بنی‌رباب: تفاوت میان نسخه‌ها

پر واضح است که مواجهه ربابی‌ها با [[خوارج]] را صرفاً نباید در [[همراهی]] آنان با این [[فرقه]] خلاصه کرد. گزارش‌هایی از حضور ربابی‌ها و [[مردم]] طوایفش در [[نبرد]] با خارجی‌ها در دست است که مقابله با خیزش [[مسعود بن ابی زینب عبدی]] در آغازین سال‌های [[قرن دوم هجری]] از آن جمله است. مسعود بن ابی زینب از [[مردمان]] تیره [[بنی محارب بن عبدالقیس]] بود. او در [[سال ۱۰۵ هجری]] در [[بحرین]] [قدیم] علیه [[حاکم]] این سامان -[[اشعث بن عبدالله بن جارود]]- سر به [[شورش]] نهاد و اشعث که در خود توان مقابله با [[ابن ابی زینب]] را نمی‌دید، به ناچار از بحرین گریخت و این [[سرزمین]] را بدو واگذاشت. مسعود پس از [[تسلط]] بر بحرین، رو سوی یمامه آورد. [[سفیان بن عمرو عقیلی]] که از سوی [[عمرو بن هبیره فزاری]] -[[فرماندار]] [[یزید بن عبدالملک بن مروان]] (حک. ۱۰۱-۱۰۵ [[هجری]]) در [[عراق]]- به [[حکمرانی]] یمامه دست یافته بود، همراه با مردم این منطقه به مصاف او رفتند و در منطقه ای به نام خِضرِمَه<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۸، ص۳۵۴. نیز ر.ک: ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۵، ص۱۱۸-۱۱۹.</ref> با وی رو در رو شدند. با آغاز [[جنگ]] و در پی حملات مکرر و بی‌امان دو طرف، مسعود بن ابی زینب به‌دست یکی از سپاهیان عدوی یمامه به نام [[عضاض بن تمیم بن محلم عدوی]] کشته شد<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۸، ص۳۵۴. نیز ر.ک: ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۵، ص۱۱۸-۱۱۹.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

اعلام و [[رجال]] نام‌آور بسیاری در دامن [[قبیله]] رباب و [[طوایف]] متعددش در ادوار مختلف [[تاریخی]] پرورش یافتند که از جمع مشاهیر و معاریف [[جاهلی]] ایشان می‌توان از: [[أبو شعل شیبان بن شهاب عدوی]] -از سران و جنگاوران [[بنی عدی]]-<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۱۱، ص۲۹۱.</ref>، [[عاصم بن عبدالله]] -از بزرگان جاهلی [[بنی تیم]]-<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۱۱، ص۲۸۳.</ref> [[نعمان بن مالک‏ بن حارث]]<ref>هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ص۲۸۱-۲۸۲؛ زبیدی، تاج، تاج العروس، ج۱۱، ص۱۴۳.</ref> یا به نقلی نعمان بن جِسَاس بن نشبه<ref>ابن درید، الاشتقاق، ص۱۸۵؛ ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۱۶، ص۴۸۹. ابن عبد ربه نام و نسب او را «نعمان بن حسحاس» عنوان کرده است. (ابن عبد ربه، العقد الفرید، ج۶، ص۸۲)</ref> -تک سوار و [[رییس]] رباب و [[پرچمدار]] آنان در [[یوم]] کلاب الثانی- [[ابوشهم تیمی]] -از بزرگان بنی تیم و حاضران در [[نبرد]] جاهلی کلاب الاول-<ref>ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۷، ص۱۸۱.</ref>، [[ابو قبیصه ضرار بن عمرو بن مالک ضبی]] ملقب به «الردیم» -رییس جاهلی [[ضبه]]-<ref>هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ص۲۹۳ و ۳۰۱؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۲۰۳؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۱، ص۶۳۹. او را «الردیم» می‌خواندند چون هر جا به جنگ می‌ایستاد «ردم ناحیته». یعنی آنجا را سد می‌کرد و مانع پیشروی دشمن می‌شد. (هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ص۳۰۱؛ ابن درید، الاشتقاق، ص۱۹۴؛ بغدادی، خزانة الادب، ج۳، ص۱۶۸)</ref>، [[حبیش بن دلف]] -از تک سواران و بزرگان جاهلی [[قوم]]-<ref>هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ص۲۹۷؛ ابن درید، الاشتقاق، ص۱۹۳؛ سمعانی، الانساب، ج۷، ص۳۳۸.</ref> و پسرش [[هنیء بن حبیش]]<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۱۱، ص۳۷۷.</ref>، [[زیدالفوارس بن حصین بن ضرار]] -از سران و [[شجاعان]]<ref>از نواحی یمامه و از مساکن مردم قبیله ربیعه. (حموی، معجم البلدان، ج۲، ص۳۷۷)</ref> و شعرای جاهلی ضبه<ref>زرکلی، الاعلام، ج۳، ص۵۸.</ref>- [[محلم بن سویط بن عبد]] معروف به «الرئیس الأول»<ref>هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ص۳۰۱؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۲۴۸؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۱۱، ص۳۸۱. قلقشندی از او با نام و نسب «محل بن سوید» یاد کرده است. (قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب العرب، ص۳۰۶)</ref>، [[مالک بن منتفق]]- از تک سواران و بزرگان [[جاهلی]] [[قوم]]-<ref>هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ص۳۰۰؛ ابن درید، الاشتقاق، ص۱۹۸؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۱، ص۶۱۴.</ref>، [[محترث بن أوس]] -از تک سواران [[ضبه]]- و پسرش [[نبهان بن محترث]]<ref>ابن درید، الاشتقاق، ص۱۹۱.</ref>، [[ظالم بن غضبان]] -از اشراف جاهلی و سادِن ([[نگهبان]]) [[بت]] قوم-<ref>ابن درید، الاشتقاق، ص۱۹۳.</ref>، [[أنیف بن جبله]] معروف به «فارسُ الشَّیِّط» -از تک‌سواران ضبه-<ref>«الشَّیِّط» را نام اسب او گفته‌اند. (ابن درید، الاشتقاق، ص۱۹۶)</ref>، [[حنتف بن سجف]] -از تک سواران قوم و [[قاتل]] [[حبیش بن دلجة قینی]] در «[[یوم]] الهَنِیم»-<ref>ابن درید، الاشتقاق، ص۱۹۷.</ref>، [[علقمة بن مرهوب بن عبید]] -تک‌سوار جاهلی [[بنی ضبّه]]-<ref>هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ص۲۹۵.</ref>، [[جلیلة بن ثابت بن عبدالعزی]] -از سران ضبه-<ref>برخی منابع او را هم ردیف ملوک‏ گفته‌اند. (هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ص۲۹۹؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۲۰۶)</ref>، [[عاصم بن خلیفة بن معقل]] -قاتل [[بسطام بن قیس بن مسعود شیبانی]] در «یوم القرنتین»-<ref>هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ص۳۰۱؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۲۰۶.</ref>، [[حنیف بن عمرو بن سیف]] -از رؤسای جاهلی قوم-<ref>هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ص۳۰۱</ref>، [[أصحم بن حباس بن عبید]] -از [[سادات]] و بزرگان ضبه-<ref>هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ص۳۰۱.</ref> و.... یاد کرد. ضمن این که از [[اصحاب]] بنام این قوم هم باید از افرادی چون: [[خزیمة بن عاصم بن قطن]] -از [[وفد]] کنندگان بر [[رسول خدا]]{{صل}}<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۱۱، ص۲۶۳؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۱۹۸-۱۹۹.</ref> و عامل آن حضرت در [[جمع‌آوری زکات]] قوم خود-<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۱۱، ص۲۶۳.</ref>، [[عصمة بن أبیر بن زید تیمی]] -از وفودکنندگان<ref>ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۳، ص۵۳۴.</ref> و [[رییس]] [[بنی عبدمناة بن اد]] در [[نبرد]] با [[سجاح]]-<ref>ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۳، ص۵۳۴.</ref>، [[سالم بن حرملة بن زهیر عدوی]] از اصحاب و وفود کنندگان<ref>ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۲، ص۱۵۸؛ ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۳، ص۷.</ref>، [[نمر بن تولب عکلی]] -از شعرا<ref>ابن سلام، طبقات فحول الشعراء، ج‏۱، ص۱۵۹؛ ابن قتیبه، الشعر و الشعراء، ج۱، ص۲۹۹؛ ابو نعیم، معرفة الصحابه، ج‏۴، ص۳۵۳.</ref>، [[اصحاب]]<ref>ابن قانع، معجم الصحابه، ج۱۴، ص۵۱۶۸؛ ابو نعیم، معرفة الصحابه، ج۴، ص۳۵۳ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۱۹۹</ref> و از وفود کنندگان نزد [[پیامبر]]{{صل}}-<ref>ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۵۳۲؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۴، ص۵۸۱</ref>، [[صلة بن اشیم عدوی]]<ref>ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۲، ص۴۱۷</ref>، [[قطن بن عبداللّه بن عباد]] -از وفود کنندگان بر [[رسول خدا]]{{صل}}-<ref>ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۱۹۹</ref>، [[وصیله بنت وائل بن عمرو]] -[[اولین زن مسلمان]] [[قوم]] خود [[بنی جشم بن عوف بن وائل]] -از [[طوایف]] [[عکل]]--<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۱۱، ص۲۶۳؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۱۹۹.</ref>، [[ابورمثه رفاعة بن یثربی تیمی]] -از اصحاب<ref>ابن حبان، تاریخ الصحابه الذین روی عنهم الاخبار، ص۹۹؛ ابو نعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۲۸۶. نیز ر.ک: ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۶۵۸. از ابورمثه تیمی در منابع با اسامی رفاعة بن یثربی، یثربی بن عوف، یثربی بن رفاعه، حبیب بن حیان، حسحاس نیز یاد شده است. (ر.ک: ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۷، ص۱۱۸ و...)</ref> و [[وفد]] کنندگان نزد پیامبر{{صل}}-<ref>بخاری، التاریخ الکبیر، ج۳، ص۳۲۱؛ ابن حبان، الثقات، ج۳، ص۱۲۶.</ref>، [[سلمان بن عامر بن اوس]]<ref>خلیفة بن خیاط، طبقات خلیفه، ص۸۲؛ فسوی، المعرفة و التاریخ، ج۱، ص۳۲۱؛ ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۲، ص۶۳۲.</ref>، [[اسامة بن اخذر شقری]]<ref>قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب العرب، ص۳۰۶.</ref>، [[منجاب بن راشد بن اصرم ضبی]]<ref>ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۴، ص۴۸۹.</ref>، [[علفاء بن مر بن عائذه ضبی]]-از اصحاب و از شهدای [[سریه موته]]-<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۴۱، ص۱۲۶. ابن حزم از او با نام و نسب «علباء بن مرّة بن عائذه» نام برده است. (ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۲۰۴)</ref>، [[هوبجة بن بجیر بن عامر ضبی]]<ref>هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ص۲۹۶؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۱۱، ص۳۷۵؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۴، ص۶۴۴.</ref>، -از [[اصحاب]] و از شهدای [[سریه موته]]- [[حلیس بن زید بن صفوان]]<ref>ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۱، ص۵۲۵.</ref> و برادرش [[عبدالحارث بن زید بن صفوان صباحی]]<ref>هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ص۳۰۰؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۱۱، ص۳۷۹؛ ابن ماکولا، اکمال الکمال، ج۵، ص۱۶۰. برخی منابع از او با نام و نسب «عبدالله بن حارث بن زید صباحی» یاد کرده‌اند. (دار قطنی، المؤتلف و المختلف، ج۳، ص۱۴۴۴؛ ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۳، ص۸۸۴؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۳، ص۱۰۱)</ref> و [[بجة بن عامر]]<ref>ابن درید، الاشتقاق، ص۱۹۹.</ref> -همگی از وفود کنندگان بر [[پیامبر]]{{صل}}- و تابعینی چون: [[یزید بن شریک تیمی کوفی]]<ref>ابن ابی‌حاتم، الجرح و التعدیل، ج۹، ص۲۷۱؛ ذهبی، تاریخ الاسلام، ج۵، ص۵۴۰. نیز ر.ک: بخاری، التاریخ الکبیر، ج۸، ص۳۴۰؛ ابن حبان، الثقات، ج۵، ص۵۳۲.</ref>، [[ابونعامه عمرو بن عیسی عدوی]]<ref>سمعانی، الانساب، ج۹، ص۲۵۶. </ref>، [[هجیر بن ربیع عدوی]]<ref>سمعانی، الانساب، ج۹، ص۲۵۶.</ref>، [[خالد بن عمیر عدوی]]<ref>سمعانی، الانساب، ج۹، ص۲۵۶.</ref> و [[حارث بن سوید تیمی]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۲۰۸؛ خلیفة بن خیاط، تاریخ، ص۲۴۲.</ref> نام برد. از [[امراء]]، [[فرماندهان]] و [[فرمانداران]] بسیار این [[قوم]] که در ادوار مختلف [[اسلامی]] به مناصبی دست یافتند هم باید به اسامی: [[اسود بن کلثوم عدوی]] و برادرش [[ادهم بن کلثوم]] -فاتحان بیهق-<ref>بلاذری، فتوح البلدان، ص۳۹۰-۳۹۱؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۴، ص۳۰۲؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۳، ص۱۲۴. ابن خلدون از او با عنوان «اسود بن اکثم» یاد کرده است. (ابن خلدون، تاریخ، ج۲، ص۵۷۸)</ref>، [[مزاحم بن زفر بن علاج]] -از [[اشراف کوفه]]<ref>هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ص۲۸۲؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۱۹۹.</ref> و [[محدثان]] ایشان<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۵۷، ص۳۷۱؛ سمعانی، الانساب، ج۱، ص۵۰۱؛ ذهبی، تاریخ الاسلام، ج۱۳، ص۳۸۸.</ref> و [[فرماندار]] برخی نقاط [[عراق]] در [[زمان]] استانداری [[یوسف بن عمر ثقفی]] بر عراق،-<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۱۱، ص۲۷۴.</ref> [[حزام بن عقبة بن حزام]] -[[رییس]] پلیس [[یوسف بن عمرو ثقفی]]-<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۱۱، ص۲۶۴؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۱۹۹.</ref>، [[مالک بن ربیعة بن خالد تیمی]] -از [[امراء سعد بن ابی‌وقاص]] در [[فتوحات اسلامی]]-<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۳، ص۵۰۲؛ ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۵، ص۵۳۶.</ref>، [[عصمة بن عبدالله ضبی]]<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۳، ص۳۸۰ و ۴۶۰؛ ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۶، ص۳۵۱؛ حمیری کلاعی، الاکتفاء بما تضمّنه من مغازی رسول‌الله و الثلاثة الخلفاء، ج۲، ص۴۲۶.</ref> و [[کلج ضبی]] -هر دو از [[فرماندهان]] [[ضبه]] در [[فتوحات]]-<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۳، ص۴۷۲-۴۷۳؛ حمیری کلاعی، الاکتفاء بما تضمّنه من مغازی رسول‌الله و الثلاثة الخلفاء، ج۲، ص۴۲۶.</ref>، [[محمد بن عمرو بن یثربی]] -[[مسئول بیت المال]] سیستان در دوران [[امویان]]-<ref>هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ص۲۹۸؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۲۰۵.</ref>، [[زید بن حصین بن زهیر]] -[[حاکم اصفهان]]<ref>هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ص۲۹۶؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۱۱، ص۳۷۶؛ ابن عبد ربه، العقد الفرید، ج۳، ص۲۹۶.</ref> یا به نقلی [[ری]]<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۱۱، ص۳۷۶.</ref>- [[یعلی بن عامر بن سالم]] -عامل [[خراج]] ری<ref>هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ص۲۹۷؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۱۱، ص۳۷۶؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۲۰۵.</ref> و همدان و ماهین-<ref>هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ص۲۹۷.</ref>، [[عمرو بن یثربی]] -[[امیر]] [[طوایف]] [[رباب]]<ref>دینوری، الاخبار الطوال، ص۱۴۷؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۱۱، ص۳۸۸.</ref> و [[فرمانده]] جناح راست [[لشکر]] [[ناکثین]] در [[جنگ جمل]]-<ref>دینوری، الاخبار الطوال، ص۱۴۹.</ref>، [[هلال بن هرمی ضبی]] -از امرای [[حجاج بن یوسف ثقفی]]-<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۱۱، ص۳۹۱؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۲۰۶.</ref>، [[مثجور بن غیلان بن خرشه]] -از اشراف و [[نسب‌شناسان]] معروف ضبه و امیر حجاج بن یوسف ثقفی بر ابن قباذ-<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۱۱، ص۳۷۰.</ref>، [[مسیب بن زهیر بن عمرو]] -رییس پلیس منصور<ref>هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ص۲۹۵؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۱۱، ص۳۷۳؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۸، ص۵۶.</ref> و [[هادی]] ([[موسی]]) [[عباسی]]<ref>ابن قتیبه، المعارف، ص۴۱۳.</ref> و [[فرماندار خراسان]] در دوران [[حکومت]] [[مهدی عباسی]]-<ref>هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ص۲۹۵؛ ابن قتیبه، المعارف، ص۴۱۳؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۸، ص۱۴۹.</ref>، [[عبدالله بن مسیب]] -[[والی مصر]] و فارس و جزیره-<ref>ابن قتیبه، المعارف، ص۴۱۳.</ref>، [[محمد بن مسیب]] -[[رییس]] پلیس([[شرطه]]) [[محمد امین عباسی]]-<ref>ابن قتیبه، المعارف، ص۴۱۳.</ref>، [[عباس بن مسیب]] -رییس پلیس [[مأمون عباسی]]-<ref>ابن قتیبه، المعارف، ص۴۱۳.</ref>، [[زهیر بن مسیب]] -[[فرماندار]] [[هارون الرشید]] در کرمان<ref>ابن قتیبه، المعارف، ص۴۱۳.</ref> و نیز از [[سرداران]] مأمون عباسی<ref>خلیفة بن خیاط، تاریخ، ص۳۱۰؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۸، ص۴۴۵؛ ابو علی مسکویه، تجارب الامم، ج۴، ص۸۷.</ref> و [[استاندار]] او در سیستان<ref>مجهول، تاریخ سیستان، ص۱۷۰.</ref>- [[حکیم بن عاصم]] -[[امیر مهدی عباسی]] در [[سرحدات]] [[ارمنستان]]-<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۱۱، ص۳۹۱.</ref>، [[ابوشبرمه عبدالله بن شبرمة بن طفیل]] -از سرداران [[بنی عباس]] و [[حاکم]] [[متوکل عباسی]] در [[مصر]]-<ref>ابن خلدون، تاریخ، ج۲، ص۳۸۱.</ref>، [[ابوحاتم عنبسة بن إسحاق بن شمس]] -از [[فرماندهان]] بزرگ بنی عباس و [[فرماندار مصر]] در دوران حکومت متوکل عباسی-<ref>ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۲۰۴.</ref> و... و از [[موالیان]] آنها به نام مساور [[ضبی]] -[[والی ری]]-<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج، ۱۱، ص۳۹۲.</ref> اشاره کرد.