|
|
| خط ۳۲: |
خط ۳۲: |
| == سرانجام جویریه == | | == سرانجام جویریه == |
| وی پنج سال با [[رسول خدا]] {{صل}} [[زندگی]] کرد<ref>شیخ حسین دیار بکری، تاریخ الخمیس فی احوال انفس النفیس، ج۱، ص۴۷۵.</ref>؛ اما از آن [[حضرت صاحب]] فرزندی نشد<ref>ابن اسحاق، سیره ابن اسحاق، ص۲۶۳.</ref>. و سرانجام در [[ربیع الاول]] سال ۵۶ هجری در [[مدینه]] از [[دنیا]] رفت<ref>الاستیعاب، ابن عبد البر، ج۴، ص۱۸۰۵؛ أمتاع الأسماع، مقریزی، ج۶، ص۸۵؛ البدایة و النهایه، ابن کثیر، ج۸، ص۴۹؛ الاصابه، ابن حجر، ج۸، ص۷۴.</ref>. [[عمر]] جویریه شصت و پنج سال بوده است<ref>تاریخ الطبری، طبری، ج۱۱، ص۶۱۰؛ المستدرک علی الصحیحین، حاکم نیشابوری، ج۴، ص۲۷؛ تفسیر قرطبی، قرطبی، ج۱۴، ص۱۶۶.</ref>. برخی نیز [[تاریخ]] [[وفات]] وی را سال ۵۰ هجری<ref>الطبقات الکبری، ابن سعد، ج۸، ص۱۲۰؛ المستدرک علی الصحیحین، حاکم نیشابوری، ج۴، ص۲۷.</ref> و برخی ۶۰ هجری گفتهاند<ref>تاریخ مدینة دمشق، ابن عساکر، ج۳، ص۲۱۹.</ref>. گفتهاند [[مروان حکم]]، والی وقت [[مدینه]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، جلد ص۹۵؛ و سمعانی، الانساب، ج۱۲، ص۲۹۲؛ احمد بن یحیی بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۴۴۲؛ سمعانی، الانساب، ج۱۲، ص۲۹۴.</ref> بر او [[نماز]] خواند<ref>[[حبیب عباسی|عباسی، حبیب]]، [[جویریه - عباسی (مقاله)| مقاله «جویریه»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۴ (کتاب)|دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۴]]، ص۳۰۸؛ [[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، [[جویریه بنت حارث (مقاله)|جویریه بنت حارث]]، [[فرهنگنامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۱ (کتاب)|فرهنگنامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۱]]، ص۲۸۲.</ref>. | | وی پنج سال با [[رسول خدا]] {{صل}} [[زندگی]] کرد<ref>شیخ حسین دیار بکری، تاریخ الخمیس فی احوال انفس النفیس، ج۱، ص۴۷۵.</ref>؛ اما از آن [[حضرت صاحب]] فرزندی نشد<ref>ابن اسحاق، سیره ابن اسحاق، ص۲۶۳.</ref>. و سرانجام در [[ربیع الاول]] سال ۵۶ هجری در [[مدینه]] از [[دنیا]] رفت<ref>الاستیعاب، ابن عبد البر، ج۴، ص۱۸۰۵؛ أمتاع الأسماع، مقریزی، ج۶، ص۸۵؛ البدایة و النهایه، ابن کثیر، ج۸، ص۴۹؛ الاصابه، ابن حجر، ج۸، ص۷۴.</ref>. [[عمر]] جویریه شصت و پنج سال بوده است<ref>تاریخ الطبری، طبری، ج۱۱، ص۶۱۰؛ المستدرک علی الصحیحین، حاکم نیشابوری، ج۴، ص۲۷؛ تفسیر قرطبی، قرطبی، ج۱۴، ص۱۶۶.</ref>. برخی نیز [[تاریخ]] [[وفات]] وی را سال ۵۰ هجری<ref>الطبقات الکبری، ابن سعد، ج۸، ص۱۲۰؛ المستدرک علی الصحیحین، حاکم نیشابوری، ج۴، ص۲۷.</ref> و برخی ۶۰ هجری گفتهاند<ref>تاریخ مدینة دمشق، ابن عساکر، ج۳، ص۲۱۹.</ref>. گفتهاند [[مروان حکم]]، والی وقت [[مدینه]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، جلد ص۹۵؛ و سمعانی، الانساب، ج۱۲، ص۲۹۲؛ احمد بن یحیی بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۴۴۲؛ سمعانی، الانساب، ج۱۲، ص۲۹۴.</ref> بر او [[نماز]] خواند<ref>[[حبیب عباسی|عباسی، حبیب]]، [[جویریه - عباسی (مقاله)| مقاله «جویریه»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۴ (کتاب)|دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۴]]، ص۳۰۸؛ [[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، [[جویریه بنت حارث (مقاله)|جویریه بنت حارث]]، [[فرهنگنامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۱ (کتاب)|فرهنگنامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۱]]، ص۲۸۲.</ref>. |
|
| |
| ==جویریه بنت حارث==
| |
| جویریه بنت [[حارث بن ابیضرار]]، [[امالمؤمنین]]، هفتمین [[همسر پیامبر اکرم]]{{صل}} است. پدرش [[حارث بن ابیضرار بن حبیب خزاعی]]، [[رئیس قبیله]] [[بنیمصطلق]]، بود<ref>برای نمونه ر.ک: المغازی، ج۱، ص۴۰۴-۴۱۲؛ الطبقات الکبری، ج۲، ص۶۳-۶۴؛ ج۸، ص۱۱۶-۱۱۷.</ref>.
| |
| نام اصلی وی بره<ref>بره: به معنای حلقه در بینی؛ و درباره زن، کنایه از زن زیبایی است که همسر خود را در بند خود میآورد.</ref> بود که [[پیامبر اکرم]]{{صل}} بعد از [[ازدواج]] با او، به سبب ناخوشایند داشتن این نام، آن را به جویریه (مصغر [[جاریه]]) [[تغییر]] دادند<ref>المغازی، ج۱، ص۴۱۲؛ الطبقات الکبری، ج۸، ص۱۱۸-۱۱۹.</ref>.
| |
| جویریه چون به [[قبیله]] بنیمصطلق از [[طایفه]] [[ازدیان]] و از شاخه [[خزاعه]]، تعلق داشت نسبتهای مصطلقیه و خزاعیه را برای وی ذکر کردهاند<ref>الانساب، ج۵، ص۳۱۲؛ الاصابة فی تمییز الصحابه، ج۷، ص۵۶۵.</ref>.
| |
| با توجه به این گفته جویریه، که در [[سال پنجم هجری]] و هنگام [[ازدواج با رسول الله]]{{صل}} بیست ساله بوده<ref>الطبقات الکبری، ج۸، ص۱۲۰.</ref>، [[تاریخ]] تولد او دو سال قبل از [[بعثت پیامبر]] (پانزده سال [[قبل از هجرت]]) بوده است.
| |
|
| |
| بنابر گزارش [[مورخین]]، در [[غزوه بنیمصطلق]] که در [[شعبان]] سال پنجم هجری رخ داد، همسرش [[مسافع بن صفوان]] کشته شد و خودش به [[اسارت]] درآمد و در سهم [[غنیمت]] [[ثابت بن قیس بن شماس]] یا پسرعمویش از قبیله [[انصار]] قرار گرفت. ثابت برای [[آزادی]] او نه اوقیه پیشنهاد داد. جویریه از [[رسول الله]]{{صل}} [[درخواست کمک]] کرد، آن حضرت وی را خرید و [[آزاد]] کرد، اما جویریه پس از آزادی، به پیشنهاد رسول الله{{صل}}، به [[عقد]] حضرت درآمد. پیامبر اکرم{{صل}} به عنوان مهریه او، چهل تن را آزاد کردند و به روایتی [[مسلمانان]] در [[تأسی]] به آن حضرت، همگی [[اسیران]] این [[جنگ]] را آزاد کردند. به این ترتیب صد [[اسیر]] از قبیله بنیمصطلق آزاد گردیدند.
| |
| قبیله بنیمصطلق بعد از [[رهایی]] اسیرانشان و احسانی که از جانب رسول الله{{صل}} و مسلمانان به آنها شده بود، [[اسلام]] آوردند و از کینهورزیدن نسبت به مسلمانان [[ دست]] برداشتند و بعد از این در مقابل [[دشمنان اسلام]]، [[یاوری]] برای [[مسلمانان]] بودند.
| |
| همچنین بنا به نقل [[ابنحجر عسقلانی]] پدرش به [[مدینه]] نزد [[رسول الله]]{{صل}} آمد و عرض کرد: دختر من نباید [[اسیر]] و برده باشد. [[پیامبر اکرم]]{{صل}} فرمود: ما او را مخیّر ساختیم. [[جویریه]] که حضور داشت گفت: من خود [[خداوند]] و رسولش را برگزیدم.
| |
| پس از آن پدرش حارث و دو [[برا]]درش و افرادی از خاندانش نیز [[اسلام]] آوردند. انگیزه رسول الله{{صل}} از [[ازدواج]] با او به همین خاطر بود که [[قبیله]] او از [[عبودیت]] و [[شرک]] [[رهایی]] یافتند و با [[مسلمان]] شدن به [[آزادی]] و [[عزت]] رسیدند.
| |
|
| |
| گفته شده هرگز زنی مانند او دیده نشده که برای [[خانواده]] و قبیلهاش چنین برکتی داشته باشد<ref>برای نمونه ر.ک: المغازی، ج۱، ص۴۰۴-۴۱۲؛ الطبقات الکبری، ج۲، ص۶۳-۶۴؛ ج۸، ص۱۱۶-۱۱۷.</ref>. جویریه زنی [[باایمان]] و [[زیبا]] بود. [[عایشه]] درباره [[زیبایی]] او گفت: جویریه زنی ملیح و زیبا بود. کسی نبود که او را ببیند و جذب او نشود.
| |
| در برخی [[اخبار]] در [[سبب نزول آیه]] ۵۱ [[سوره احزاب]]، که [[پیامبر]] را در [[طلاق]] همسرانش مخیر کرده، جویریه یکی از آن [[همسران]] ذکر شده است که پس از [[نزول]] این [[آیه]]، پیامبر از آنان [[کنارهگیری]] نمود<ref>ر.ک: تفسیر طبری؛ مجمع البیان طبرسی، ذیل آیه.</ref>؛ اما به نظر درست نمیباشد زیرا در هنگام [[رحلت رسول الله]]{{صل}} جویریه [[همسر]] آن حضرت بود.
| |
| جویریه جزء زنانی بود که [[خواندن و نوشتن]] میدانست<ref>برای نمونه ر.ک: تهذیب الکمال فی اسماء الرجال، ج۳۵، ص۱۴۶.</ref>. نام او در [[سلسله سند]] برخی [[روایات]] آمده است. از جمله [[راویان]] او، [[عبدالله بن عباس]]، [[مجاهد بن جبر مکی]]، [[عبدالله بن عمر]]، [[عبید بن سباق]]، پسر برادرش [[طفیل]] و دیگران بودند<ref>تهذیب الکمال فی اسماء الرجال، ج۳۵، ص۱۴۶.</ref>.
| |
| جویریه در [[ربیعالاول]] [[سال ۵۶ هجری]]، در [[زمان]] [[خلافت معاویه]]، در مدینه درگذشت. [[مروان بن حکم]]، [[والی]] آنجا، بر جنازه او [[نماز]] خواند و در [[بقیع]] در کنار دیگر همسران رسول الله{{صل}} به خاک سپرده شد<ref>الطبقات الکبری، ج۸، ص۱۲۰؛ تاریخ مدینة دمشق، تراجم النساء، ج۳، ص۲۱۹.</ref>.<ref>[[مرضیه محمدزاده|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم (کتاب)|زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم]]، ص ۱۳۴.</ref>
| |
|
| |
|
| == جستارهای وابسته == | | == جستارهای وابسته == |
