سیر و سلوک در عرفان اسلامی: تفاوت میان نسخه‌ها

گفتنی است که [[آگاهی]] به برخی علوم و دانستنی‌ها جز [[تباهی]] و [[اتلاف سرمایه]] زندگانی و [[زیان]] به سعادتِ جاویدانی نیست؛ یعنی دانستنی‌هایی که نه در [[تعیّش]] و تمدّن [[انسانی]] ضروری است و نه در [[معرفت]] به [[اسرار]] و [[حقایق دین]] دخیل است و همچنین از دیدگاه نورانیِ [[دین الهی]] منفور و مطرود است؛ چنان‌که در [[خوردنی‌ها]] نیز برخی غذاها و نوشیدنی‌ها - مانند مردار و مِی و خوک - مضرّند و دین الهی خوردن آنها را منع می‌کند<ref>گفت‌وگو با علامه حسن حسن‌زاده آملی، محمد بدیعی، ص۷۹.</ref>.

پس باید علم مفید به دست آوریم و کتب سودمند مطالعه کنیم و از مطالب هرزه، داستان‌های [[پلید]] و اشعار [[آلوده]] دوری جوییم. [[حدیثی]] از [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} هست که ایشان در [[کوفه]] حین عبور از کوچه‌ای، [[جوانی]] را دید که سرگرم خواندن تصنیف‌های هرزه است؛ آقا به او فرمود: «ای [[جوان]]! تو داری کتاب وجودت را با چه چیزهایی پُر می‌کنی؟! تصنیف‌های هرزه برای چه باید در دفتر وجودت منقوش و مکتوب باشد؟» این فرمایش امیرالمؤمنین را در دفتر [[دل]] بنگارید که خیلی باارزش است؛ چرا به جای اشعار آلوده، اشعار [[حکیمانه]] در دفتر دل نباشد؟! چرا به جای تصنیف‌های هرزه، علوم و [[معارف]] و [[فرهنگ قرآنی]] و حقایق [[اسلامی]] در دفتر وجود انسان حک نشود؟! حرف‌ها و اندیشه‌های [[باطل]] [[ذهن]] را کج‌ومعوج می‌کند و نفس را از درست‌اندیشی و درست‌یابی [[منحرف]] می‌سازد و [[فکر]] را از [[استقامت]] بازمی‌دارد؛ چراکه از کوزه همان برون تراود که در اوست<ref>حسن حسن‌زاده آملی، ولایت تکوینی، ص۱۲، ۱۳؛ گفت‌وگو با علامه حسن حسن‌زاده آملی، محمد بدیعی، ص۱۳۶. در اینجا مناسب است که یکی از خاطرات علامه حسن‌زاده را درباره مطالعه مطالب هرزه بیان کنیم: در شبی که خیلی آه و ناله داشتم و خدا را می‌خواندم، خوابی بسیار کثیف و متعفّن دیدم؛ اینکه در یک چاله سیاه قیراندود تکه‌های گوشتِ متعفّن و بدبویی انباشته شده و منِ بیچاره با این که قصد خوردن و خریدن ندارم، با هر دو دستم آنها را زیرورو می‌کنم؛ هر تکه گوشتی را که بلند می‌کنم، بدبوتر و کثیف‌تر و مانده‌تر از تکه پیشین است؛ تا اینکه در نهایت از تعفّن آنها بیدار شدم. این خواب مرا خیلی دگرگون و ناراحت کرد و پیش خودم تعابیر مختلفی می‌کردم؛ تا اینکه نزدیک ظهر شد و درِ خانه را زدند؛ دیدم مردی موتورسوار است. پس از سلام و علیک، یک کیف پلاستیکیِ سیاهِ چرکین را جلوی من بر زمین نهاد و گفت: «در این کیف چند جلد از کتاب‌های نوشته فلانی است که من در سال‌های پیش به خیالی خام آنها را خریدم و حالا فهمیدم که اینها کتاب‌های ضالّ و مضلند؛ خواستم آنها را بسوزانم؛ ولی دیدم که گاهی اسم خدا و پیامبران و آل او را نام برده‌اند، بدین فکر افتادم که آنها را به شما تقدیم کنم تا شاید در رد آنها بخواهید چیزی بنویسید و به کار شما بیایند». این را گفت و خداحافظی کرد و رفت. من کیف را باز کردم و کتاب‌ها را زیرورو می‌نمودم و یکی را پس از دیگری نگاه می‌کردم که نویسنده نابکار چه نگاشته است؟ در آن حال ناگهان به واقعه رؤیای شب گذشته در عالم خواب منتقل شدم که آن چاله سیاه این کیف قیراندود لجن کثیف است و آن تکه‌های گوشت متعفّن این دفترهای آلوده به نوشته‌های پلید است. به خود گفتم: «من که در کنار دریای آب شیرین و زلال و در کنار رود نیل و فرات نشسته‌ام؛ یعنی در پیشگاه قرآن کریم و جوامع روایی به سر می‌برم و یا صحف نوری علوم مختلفی اعم از قرآنی و عرفانی محشورم، چگونه دست به لجن متعفن چاله‌ای کثیف دراز کنم و عمر نازنین را به اباطیل و تزهات این کیفِ سیاه که از سیاهِ بدنهادی نوشته شده، صرف نمایم؟!» (حسن‌زاده آملی، هزارویک کلمه، ج۳، ص۴۵۴، ۴۵۵)</ref>.<ref>[[علی علیزاده آملی|علیزاده آملی، علی]]، [[عرفان در آثار علامه حسن‌زاده آملی (کتاب)|عرفان در آثار علامه حسن‌زاده آملی]]، ص ۴۷۱.</ref>

== منابع ==