جایگاه امامت در نهج البلاغه: تفاوت میان نسخهها
←منابع
(←منابع) برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
(←منابع) برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
||
| خط ۲۶۴: | خط ۲۶۴: | ||
{{متن حدیث|وَ الَّذِي بَعَثَنِي بِالْحَقِّ نَبِيّاً لَوْ أَنَّ رَجُلًا لَقِيَ اللَّهَ بِعَمَلِ سَبْعِينَ نَبِيّاً ثُمَّ لَمْ يَأْتِ بِوَلَايَةِ أُولِي الْأَمْرِ مِنَّا أَهْلَ الْبَيْتِ مَا قَبِلَ اللَّهُ مِنْهُ صَرْفاً وَ لَا عَدْلًا}}<ref>أمالی مفید، ص۱۱۵، ح۸.</ref>؛ | {{متن حدیث|وَ الَّذِي بَعَثَنِي بِالْحَقِّ نَبِيّاً لَوْ أَنَّ رَجُلًا لَقِيَ اللَّهَ بِعَمَلِ سَبْعِينَ نَبِيّاً ثُمَّ لَمْ يَأْتِ بِوَلَايَةِ أُولِي الْأَمْرِ مِنَّا أَهْلَ الْبَيْتِ مَا قَبِلَ اللَّهُ مِنْهُ صَرْفاً وَ لَا عَدْلًا}}<ref>أمالی مفید، ص۱۱۵، ح۸.</ref>؛ | ||
«[[سوگند]] به آنکه مرا به [[پیامبری]] برانگیخت، اگر کسی با عمل هفتاد [[پیامبر]]، به بارگاه [[حق]] درآید، اما [[ولایت اهل بیت]] را به همراه نیاورد، [[خداوند]] هیچ عمل [[واجب]] و مستحبی را از او نخواهد پذیرفت».<ref>[[عزتاله فرشادفر|فرشادفر، عزتاله]]، [[امامت در نهج البلاغه (کتاب)|امامت در نهج البلاغه]]، ص ۴۹.</ref> | «[[سوگند]] به آنکه مرا به [[پیامبری]] برانگیخت، اگر کسی با عمل هفتاد [[پیامبر]]، به بارگاه [[حق]] درآید، اما [[ولایت اهل بیت]] را به همراه نیاورد، [[خداوند]] هیچ عمل [[واجب]] و مستحبی را از او نخواهد پذیرفت».<ref>[[عزتاله فرشادفر|فرشادفر، عزتاله]]، [[امامت در نهج البلاغه (کتاب)|امامت در نهج البلاغه]]، ص ۴۹.</ref> | ||
==ارایه اعمال امت به امام== | |||
با [[دقت]] در آنچه راجع به [[ولایت امام]] بر اعمال امت بیان شد، تا اندازهای میتوان [[راز]] ارایه چهره [[ملکوتی]] [[اعمال]] را به امام، آنگونه که در متن [[اسلامی]] آمده است، [[کشف]] کرد. این [[حقیقت]] در [[قرآن کریم]] نیز به صورتی آشکار بیان شده است: | |||
{{متن قرآن|وَقُلِ اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَرَسُولُهُ وَالْمُؤْمِنُونَ}}<ref>«و بگو (آنچه در سر دارید) انجام دهید، به زودی خداوند و پیامبرش و مؤمنان کار شما را خواهند دید» سوره توبه، آیه ۱۰۵.</ref>. | |||
در [[حدیث]] است که [[رسول گرامی اسلام]] فرمودند: | |||
اعمال شما هر [[روز]] بر من عرضه میشود، و آنچه از خوبی و [[نیکی]] در آن باشد، برایتان از [[خداوند]] فزونی میطلبم و آنچه از [[بدی]] و [[زشتی]] در آن باشد برایتان از درگاه خداوند [[آمرزش]] و [[بخشش]] میخواهم<ref>من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۱۹۱، ح۵۲۸.</ref>. | |||
بررسی احادیثی که در این رابطه وارد شده است نشان میدهد که ارایه اعمال [[امت اسلامی]] به [[پیامبر اکرم]]{{صل}} نه به دلیل موقعیت [[نبوت]] او، بلکه به مقتضای [[مقام امامت]] اوست، و این برنامه برای [[امامان]] و [[پیشوایان معصوم]] پس از او نیز [[اجرا]] خواهد شد. از این رو [[امام صادق]]{{ع}} در [[تفسیر]] کلمه «المؤمنون»، در [[آیه]] ۱۰۵ [[سوره توبه]] میفرماید: {{متن حدیث|إِيَّانَا عَنَى}}<ref>بصائر الدرجات، ج۱، ص۴۲۷؛ مناقب آل ابی طالب، ج۴، ص۴٠٠؛ وسائل الشیعه، ج۱۱، ص۲۹۱.</ref> یعنی: مقصود [از مؤمنانی که در کنار [[خدا]] و [[پیامبر]]، ناظر اعمال امت هستند]، ماییم. | |||
به سخن دیگر، [[نظارت]] بر اعمال امت از [[شؤون]] [[رهبری]] [[باطنی]] [[پیشوایان]] خاص [[الهی]] است، این [[شأن]] در عصر رسول گرامی اسلام از ویژگیهای ایشان بود و سپس به [[امیر المؤمنین]]{{ع}} و پس از وی به [[امامان معصوم]] دیگر اختصاص یافت و هماکنون و از دیرباز [[پرونده اعمال]] ما و تمام [[مردم]] [[جهان]] به پیشگاه [[مقدس]] حضرت عصر - ارواحنا لتراب مقدمه الفداء- عرضه میشود. بر این پایه است که [[شیخ طوسی]] (ره) در کتاب «[[امالی]]» آورده است که: داوود رقی - یکی از [[اصحاب امام صادق]]{{ع}} میگوید: عموزادهای [[پلید]] و معاند با [[اهل بیت]] داشتم، شنیدم که او و خانوادهاش در [[تنگدستی]] به سر میبرند. پیش از عزیمت برای [[سفر حج]]، مبلغی برای او فرستادم. وقتی به [[مدینه]] آمدم، خدمت [[امام]] رسیدم، امام بدون مقدمه فرمود: اعمالت را [[روز]] [[پنجشنبه]] بر من عرضه کردند، در کارهایت [[نیکی]] تو را نسبت به پسر عمویت - فلانی - ملاحظه کردم این کار باعث [[خرسندی]] من گشت، چون میدانم [[صله]] تو نسبت به او موجب تباه گشتن عمر وی و فرارسیدن مرگش میشود<ref>أمالی طوسی، ص۴۱۳، ح٩٢٩؛ الخرائج والجرائح، ج۲، ص۶۱۲، ح۸؛ بحار الانوار، ج۲۳، ص۳۳۹.</ref>. | |||
نمونه دیگر از [[عبد الله بن ابان]] است که میگوید: [[خدمت]] [[امام رضا]]{{ع}} رسیدم و به آن حضرت عرض کردم: عدهای [[دوستان]] شما از من خواستند که از شما تقاضا کنم برای آنان [[دعا]] کنید. امام فرمود: | |||
{{متن حدیث|وَ اللَّهِ إِنِّي لَأَعْرِضُ أَعْمَالَهُمْ عَلَى اللَّهِ فِي كُلِّ يَوْمٍ}}<ref>بحار الانوار، ج۲۳، ص۳۴۹، ح۵۶، به نقل از بصائر الدرجات، ص۴۳۰، ح۱۱، در بصائر چنین آمده: فقال{{ع}}: {{متن حدیث|وَ اللَّهِ إِنِّي لَتُعْرَضُ عَلَيَّ فِي كُلِّ يَوْمٍ أَعْمَالُهُمْ}} وسائل الشیعه، ج۱۱، ص۳۹۲، ح۷.</ref>. | |||
به [[خدا]] [[سوگند]] من هر روز اعمالشان را بر [[خداوند]] عرضه میکنم. | |||
از این [[روایت]] درمییابیم که افزون بر [[نظارت]] امام بر [[اعمال امت]]، [[وساطت]] او نیز در افاضاتی که از سوی [[خداوند متعال]]، بر [[بنده]] وظیفهشناس میرسد، کارساز است. بدین لحاظ میتوان گفت؛ در این روایت [[رهبری]] [[باطنی]] امام در نظارت بر اعمال امت به روشنی قابل [[درک]] است.<ref>[[عزتاله فرشادفر|فرشادفر، عزتاله]]، [[امامت در نهج البلاغه (کتاب)|امامت در نهج البلاغه]]، ص ۵۳.</ref> | |||
==نقش امام در نظام زمین== | |||
از دیدگاه [[روایات اسلامی]]، محدوده [[ولایت تکوینی]] [[انسان کامل]]، در رهبری باطنی [[اعمال انسان]] خلاصه نمیشود، بلکه بقای [[نظام طبیعی]] زمین نیز مرهون وجود [[جسمانی]] انسان کامل است، به گونهای که اگر زمین لحظهای از انسان کامل خالی شود، [[نظم]] [[طبیعی]] آن از هم گسسته خواهد شد، [[امام باقر]]{{ع}} میفرماید: | |||
{{متن حدیث|جَعَلَهُمُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ أَرْكَانَ الْأَرْضِ أَنْ تَمِيدَ بِأَهْلِهَا}}<ref>کافی، ج۱، ص۱۹۸، ح۳، {{عربی|بَابُ أَنَّ الْأَئِمَّةَ هُمْ أَرْكَانُ الْأَرْضِ}}.</ref> | |||
[[خداوند عزوجل]] [[امامان]] را ستونهای زمین قرار داد [تا زمین نظم و [[آرامش]] خود را [[حفظ]] کند] و موجب [[دلهره]] و [[پریشانی]] [[مردم]] نگردد. | |||
{{متن حدیث|لَوْ أَنَّ الْإِمَامَ رُفِعَ مِنَ الْأَرْضِ سَاعَةً لَمَاجَتْ بِأَهْلِهَا كَمَا يَمُوجُ الْبَحْرُ بِأَهْلِهِ}}<ref>کافی، ج۱، ص۱۷۹، ح۱۲، {{عربی|بَابُ أَنَّ الْأَرْضَ لَا تَخْلُو مِنْ حُجَّةٍ}}.</ref> | |||
اگر [[امام]] لحظهای در [[زمین]] نباشد زمین [[اهل]] خود را زیر و رو میکند آنگونه که موجهای دریا، دریانوردان آن را در خود فرو میبرند. | |||
[[حسن بن علی الوشاء]] میگوید: از [[امام رضا]]{{ع}} پرسیدم: آیا زمین بدون امام پابر جای میماند؟ فرمود: نه، گفتم: برای ما [[روایت]] شده که زمین بدون امام پا بر جای نماند مگر اینکه [[خداوند متعال]] بر [[بندگان]] خود [[خشم]] گیرد. فرمود: در این هنگام زمین باقی نمیماند و فرو میریزد<ref>کافی، ج۱، ص۱۷۹، ح۱۳.</ref>.<ref>[[عزتاله فرشادفر|فرشادفر، عزتاله]]، [[امامت در نهج البلاغه (کتاب)|امامت در نهج البلاغه]]، ص ۵۴.</ref> | |||
==نقش امام در نظام جهان هستی== | |||
[[روایات]] متعددی وجود دارد که نقش [[ولایت تکوینی امام]] را فراتر از نقش او در [[رهبری]] [[باطنی]] [[اعمال انسان]] و تأثیر او در [[برقراری نظم]] [[طبیعی]] زمین خاطرنشان میسازد و آشکارا گویای آن است که نظام جهان هستی، مرهون وجود [[جسمانی]] امام و زندگانی او در زمین است. در [[زیارت جامعه کبیره]] که از [[امام هادی]]{{ع}} روایت شده است، [[خطاب]] به [[امامان معصوم]]{{عم}} میخوانیم: | |||
{{متن حدیث|بِكُمْ يُنَزِّلُ الْغَيْثَ وَ بِكُمْ يُمْسِكُ السَّماءَ أَنْ تَقَعَ عَلَى الْأَرْضِ}}<ref>من لا یحضره الفقیه، ج۲، ص۶۱۵، ح٣٢١٣؛ تهذیب الاحکام، ج۶، ص۹۹، ح۱۷۷؛ عیون اخبار الرضا{{ع}}، ج۲، ص۲۷۶، ح۱؛ در کمال الدین، ص۲۰۷، ح۲۲، امام صادق{{ع}} از زین العابدین{{ع}} روایت میکند: {{متن حدیث|نَحْنُ الَّذِينَ بِنَا يُمْسِكُ اللَّهُ السَّماءَ أَنْ تَقَعَ عَلَى الْأَرْضِ... وَ بِنَا يُنَزِّلُ الْغَيْثَ}}.</ref> | |||
[[خداوند]] به خاطر شما [[باران]] را فرو فرستد و به خاطر شما [[آسمان]] را نگه میدارد که بر زمین فرود نیاید.<ref>[[عزتاله فرشادفر|فرشادفر، عزتاله]]، [[امامت در نهج البلاغه (کتاب)|امامت در نهج البلاغه]]، ص ۵۵.</ref> | |||
== منابع == | == منابع == | ||