آیه سقایة الحاج: تفاوت میان نسخه‌ها

آیه سقایة الحاج (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۱۷ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۰۰

۲۹٬۳۷۰ بایت حذف‌شده ، دیروز در ‏۱۸:۰۰

←‏احادیث مرتبط با آیه

دیداریویکی‌متن

فرقانی

مدیران

۱۴٬۷۴۰

ویرایش

@@ خط ۶۶: / خط ۶۶: @@
 == [[احادیث]] مرتبط با آیه ==
-=== [[احادیث شیعه]] ===
+[[احادیث]] متعددی در منابع معتبر [[حدیثی]] و [[تفسیری]] و کلامی فریقین در [[تفسیر]] این [[آیات]] وارد شده که [نزول]] این آیات در شان [[امام]] امیرالمومین{{ع}} را بیان می‌کنند. در این بخش به برخی از آنها اشاره می‌کنیم
-[[احادیث]] متعددی در منابع معتبر [[حدیثی]] و [[تفسیری]] [[امامیه]] در [[تفسیر]] این [[آیات]] وارد شده که ضمن بیان [[نزول]] این آیات در شان [[امام]] امیرالمومین{{ع}}، بر [[افضلیت]] و به تبع اممت و [[خلافت بلافصل]] آن حضرت دلالت دارند. در این بخش برخی از آن احادیث را نقل می‌نماییم.
-====[[ حدیث]] اول ====
 {{متن حدیث|عَنْ مُحَمَّدِ بْن كَعْب القُرْظِي قال: اقْتَخَرَ شَيْبَةُ بن أبي طَلْحَةَ وَ رَجُلُ ذَكَرَ اسْمَهُ وَ عَلَى بن أبي طالب{{ع}}. فَقَالَ شَيْبَةُ بنُ أَبِي طَلْحَةَ: مَعِي مِفْتَاحُ الْبَيْتِ وَلَوْ اَشَاءُ بِتُّ فِيهِ وَ قَالَ ذلك الرَّجُلُ: أَنَا صَاحِبُ السَّقايَةِ وَ لَوْ أَشَاءَ بِتُّ فِي الْمَسْجِدِ وَ قَالَ عَلَى{{ع}}: مَا أَدْرِي مَا تَقُولَانِ قَدْ صَلَّيْتُ إِلَى الْقِبْلَةِ قَبْلَ النَّاسِ وَأَنَا صَاحِبُ الْجِهَادِ. فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى: {{متن قرآن|أَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاجِّ}}.}}<ref>مجلسی، بحارالانوار، ج۳۶، ص۳۷.</ref>.
-«[[محمد بن کعب]] قُرظی گوید: روزی [[شیبة]] بن ابی [[طلحه]] و مردی دیگر و امیرالمؤمنين{{ع}} با یکدیگر [[تفاخر]] می‌کردند، [[شیبه]] می‌گفت: «من تعمیر کننده [[مسجد الحرام]] و کلید دار [[خانه خدا]] هستم». عباس می‌گفت: «من [[صاحب منصب]] [[سقایی]] حاجيانم» على{{ع}} می‌گفت: «من نمی‌دانم شما چه می‌گویید، من قبل از همه به سوی [[قبله]] به [[نماز]] ایستادم و من صاحب [[جهاد در راه خدا]] هستم، در همین رابطه بود که [[آیه]] {{متن قرآن|أَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاجِّ}}، نازل شد».
+«[[محمد بن کعب]] قُرظی گوید: روزی [[شیبة]] بن ابی [[طلحه]] و مردی دیگر و امیرالمؤمنين{{ع}} با یکدیگر [[تفاخر]] می‌کردند، [[شیبه]] می‌گفت: «من تعمیر کننده [[مسجد الحرام]] و کلید دار [[خانه خدا]] هستم». عباس می‌گفت: «من [[صاحب منصب]] [[سقایی]] حاجيانم» على{{ع}} می‌گفت: «من نمی‌دانم شما چه می‌گویید، من قبل از همه به سوی [[قبله]] به [[نماز]] ایستادم و من صاحب [[جهاد در راه خدا]] هستم، در همین رابطه بود که [[آیه]] {{متن قرآن|أَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاجِّ}}، نازل شد».<ref>برازش، علیرضا، تفسیر اهل بیت{{ع}}، ج۶، ص۶۶-۷۶.</ref>.
-==== حدیث دوم ====
-{{متن حدیث|عن الباقر{{ع}} قال: لَمَّا فَتَحَ رَسُولُ الله{{صل}} مَكَةَ أَعْطَى الْعَبَاسَ السَّقَايَةَ وَ أَعْطَى عَثمَانَ بْنَ طَلْحَةَ الْحِجَابَةَ وَ لَمْ يُعْطِ عليا شَيْئًا. فَقِيلَ لِعَلى بن أبي طالب{{ع}}: إِنَّ النَّبي{{صل}} أَعْطَى الْعَباسَ السَّقَايَةَ وَ أعْطى عُثمَانَ بْن طَلْحَةَ الْحِجَابَةِ وَ لَمْ يُعْطِكَ شَيْئاً. قَالَ: فَقَالَ مَا أَرْضَانِي بِمَا فَعَلَ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ فانزل الله تعالى هذه الأية: {{متن قرآن|أَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاجِّ وَعِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ كَمَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَجَاهَدَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ لاَ يَسْتَوُونَ عِندَ اللَّهِ...}} إِلَى {{متن قرآن|أَجْرٌ عَظِيمٌ}} نَزَلَتْ فِي عَلَى بْن أَبِي طَالب{{ع}}.}}<ref>همان؛ فرات کوفی، ص۱۶۸.</ref>.
-«[[امام صادق]]{{ع}} از پدر بزرگوارش [[روایت]] می‌‌کند که فرمود: «چون [[خداوند]] [[مکه]] را به دست [[رسول خدا]]{{صل}} فتح نمود، [[منصب]] [[سقایت]] را به عباس و پرده داری را به [[عثمان بن طلحه]] داد و چیزی به علی{{ع}} نداد. پس به علی{{ع}} گفتند: رسول خدا{{صل}} سقایت را به عباس و پرده داری را به عثمان بن طلحه داد و تو را بی‌بهره گذاشت. حضرت فرمود: از کاری که رسول خدا انجام داد، بسیار [[خرسند]] و خوشنودم. آنگاه [[خداوند متعال]] این [[آیه]] را نازل فرمود: {{متن قرآن|أَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاجِّ وَعِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ كَمَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَجَاهَدَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ لاَ يَسْتَوُونَ عِندَ اللَّهِ...}} این آیه در [[شأن]] [[علی بن ابی طالب]] ا نازل شد».
-==== حدیث سوم ====
-{{متن حدیث|عن الْحَارِثِ الْأَعْوَرِ قَالَ: دَخَلَ أمير الْمُؤْمِنِينَ علىّ{{ع}} في الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ فَإِذَا بِشَيْبَةَ بْنِ عَبدالدَارِ وَ الْعَبَاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَلِبِ يَتَفَاخَرَانِ وَ الْعَبَاسُ يَقُولُ نَحْنُ اَخیَر النَّاس بَعْدَ رَسُولِ اللَّهِ{{صل}} فِي أَيْدِينَا عِمَارَةُ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَ سِقَايَةُ الْحَاجِ وَ شَيْبَةُ يَقُولُ نحْنُ أَخْيَرُ النَّاسِ بَعْدَ رَسُولِ اللَّهِ{{صل}} فِي أَيْدِينَا مَفَاتيحُ الْكَعْبَةِ نَفْتَحُهَا إِذا شِئْنَا وَ نُغلِقُهَا إِذَا شِئنا فقَالَ لَهُمَا عَلى{{ع}}: اَلَا أَدُلُّكُمَا عَلَى مَنْ هُوَ خَيْرٌ مِنْكُمَا؟! قَالا: وَ مَنْ هُوَ؟ قَالَ: الَّذِي ضَرَبَ رئوسَكُمَا بالسيف حى أَدْخَلَكُمَا فِي الْإِسْلَامِ قهْراً. فَقَامَ الْعَاسُ مُغضِباً حَتَّى أتي رسول الله{{صل}} قال: يَا رَسُولُ اللَّهِ فَأَخْبرَهُ بِالْخَبَرَ فَاغتَمَّ مِنْ ذَلِكَ النبى{{صل}}. فهبط علیه جبرئيلُ فقال السلام عليك يا محمد{{صل}} فقال: وَ عَلَيْكَ السَّلَامُ يَا جَبْرَئيل فقَالَ: قَلْ یا محمد: {{متن قرآن|أَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاجِّ وَعِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ...}} قالَ: قُم یا عَمِّ اُخرُج فَهذا رسول الرّحمنِ یُخاصِمُکَ فی عَلیِّ بن ابیطالب{{ع}}.}}<ref>تفسیر فرات کوفی، ص۱۶۸؛ مجلسی، بحارالانوار، ج۳۶،ص۳۶.</ref>.
-«حارث [[اعور]] گوید: [[امیر المؤمنین]]{{ع}} وارد [[مسجدالحرام]] شد. شيبة بن عبد الدار و [[عباس بن عبدالمطلب]] با هم به [[تفاخر]] پرداخته... عباس می‌گفت: «[[مقام]] [[سقایت]] [[حاجیان]] و [[عمارت]] [[مسجد الحرام]] را ما در [[اختیار]] داریم، پس بهترین [[مردم]] بعد از [[رسول خدا]]{{صل}} ما هستیم». [[شیبه]] نیز می‌گفت: «کلیدهای [[کعبه]] در دست ماست؛ هرگاه [[اراده]] کنیم درهای آن را باز می‌‌کنیم یا می‌بندیم، از این رو ما پس از رسول خدا{{صل}} بهترین مردم هستیم. پس [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} به ایشان فرمود: «می‌خواهید کسی را به شما معرفی کنم که بهتر از هر دوی شماست؟ گفتند: «او کیست؟! فرمود: «همان کسی که بزرگان شما را با [[شمشیر]] زد تا اینکه شما را به [[اجبار]] وارد [[اسلام]] کند. پس عباس برخاست و [[خشمگین]] نزد رسول خدا{{صل}} رفته و ماجرا را برای آن حضرت بازگو نمود. اما رسول خدا{{صل}} [[سکوت]] فرمود و چیزی نگفت؛ در این حال بود که [[جبرئیل]] نزد آن حضرت آمده و عرضه داشت: «ای محمد، [[خداوند]] تو را [[سلام]] می‌رساند و مي‌گويد: {{متن قرآن|أَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاجِّ وَعِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ...}} در این هنگام [[پیامبر]]{{صل}} فرمود: عمو [[جان]]، برخیز و برو، این [[خدای رحمان]] است که دارد بین تو و [[علی بن ابیطالب]]{{ع}} [[قضاوت]] می‌کند».
-==== حدیث چهارم ====
-{{متن حدیث|عَنْ عَبْدِ الله بن عبيدة الربَذِي قَالَ: قَالَ عَلى{{ع}} لِلْعَبَاسَ: يَا عَمِّ لو هَاجَرتَ إِلَى الْمَدِينَةِ قَالَ: أَوَلَسْتُ فِي أَفضل من الهجرة الستُ أسقِى حَاجَ بَيْتِ اللهِ وَأَعْمُرُ الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ؟! فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن|أَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاجِّ وَعِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ...}}.}}<ref>العمدة، ص۱۹۴.</ref>.
-«عبدالله بن [[عبیده]] ربذی گوید: علی{{ع}} به عباس فرمود: ای عمو، کاش به [[مدینه]] [[هجرت]] کرده بودی. او در پاسخ گفت: مگر اکنون من در حالتی نیستم که از هجرت بهتر است؟ مگر [[سقایت]] حجاج [[خانه خدا]] را به عهده ندارم و [[مسجد الحرام]] را تعمیر نمی کنم؟! پس [[خدای عزوجل]] این [[آیه]] را نازل فرمود: {{متن قرآن|أَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاجِّ وَعِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ...}}»
-==== حدیث پنجم ====
-{{متن حدیث|عن ابن سِيرِينَ قَالَ: قَدِمَ عَلِى بن أبي طالب{{ع}} مِنَ الْمَدِينَةِ إِلَى مَكْةَ فَقَالَ للعباسِ: يَا عَمْ أَلَا تُهَاجِرُ اَلَا تَلْحَقِّ بِرَسُولِ اللَّهِ{{صل}}؟! فَقَالَ: أَعْمُرُ الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ، وَ أَحْجُبُ الْبَيْتَ. فَأَنْزَلَ اللَّهُ: {{متن قرآن|أَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاجِّ وَعِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ كَمَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَجَاهَدَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ لاَ يَسْتَوُونَ عِندَ اللَّهِ وَاللَّهُ لاَ يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ}}.}}<ref>حسکانی، حاکم، شواهد التنزیل، ج۱، ص۳۲۳.</ref>.
-«[[ابن سیرین]] گوید: [[علی بن ابیطالب]]{{ع}} از [[مدینه]] به [[مکه]] آمد و به عباس گفت: ای عمو چرا [[هجرت]] نمی کنی؟ چرا به [[پیامبر خدا]]{{صل}} ملحق نمی شوی عباس گفت: [[مسجدالحرام]] را تعمیر می کنم و بین را [[حفظ]] می کنم. پس این [[آیه]] نازل شد: {{متن قرآن|أَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاجِّ وَعِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ كَمَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَجَاهَدَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ لاَ يَسْتَوُونَ عِندَ اللَّهِ وَاللَّهُ لاَ يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ}}»
-==== حدیث ششم ====
-{{متن حدیث|قَالَ الْمُفَسِّرُونَ لَمَّا أَسِرَ الْعَبَّاسُ يَوْمَ بَدْرِ أَقْبَلَ الْمُسْلِمُونَ فَعَیَّرُوهُ بكُفرِه بِاللّهِ وَ قَطِيعَةِ الرَّحِمِ وَأَغْلظَ عَلَىّ{{ع}} لَهُ الْقَوْلَ فَقَالَ الْعَبَّاسُ: مَا لَكُمْ تَذْكُرُونَ مَسَاوِیَنَا وَ لَاتذكُرُونَ مَحَاسِنَنا؟! فَقَالَ عَلَى{{ع}}: أَلَكُمْ مَحَاسِنُ؟ قَالَ: نَعَمْ إِنَّا لَنَعْمُرُ الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ وَ نَحْجُب الْكَعْبَةَ وَ نَسْقِى الْحَاجَّ وَنَفُكُّ الْعَانِي فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى رَدَاً عَلَى الْعَبَاسِ، وفاقاً لعلى بن أبي طالب{{ع}}: {{متن قرآن|مَا كَانَ لِلْمُشْرِكِينَ أَنْ يَعْمُرُوا مَسَاجِدَ الله ...}} ثُمَّ قَالَ: {{متن قرآن|إِنَّما يَعْمُرُ مَسَاجِدَ اللَّهِ ...}} ثُمَّ قالَ: {{متن قرآن|أَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاجِّ وَعِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ كَمَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَجَاهَدَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ...}}.}} {{عربی|و روى إِسْمَاعِيلُ بُنُ خالِدٍ عَنْ عَامرِ وَ ابْنِ جُرَیجِ عَنْ عَطاء عَنِ ابْنِ عَبّاسَ وَ مُقَاتِلِ عَنِ الضّحَاكَ عَنِ ابْنِ عَبّاسَ والسُّدّی عن بن صالح وابنِ ابیِ خالد و زَکریّا عن الشّعبی انه نزلَ هذه الآیةُ فی علی بن ابیطالب{{ع}}.}}<ref>مجلسی، بحارالانوار، ج۴۱، ص۶۲.</ref>.
-«[[مفسران]] گویند: وقتی در [[روز]] [[بدر]] عباس [[اسیر]] شد، [[مسلمانان]] روی آوردند و او را به خاطر کفرش به [[خدا]] و [[قطع رحم]] [[سرزنش]] کردند و علی{{ع}} هم به [[درشتی]] با او سخن گفت. عباس گفت: شما را چه می‌شود بدی‌های ما را یاد می‌کنید و خوبی‌های ما را یاد نمی‌کنید؟ على{{ع}} فرمود: «آیا شما خوبی هم دارید؟ گفت: بله ما [[مسجد الحرام]] را آباد می‌‌کنیم، پرده دار [[کعبه]] هستیم، [[حاجیان]] را [[سیراب]] می‌کنیم و اسیر [[آزاد]] می‌کنیم. پس [[خدای تعالی]] در پاسخ عباس و تأييد [[علی بن ابی طالب]]{{ع}} این [[آیه]] را نازل كرد: {{متن قرآن|مَا كَانَ لِلْمُشْرِكِينَ أَنْ يَعْمُرُوا مَسَاجِدَ الله ...}} سپس فرمود: {{متن قرآن|إِنَّما يَعْمُرُ مَسَاجِدَ اللَّهِ...}} سپس فرمود: {{متن قرآن|أَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاجِّ وَعِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ كَمَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَجَاهَدَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ...}} و [[اسماعیل بن خالد]] از عامر [[ابن جریج]] از [[عطاء]] از [[ابن عباس]] و [[مقاتل]] از ضحاک از ابن عباس، سدی از ابی [[صالح]] و ابن ابی خالد و [[زکریا]] از [[شعبی]] [[روایت]] کرده‌اند که این آیه در مورد [[علی بن ابیطالب]]{{ع}} نازل شد».
-==== حدیث هفتم ====
-{{متن حدیث|عن النبی{{صل}} انه قال لعلی{{ع}}: يَا عَلَى إِنَّ عَبْدَالْمُطَّلِبِ سَنَّ فِي الْجَاهِلِيَّة خَمْسَ سُنَنِ أَجْرَاهَا اللَّهُ لَهُ فِى الاسلام .. وَلَمَّا حَفَرَ بِئرَ زمْزمَ سَمَّاهَا سِقَايَةَ الْحَاجِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن|أَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاجِّ وَعِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ كَمَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَجَاهَدَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ لاَ يَسْتَوُونَ عِندَ اللَّهِ وَاللَّهُ لاَ يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ}}».}}<ref>صدوق، من لا یحضره الفقسه، ج۴، ص۳۶۵؛ مکارم الاخلاق، ص۴۴۰؛ مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج۳۱، ص۳۳۶.</ref>.
-«از [[رسول خدا]]{{صل}} نقل شده که [[خطاب]] به [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} فرمود: ای علی، [[عبدالمطلب]] در [[زمان جاهلیت]] پنج [[سنت]] را مورد عمل قرار داد و [[خداوند]] آنها را در [[اسلام]] جاری کرد.... عبدالمطلب پس از اینکه [[چاه زمزم]] را حفر کرد، آن را برای [[آشامیدن]] حجاج اختصاص دارد و خداوند هم در [[قرآن کریم]] فرموده است: {{متن قرآن|أَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاجِّ وَعِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ كَمَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَجَاهَدَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ لاَ يَسْتَوُونَ عِندَ اللَّهِ وَاللَّهُ لاَ يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ}}.»
-==== حدیث هشتم ====
-{{متن حدیث|عَنْ جابر عن أَبِي جَعَرَ الْبَاقِر{{ع}}.. إِنَّ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ لَمَّا حَضَرَتْهُ الْوَفاةُ وَ أجْمَعَ عَلَى الشَّورى، فَقَالَ لَهُمْ أَمِيرُالْمُؤْمِنِينَ: ... قَالَ نَشَدْتُكُمْ بِاللَّهِ هَلْ فِيكُمْ أَحَدٌ أَنْزَلَ اللَّهُ تعَالَى فِيهِ {{متن قرآن|أَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاجِّ وَعِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ كَمَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَجَاهَدَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ لاَ يَسْتَوُونَ عِندَ اللَّهِ...}}، غَيْرى. قالوا: لا}}<ref>مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۳۱، ص۳۳۶؛ دیلمی، ارشاد القلوب، ج۲، ص۲۶۱؛ طبرسی، الاحتجاج، ج۱، ص۱۳۹، طوسی، امالی، ص۵۳۹.</ref>.
-«جابر از [[امام باقر]]{{ع}} [[روایت]] کرده که آن حضرت فرمود: زمانی که [[لحظه مرگ]] [[عمر بن خطاب]] فرارسید و او تصمیم بر به [[شورا]] گذاشتن امر [[خلافت]] داشت... امیرالمؤمنین به آنها فرمود: شما را به [[خدا]] آیا خداوند این [[آیه]]: {{متن قرآن|أَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاجِّ وَعِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ كَمَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَجَاهَدَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ لاَ يَسْتَوُونَ عِندَ اللَّهِ...}} را درباره کسی غیر از مــن نازل کرده است؟ گفتند: نه».
-==== حدیث نهم ====
-{{متن حدیث|ما روى عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْحَسَنِ بْنِ عَلَى الْعَسْكَرِى{{ع}} عَنْ أَبِيهِ{{ع}} وَ ذَكْرَ أَنَّهُ{{ع}} زَارَ بِهَا فِي يَوْمِ الْغدِير اوَ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: {{متن قرآن|أَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاجِّ وَعِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ كَمَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَجَاهَدَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ لاَ يَسْتَوُونَ عِندَ اللَّهِ وَاللَّهُ لاَ يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ الَّذِينَ آمَنُواْ وَهَاجَرُواْ وَجَاهَدُواْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ أَعْظَمُ دَرَجَةً عِندَ اللَّهِ وَأُولَئِكَ هُمُ الْفَائِزُونَ يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُم بِرَحْمَةٍ مِّنْهُ وَرِضْوَانٍ وَجَنَّاتٍ لَّهُمْ فِيهَا نَعِيمٌ مُّقِيمٌ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا إِنَّ اللَّهَ عِندَهُ أَجْرٌ عَظِيمٌ}} أَشْهَدُ أَنَّكَ المخصوصُ بِمِدحَةِ اللَّهِ الْمُخْلصُ لِلطَاعَةِ اللَّهِ لَمْ تَبغِ بِالْهُدَى بدلا وَلَمْ تُشْرِك بعبادَة ربك أحدا}} <ref>مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۹۷، ص۳۶۳.</ref>.
-«امام عسکری{{ع}} از پدرش [[امام هادی]]{{ع}} چنین نقل کرده که آن حضرت در [[روز غدیر]] با این [[دعا]] [[زیارت]] کرد [[خداوند تعالی]] فرمود: ... {{متن قرآن|أَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاجِّ وَعِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ كَمَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَجَاهَدَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ لاَ يَسْتَوُونَ عِندَ اللَّهِ وَاللَّهُ لاَ يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ الَّذِينَ آمَنُواْ وَهَاجَرُواْ وَجَاهَدُواْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ أَعْظَمُ دَرَجَةً عِندَ اللَّهِ وَأُولَئِكَ هُمُ الْفَائِزُونَ يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُم بِرَحْمَةٍ مِّنْهُ وَرِضْوَانٍ وَجَنَّاتٍ لَّهُمْ فِيهَا نَعِيمٌ مُّقِيمٌ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا إِنَّ اللَّهَ عِندَهُ أَجْرٌ عَظِيمٌ}} [[گواهی]] می‌دهم که تو به [[مدح]] خدا مخصوص و برای [[طاعت خدا]] [[مخلص]] هستی و برای [[هدایت]] جایگزین نخواستی و کسی را در [[عبادت]] پروردگارت [[شریک]] نکردی.»
-==== حدیث دهم ====
-{{متن حدیث|عن جعفر بن محمد{{ع}} عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدَهِ عَلَى بنِ الحسین{{ع}} قَالَ: - فقام الحَسَنَ{{ع}} فَخَطبَ .. وَ قَدْ قَالَ اللَّهُ: {{متن قرآن|أَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاجِّ وَعِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ كَمَنْ آمَنَ بِاللَّهِ}} وَ الْأَيَةُ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ وَ جَاهَدَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَهُوَ الْمُجَاهِدُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ حَقّا وَ فِيهِ «أَبِي تَزَلَتْ هَذِهِ الآیة و كَانَ مِمَّنِ اسْتَجَابَ لِرَسُولِ اللَّهِ{{صل}} عَمُّهُ حَمْزةُ وَجَعْفَرُ ابْنُ عَمَّهِ فَقُتِلَا شَهَيدِينَ رَضِي}}<ref>مجلسی، محمدباقز، بحارالانوار، ج۶۹، ص۱۵۳ و ج۱۰، ص۱۳۸؛ طوسی، امالی، ص۵۶۳.</ref>.
-«[[امام صادق]]{{ع}} از پدرش و آن حضرت هم از پدرش، [[امام سجاد]]{{ع}} روایت کرده که ... امام حسن{{ع}} برخاست و [[خطبه]] خواند... و فرمود: [[خداوند عزوجل]] فرموده: {{متن قرآن|أَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاجِّ وَعِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ كَمَنْ آمَنَ بِاللَّهِ ...}}، [[مجاهد]] [[واقعی]] در [[راه خدا]] اوست [یعنی امیرالمومنین {{ع}}] درباره او این [[آیه]] نازل شده است از کسانی که [[دعوت پیامبر]] را پذیرفت عمویش [[حمزه]] و پسر عمویش [[جعفر بن ابی طالب]] {{ع}} بود که هر دو مانند عده زیاد دیگری [[شهید]] شدند.»<ref>برازش، علیرضا، تفسیر اهل بیت{{ع}}، ج۶، ص۶۶-۷۶.</ref>.
-=== [[احادیث عامه]] ===
 این حدیث توسط بسیاری از محدثان و مفسران اهل سنت در منابع معتبر عامه نقل شده است که در اینجا به برخی از آنها اشاره می‌کنیم:
@@ خط ۱۳۴: / خط ۸۶: @@
 '''[[ابن ابی شیبه]]''' در [[المصنف]] [[حدیث]] را به همین صورت و با اندکی تفاوت نقل کرده است<ref>المصنف، ج۷، ص۵۰۴.</ref>.
-'''[[سیوطی]]''' نیز در الدرّالمنثور، حدیث را از [[ابو الشیخ]] و [[ابن منذر]] آورده است<ref>ر.ک: الدرّالمنثور، ج۳، ص۲۱۸.</ref>.وی این نقل را به بسیاری از [[پیشوایان]] [[حدیث]] [[سنی]] از جمله [[عالمان]] و مشاهیر زیر نسبت داده است؛ افرادی همچون:
+'''[[سیوطی]]''' نیز در الدرّالمنثور، حدیث را از [[ابو الشیخ]] و [[ابن منذر]] آورده است<ref>ر.ک: الدرّالمنثور، ج۳، ص۲۱۸.</ref>.
-# عبدالرزاق بن [[همام]] [[صنعانی]]؛
-# [[أبو بکر]] بن أبی [[شیبه]]؛
-# محمّد بن جریر [[طبری]]؛
-# [[ابن أبی حاتم]]؛
-# [[ابن منذر]]؛
-# [[ابن عساکر دمشقی]]؛
-# [[ابونعیم]] إصفهانی؛
-# [[ابو الشیخ]] إصفهانی؛
-# [[ابن مردویه]]<ref>سید علی میلانی، جواهر الکلام، ج۶، ص۸۱-۹۰.</ref>.
-'''[[ابن جریر طبری]]''' هم در تفسیر خود، حدیث را به این صورت [[روایت]] می‌کند: «[[یونس]] از [[ابن وهب]]، از ابو [[صخر]]، از محمّد بن کعب [[قرظی]] نقل می‌کند که گفت: [[طلحه]] بن [[شیبه]] ـ از [[فرزندان]] [[عبدالدار]] ـ، [[عباس بن عبدالمطلب]] و [[علی بن ابی طالب]]{{ع}} [[تفاخر]] می‌کردند. طلحه گفت: من ملازم [[خانه]] خدایم و کلید آن همراه مناست؛ اگر بخواهم در آن بیتوته می‌کنم. عباس گفت: من [[مسئول]] آب رسانی به حجاج و بر پا دارنده آن کارم و اگر بخواهم در [[مسجد الحرام]] بیتوته می‌کنم. علی{{ع}} گفت: نمی‌دانم چه می‌گویید! به تحقیق من شش ماه پیش از همه [[مردم]] به سوی [[قبله]] [[نماز]] خواندم و من صاحب جهادم. پس [[خداوند]] این [[آیه]] را نازل فرمود؛ «آیا آب دادن به [[حاجیان]] و تعمیر مسجد الحرام را در مرتبه کسی قرار می‌دهید که به [[خدا]] و [[روز واپسین]][[ ایمان]] آورده و در [[راه خدا]] [[اجتهاد]] کرده است. اینان نزد خداوند یکسان نیستند». ([[سدّی]]) گفت: علی، عباس و [[شیبه بن عثمان]] [[تفاخر]] می‌کردند. عباس گفت: من [[برترین]] شمایم. من به حاجیان [[خانه خدا]] آب می‌رسانم. [[شیبه]] گفت: من مسجد الحرام را [[عمارت]] می‌کنم و علی{{ع}} گفت: من همراه [[رسول خدا]]{{صل}} [[مهاجرت]] در راه خدا را برگزیدم و همراه او [[جهاد]] کردم، پس خداوند این آیه را نازل کرد: {{متن قرآن|الَّذِینَ آمَنُوا وَهَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ}} تا {{متن قرآن|نَعِیمٌ مُقِیمٌ}}»<ref>تفسیر الطبری، ج۱۰، ص۱۲۴، ش۱۲۸۶۵ و ۱۲۸۶۷.</ref>.
 '''[[ابن اثیر]]''' نیز [[حدیث]] را از محمّد بن کعب [[قرظی]]، در جامع الأصول [[روایت]] کرده است. وی می‌نویسد: {{عربی|محمّد بن کعب القرظی قال: افتخر طلحة بن شیبة بن عبدالدار، وعبّاس بن عبدالمطلب، وعلیّ بن أبی طالب، فقال طلحة: أنا صاحب البیت ومعی مفتاحه - وفی روایة: ومعی مفتاح البیت - ولو أشاء بتّ فیه. وقال عبّاس: أنا صاحب السّقایة، ولو أشاء بتّ فی المسجد. وقال علیّ: ما أدری ما تقولان، لقد صلّیت إلی القبلة ستّة أشهر قبل الناس، و أنا صاحب الجهاد. فأنزل الله تعالی: {{متن قرآن|أَجَعَلْتُمْ سِقَایَةَ الْحَاجِّ وَعِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ کَمَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْیَوْمِ الْآخِرِ وَجَاهَدَ فِی سَبِیلِ اللَّهِ لَا یَسْتَوُونَ عِنْدَ اللَّهِ وَاللَّهُ لَا یَهْدِی الْقَوْمَ الظَّالِمِینَ}}}}.
 {{عربی|و فی روایة: قال: إفتخر علیّ، و عبّاس، و شیبة، فقال عبّاس: أنا أسقی حاجّ بیت الله، و قال شیبة: أنا أعمر مسجدالله، و قال علیّ: أنا هاجرت مع رسول الله{{صل}}، فأنزل [[الله تعالی]] هذه الآیة}}<ref>جامع الأصول، ج۸، ص۶۶۳، ش۶۵۱۴.</ref>.
+.<ref>سید علی میلانی، جواهر الکلام، ج۶، ص۸۱-۹۰.</ref>.
-'''[[ابن عساکر]]''' نیز در [[تاریخ مدینة دمشق]]،[[ حدیث]] را با تفصیل بیشتری آورده است. وی می‌نویسد: «ابوالقاسم [[علی بن ابراهیم]] [[علوی]] به سند خود از انس [[روایت]] می‌کند که گفت: عباس و [[شیبه]]، ملازم [[خانه خدا]] نشسته بودند و [[تفاخر]] می‌کردند. پس عباس به او گفت: من از تو [[شریف]] ترم،؛ چراکه من [[عموی رسول خدا]]{{صل}} و [[وصی]] پدرش و [[ساقی]] [[حاجیان]] هستم. شیبه نیز گفت: من از تو شریف ترم. من [[امین خدا]] بر [[خانه]] و خزانه‌اش هستم. آیا چنان که [[امین]] شمرده می شوم، تو امین شمرده می شوی؟
-آن دو در حال [[مشاجره]] بودند که علی{{ع}} بر آنها اشراف یافت. پس عباس به او گفت: پسر [[برادر]] [[صبر]] کن! پس علی{{ع}} ایستاد. عباس به او گفت: همانا شیبه بر من [[فخر]] می فروشد و [[گمان]] می‌کند شریف‌تر از من است. علی{{ع}} فرمود: ای عمو! تو به او چه گفتی؟ [عباس] گفت: به او گفتم من عموی رسول خدا{{صل}} و وصی پدرش و ساقی حاجیان هستم. من از تو شریف ترم. علی{{ع}} به شیبه گفت: ای شیبه، تو به او چه گفتی؟ [شیبه] گفت: به او گفتم: من از تو شریف ترم. من [[امانت]] دار خانه و [[خزانه]] [[خدا]] هستم. آیا تو امین شمرده می شوی؟ علوی [این کلمات را] اضافه کرد: [[الله]] علیه و قالا - چنان که مرا امین می شمارند.
-[[راوی]] گفت: [علی{{ع}}] به آن دو گفت: بگذارید من هم به شما تفاخر کنم. گفتند: آری. [علی{{ع}}] گفت: پس من از شما دو نفر شریف‌ترم. من نخستین کسی هستم که از میان مردان به [[وعید]] ([[دعوت پیامبر]]) [[ایمان]] آوردم و [[هجرت]] و [[جهاد]] کردم. پس رفتند.
-ـ علوی اضافه کرد: هر سه نفرشان ـ به سوی [[پیامبر]]{{صل}} رفته و در مقابل ایشان نشستند و هر یک از ایشان [[افتخار]] خود را بیان کرد. پیامبر{{صل}} در پاسخ آنها چیزی نگفت [[و]] آنها از نزد پیامبر رفتند. درباره آنها پس از چند [[روز]] [[وحی]] نازل شد و [[پیامبر]] به دنبال هر سه نفر آنها فرستاد تا نزد او بیایند. آن گاه [این [[آیه]] را برای آنها قرائت کرد: {{متن قرآن|أَجَعَلْتُمْ سِقَایَةَ الْحَاجِّ}}»<ref>تاریخ مدینة [[دمشق]]، ج۴۲، ص۳۵۷-۳۵۸.</ref>.
-این [[تفسیر]] را بسیاری از [[عالمان اهل سنّت]] به دست داده‌اند. بر همین اساس، [[سمعانی]] در تفسیر خود می‌نویسد: «اکثر [[مفسران]] بر این نظرند که این [[آیه]] درباره علی و عباس نازل شده است»<ref>تفسیر السمعانی، ج۲، ص۲۹۴.</ref>.<ref>سید علی میلانی، جواهر الکلام، ج۶، ص۸۱-۹۰.</ref>.
 == دلالت آیه ==