و بقیه را در قبال گرفتن [[مالی]]، به [[سران قریش]] در [[مکه]] تحویل دهند تا [[مکیان]] نیز به تقاص کشته‌شدگانشان در [[جنگ بدر]]، آنان را به [[قتل]] برسانند. در پی درخواست آنان، [[پیامبر]]{{صل}}، شش یا هفت (و به روایتی ده) تن از [[یاران]] خود به اسامی: [[مرثد بن ابی مرثد غنوی]]، [[خالد بن بکیر]]، [[عبداللّه بن طارق]]، [[برادر]] [[مادری]] وی مُعَتِّب بن عُبَید، خُبَیب بن عَدِی، زَیدبن دَثِنَه و [[عاصم بن ثابت]] را برگزید و با آنان روانه کرد. [[ریاست]] این دسته با مرثد یا عاصم بود. مبلّغان و همراهان آنان، از [[مدینه]] خارج شدند و هنگامی که کنار آب [[رجیع]] نزدیک هَدْأَة رسیدند، [[نمایندگان]] [[طوایف]] [[عضل]] و [[قاره]] [[خیانت]] کردند و از [[بنی لحیان]] بر ضد مسلمانانِ همراه خود، [[یاری]] خواستند<ref>واقدی، المغازی، ج۱، ص۳۵۴- ۳۵۵؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۱، ص۵۳۸.</ref>. در مدتی کوتاه، در حدود یکصد تا دویست تن از [[مردم]] بنی لحیان، مبلّغان [[مسلمان]] را به محاصره خود در آوردند. مبلّغان آماده [[دفاع از خود]] شدند. [[مشرکان]] اعلام کردند، قصد کشتن آنان را ندارند و هدفشان اسیرکردن و تحویل آنان به [[قریش]] و [[به دست آوردن مال]] است، و از مبلّغان خواستند که [[تسلیم]] شوند و بر ادعای خود [[سوگند]] یاد کردند. [[مرثد بن ابی مرثد]]، [[خالد بن بکیر]] و [[عاصم بن ثابت]] و [[معتب بن عبید]] از [[تسلیم شدن]] و قبول [[امان]] آنان امتناع کردند و جنگیدند<ref>واقدی، المغازی، ج۱، ص۳۵۵؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۲، ص۱۶۷؛ صالحی شامی، سبل الهدی و الرشاد فی سیرة خیر العباد، ج۶، ص۴۰.</ref>. عاصم با این سخن که: «[[نذر]] کرده است که هرگز جِوار ([[عهد]]) هیچ مشرکی را نپذیرد»، به [[ستیز]] با [[متخاصمان]] پرداخت و پس از کشته و زخمی کردن چند تن از مشرکان، به [[شهادت]] رسید. مشرکان خواستند سر وی را از بدن جدا کنند تا در [[مکه]] به زنی به نام [[سُلافة بنت سعد]] بفروشند. [[همسر]] و سه تن از [[فرزندان]] این [[زن]] در [[غزوه احد]] کشته شده بودند. دو تن از فرزندان [[سلافه]] را [[عاصم بن ثابت]] کشته بود، برای همین سلافه نذر کرده بود که اگر به عاصم دست یابد، در کاسه سر وی شراب بنوشد. اما در اطراف سر عاصم زنبورهایی گرد آمدند و مشرکان را از دسترسی به آن بازداشتند. آنان تصمیم گرفتند تا شب [[صبر]] کنند، اما شب هنگام، به ناگاه [[باران]] تندی بارید و سیلی شدید به راه افتاد و پیکر عاصم را با خود برد<ref>واقدی، المغازی، ج۱، ص۲۲۷-۲۲۸، ۳۵۵-۳۵۷؛ ابن هشام، السیرة النبویه، ج۲، ص۱۷۱؛ ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۴، ص۴۱۲-۴۱۳.</ref>.<ref>برداشتی از مقاله رجیع، محمد حسن سعیدی، دانشنامه جهان اسلام. ابن سعد این واقعه را چنین گزارش کرده است: گروهی از قبیله بنی لحیان که از بنی هذیل بودند به نزد پیامبر{{صل}} آمدند و از ایشان تقاضای مبلغ جهت آموزش قرآن و احکام اسلامی کردند. حضرت، عاصم بن ثابت را به همراه تنی چند از اصحاب روانه فرمود. آنان چون به سرزمین مشرکین رسیدند؛ مشرکان از آنها خواستند تا خود را تسلیم کنند تا جهت فروش ایشان را به مکه ببرند. عاصم با این سخن که: «من نذر کرده‌ام هرگز در پناه مشرکی قرار نگیرم»، شروع به تیراندازی و جنگ با ایشان کرد. چون تیرهایش تمام شد با نیزه خود چندان با آنها جنگید که نیزه‌اش شکست و تنها شمشیر در دستش باقی ماند. عاصم به پروردگار عرضه داشت: «پروردگارا؛ در آغاز این روز، من از دین تو حمایت کردم، تو در پایان این روز، گوشت و بدن مرا در حمایت خود قرار ده». عاصم در حالی که رجز می‌خواند به نبرد ادامه داد تا این که بر اثر ضربات متعدد نیزه‌های مشرکان به شهادت رسید. چون خواستند سر از بدن او جدا کنند، خداوند زنبورهای عسل را به محافظت از بدن او فرستاد و چون شب فرا رسید، سیلی خروشان را فرستاد که جسد او را برد و مشرکان بدان دست نیافتند. فاجعه رجیع در سی و ششمین ماه از هجرت اتفاق افتاد. (ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۵۲-۳۵۳. نیز ر.ک: ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۳، ص۷-۸)</ref>

به نظر می‌رسد اوج اقدامات مزورانه [[منافقان]] [[بنی عمرو بن عوف]] و بنی ضبیعه در ساخت [[مسجد ضرار]] تبلور یافته باشد؛ آنجا که [[دوازده تن]] از منافقان [[مدینه]]، مسجدی را در مدینه بنا نهادند که به فرموده [[قرآن]]، مایه [[کفر]] و [[تفرقه]] [[مؤمنین]] و جولانگاهی برای [[دشمنان خدا]] و [[رسول]] بود<ref>{{متن قرآن|وَٱلَّذِينَ ٱتَّخَذُوا۟ مَسْجِدًۭا ضِرَارًۭا وَكُفْرًۭا وَتَفْرِيقًۢا بَيْنَ ٱلْمُؤْمِنِينَ وَإِرْصَادًۭا لِّمَنْ حَارَبَ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ مِن قَبْلُ وَلَيَحْلِفُنَّ إِنْ أَرَدْنَآ إِلَّا ٱلْحُسْنَىٰ وَٱللَّهُ يَشْهَدُ إِنَّهُمْ لَكَـٰذِبُونَ}} «و کسانی هستند که مسجدی را برگزیده‌اند برای زیان رساندن (به مردم) و کفر و اختلاف افکندن میان مؤمنان و (ساختن) کمینگاه برای آن کس که از پیش با خداوند و پیامبر وی به جنگ برخاسته بود؛ و سوگند می‌خورند که ما جز سر نیکی نداریم و خداوند گواهی می‌دهد که آنان دروغگویند» سوره توبه، آیه ۱۰۷.</ref>. بانیان [[مسجد]] -که [[معتب بن قشیر]]، [[ابوحبیبة بن ازعر]]، [[جاریة بن عامر]] -ملقب به «حمار الدار»- و پسرانش مجّمع و زید، نبتل بن حارث (حرث)، بخرج و بجاد بن عثمان از جمله ایشان بودند<ref>ابن هشام، السیرة النبویه، ج۲، ص۵۳۰؛ محمد بن جریر طبری، جامع البیان، ج۱۱، ص۳۲. نیز ر.ک: ابن ابی‌حاتم، تفسیر ابن ابی‌حاتم، ج۶، ص۱۸۸۰. ابن هشام در بخش دیگر کتاب خود، نفاق معتب بن قشیر و نیز ثعلبه و حارث پسران حاطب را رد کرده است. (ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۵۲۲)</ref>- پیش از [[غزوه تبوک]] در [[سال نهم هجرت]]، در مدینه مسجدی ساختند و پس از ساخت مسجد، نزد [[پیامبر]]{{صل}} رفتند و از آن حضرت خواستند برای افتتاح این مسجد در آنجا [[نماز]] اقامه کنند تا به یُمن [[دعای پیامبر]]{{صل}}، این مکان متبرک شود. اما پیامبر{{صل}}، که عازم [[جنگ تبوک]] بود، درخواست آنان را به پس از بازگشت از [[سفر]] موکول کرد<ref>ابن هشام، السیرة النبویة، ج۲، ص۵۲۹-۵۳۰؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۳، ص۱۱۰.</ref>. پس از بازگشت پیامبر{{صل}} از این [[غزوه]]، و پس از [[منزل]] گرفتن ایشان در [[ذی اوان]]<ref>«ذی أوان» یا «ذات اوان» موضعی بود نزدیک مدینه، که بین آن تا مدینه ساعتی از روز فاصله داشت. (یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۱، ص۲۷۵)</ref> -در نزدیکی مدینه- [[آیات]] ۱۰۷ و ۱۰۸ سوره توبه: {{متن قرآن|وَٱلَّذِينَ ٱتَّخَذُوا۟ مَسْجِدًۭا ضِرَارًۭا وَكُفْرًۭا وَتَفْرِيقًۢا بَيْنَ ٱلْمُؤْمِنِينَ وَإِرْصَادًۭا لِّمَنْ حَارَبَ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ مِن قَبْلُ وَلَيَحْلِفُنَّ إِنْ أَرَدْنَآ إِلَّا ٱلْحُسْنَىٰ وَٱللَّهُ يَشْهَدُ إِنَّهُمْ لَكَـٰذِبُونَ * لَا تَقُمْ فِيهِ أَبَدًۭا لَّمَسْجِدٌ أُسِّسَ عَلَى ٱلتَّقْوَىٰ مِنْ أَوَّلِ يَوْمٍ أَحَقُّ أَن تَقُومَ فِيهِ فِيهِ رِجَالٌۭ يُحِبُّونَ أَن يَتَطَهَّرُوا۟ وَٱللَّهُ يُحِبُّ ٱلْمُطَّهِّرِينَ}}<ref>«و کسانی هستند که مسجدی را برگزیده‌اند برای زیان رساندن (به مردم) و کفر و اختلاف افکندن میان مؤمنان و (ساختن) کمینگاه برای آن کس که از پیش با خداوند و پیامبر وی به جنگ برخاسته بود؛ و سوگند می‌خورند که ما جز سر نیکی نداریم و خداوند گواهی می‌دهد که آنان دروغگویند * هیچ‌گاه در آن (مسجد) حاضر مشو! بی‌گمان مسجدی که از روز نخست بنیان آن را بر پرهیزگاری نهاده‌اند سزاوارتر است که در آن حاضر گردی؛ در آن مردانی هستند که پاکیزه کردن (خود) را دوست می‌دارند  و خداوند پاکیزگان  را دوست می‌دارد» سوره توبه، آیه ۱۰۷-۱۰۸.</ref> نازل شد<ref>محمد بن جریر طبری، جامع البیان، ج۱۱، ص۳۲؛ ابن کثیر، تفسیر ابن کثیر، ج۲، ص۴۰۳؛ سیوطی، الدر المنثور، ج۳، ص۲۷۷.</ref>. پس از [[نزول]] این [[آیات]]، [[پیامبر]]{{صل}} به مالک بن دُخْشُم سالمی و مَعْن بن عَدی یا به برادرش [[عاصم بن عدی]] امر فرمود تا این [[مسجد]] را که [[مجمع بن جاریه بن عامر ضبیعی]] [[امامت]] جماعتش را بر عهده داشت<ref>ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۴، ص۲۵۰؛ ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۳، ص۱۳۶۲؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۴، ص۲۹۰.</ref>، ویران کرده، به [[آتش]] بکشند. آنان نیز این بنا را با خاک یکسان کردند<ref>محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۳، ص۱۰۴۶؛ ابن هشام، السیرة النبویة، ج۲، ص۵۲۹-۵۳۰؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۳، ص۱۱۰؛ بغوی، تفسیر بغوی، ج۲، ص۳۲۷.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>.