←مراد از عمود نور در روایات
| خط ۲۷: | خط ۲۷: | ||
*اینکه منظور از نور الهى در این روایات چیست، معلوم نیست. ولى بعضى از راویان، نور الهى را به "ملک" تعبیر کردهاند:<ref>ر.ک. شاکر، محمدتقی، منابع علم امام در قرآن، فصلنامۀ امامت پژوهی، ش 6، ص 183 ـ 184</ref> «محمد بن عیسى بن عبید مىگوید: من و ابنفضال نشسته بودیم، یونس وارد شد و گفت: من خدمت امام رضا(علیه السلام) رسیدم و به او گفتم: قربان شما شوم! مردم درباره عمود، سخن بسیار گفتهاند. امام به من فرمود: اى یونس! نظر تو درباره آن چیست؟ نظرت این است، یک عمود آهنى است که براى صاحب تو برافرازند؟! عرض کردم: نمىدانم. فرمود: عمود، فرشتهاى است که بر هر شهرى گماشته شده است و خدا به وسیله او کردار آن شهرها را مىرساند.»<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، کافى، ج ١، ص ٣٨٧</ref> | *اینکه منظور از نور الهى در این روایات چیست، معلوم نیست. ولى بعضى از راویان، نور الهى را به "ملک" تعبیر کردهاند:<ref>ر.ک. شاکر، محمدتقی، منابع علم امام در قرآن، فصلنامۀ امامت پژوهی، ش 6، ص 183 ـ 184</ref> «محمد بن عیسى بن عبید مىگوید: من و ابنفضال نشسته بودیم، یونس وارد شد و گفت: من خدمت امام رضا(علیه السلام) رسیدم و به او گفتم: قربان شما شوم! مردم درباره عمود، سخن بسیار گفتهاند. امام به من فرمود: اى یونس! نظر تو درباره آن چیست؟ نظرت این است، یک عمود آهنى است که براى صاحب تو برافرازند؟! عرض کردم: نمىدانم. فرمود: عمود، فرشتهاى است که بر هر شهرى گماشته شده است و خدا به وسیله او کردار آن شهرها را مىرساند.»<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، کافى، ج ١، ص ٣٨٧</ref> | ||
*بنابراین اگر منظور از نور الهى، ملک یا روحالقدس باشد، نمىتوان آن را منبع جداگانهاى براى علم امام دانست. بلکه همان القاى روح القدس است.<ref>ر.ک. سبحانی، سیدمحمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ص 144 ـ 146</ref> به عبارتی دیگر عمود نور امری جدا از امام نیست؛ بلکه ویژگی و توانی در امام است که خداوند آنرا برای احتجاج بر خلقش برای امام فراهم نموده است؛ مانند روایتی که پس از اشاره به وجود منار نور میفرماید: «فَبِهَذَا يَحْتَجُ اللَّهُ عَلَى خَلْقِه»<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج 1، ص 387</ref> علامۀ مجلسی ذیل این روایت، ضمیر اشاره منفصل "هذا" را به خود امام برمیگرداند و صحیح هم همین است.<ref>مازندرانی، شرح اصول الکافی، ج 6، ص ۳۶۰</ref> با توجه به این جمله، اگر منار یا عمود نور را امری جدا از امام بدانیم، احتجاج الهی به امام صحیح نخواهد بود.<ref>ر.ک. شاکر، محمدتقی، منابع علم امام در قرآن، فصلنامۀ امامت پژوهی، ش 6، ص 183 ـ 184</ref> علامۀ مجلسی می گوید:<ref>مجلسی، محمد باقر، مرآة العقول، ج 4، ص ۲۶۸</ref> "نامیده شدن ملک با عنوان عمود، استعاره است؛ گویی ملک عمودی از نور است که امام در آن نظر میکند. همچنین ممکن است این تشبیه به این دلیل صورت گرفته که اعتماد امام در کشف امور، به ملک است.<ref>ر.ک. شاکر، محمدتقی، منابع علم امام در قرآن، فصلنامۀ امامت پژوهی، ش 6، ص 183 ـ 184</ref> | *بنابراین اگر منظور از نور الهى، ملک یا روحالقدس باشد، نمىتوان آن را منبع جداگانهاى براى علم امام دانست. بلکه همان القاى روح القدس است.<ref>ر.ک. سبحانی، سیدمحمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ص 144 ـ 146</ref> به عبارتی دیگر عمود نور امری جدا از امام نیست؛ بلکه ویژگی و توانی در امام است که خداوند آنرا برای احتجاج بر خلقش برای امام فراهم نموده است؛ مانند روایتی که پس از اشاره به وجود منار نور میفرماید: «فَبِهَذَا يَحْتَجُ اللَّهُ عَلَى خَلْقِه»<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج 1، ص 387</ref> علامۀ مجلسی ذیل این روایت، ضمیر اشاره منفصل "هذا" را به خود امام برمیگرداند و صحیح هم همین است.<ref>مازندرانی، شرح اصول الکافی، ج 6، ص ۳۶۰</ref> با توجه به این جمله، اگر منار یا عمود نور را امری جدا از امام بدانیم، احتجاج الهی به امام صحیح نخواهد بود.<ref>ر.ک. شاکر، محمدتقی، منابع علم امام در قرآن، فصلنامۀ امامت پژوهی، ش 6، ص 183 ـ 184</ref> علامۀ مجلسی می گوید:<ref>مجلسی، محمد باقر، مرآة العقول، ج 4، ص ۲۶۸</ref> "نامیده شدن ملک با عنوان عمود، استعاره است؛ گویی ملک عمودی از نور است که امام در آن نظر میکند. همچنین ممکن است این تشبیه به این دلیل صورت گرفته که اعتماد امام در کشف امور، به ملک است.<ref>ر.ک. شاکر، محمدتقی، منابع علم امام در قرآن، فصلنامۀ امامت پژوهی، ش 6، ص 183 ـ 184</ref> | ||
*در مجموع از روایات به دست می آید، این ستون نور، به طور مستقل، منبع علم نیست؛ بلکه تمثیلی برای منبع الهامی علم امام(علیه السلام) است که هرگاه خداوند بخواهد، با آن، امام را آگاه میکند.<ref>ر.ک. نادم، محمدحسن، افتخاری، سیدابراهیم، منابع علم امام از نگاه متکلمان قم و بغداد، ص 60</ref> | *در مجموع آنچه از روایات به دست می آید، دو چیز است: | ||
#این ستون نور، به طور مستقل، منبع علم نیست؛ بلکه تمثیلی برای منبع الهامی علم امام(علیه السلام) است که هرگاه خداوند بخواهد، با آن، امام را آگاه میکند.<ref>ر.ک. نادم، محمدحسن، افتخاری، سیدابراهیم، منابع علم امام از نگاه متکلمان قم و بغداد، ص 60</ref> یعنی بر اساس برخی از روایات، عمود نور امری جداپذیر از امام نیست، بلکه ویژگی و توانایی در امام است که خداوند آنرا برای احتجاج بر خلقش برای امام فراهم کرده است.<ref>ر.ک. رضوی، رسول، شاکر، محمد تقی، چیستی عمود نور، مجلۀ علوم حدیث، ش 63، ص 42</ref> | |||
#اما برخی روایات دیگر عمود نور را در کنار روح قدسی و مخصوص امام معرفی نموده اند<ref>ر.ک. رضوی، رسول، شاکر، محمد تقی، چیستی عمود نور، مجلۀ علوم حدیث، ش 63، ص 42</ref> مانند: امام رضا(علیه السلام) فرمودند:<ref>ابن بابویه، محمد بن علی، عیون اخبار الرضا(علیه السلام)، ج 2، ص 200</ref> «إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ قَدْ أَيَّدَنَا بِرُوحٍ مِنْهُ مُقَدَّسَةٍ مُطَهَّرَةٍ لَيْسَتْ بِمَلَكٍ لَمْ تَكُنْ مَعَ أَحَدٍ مِمَّنْ مَضَى إِلَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ وَ هِيَ مَعَ الْأَئِمَّةِ مِنَّا تُسَدِّدُهُمْ وَ تُوَفِّقُهُمْ وَ هُوَ عَمُودٌ مِنْ نُورٍ بَيْنَنَا وَ بَيْنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَل»<ref>ر.ک. رضوی، رسول، شاکر، محمد تقی، چیستی عمود نور، مجلۀ علوم حدیث، ش 63، ص 42</ref> | |||
#ثمره و نتیجۀ وجود عمود نور برای امام، مشاهده و توان دیدن اعمال انسان هاست. تعابیری مانند: "یعرف به الضمیر"، "یشرف به علی اهل الارض"، "کل ما احتاج الیه لدلاله اطلع علیه"، "لا یستر منها شیء" و ... توهم مشاهده صرف بدون آگاهی و علم از حقیقت اعمال و نیت ها را باطل می نماید.<ref>ر.ک. رضوی، رسول، شاکر، محمد تقی، چیستی عمود نور، مجلۀ علوم حدیث، ش 63، ص 42</ref> | |||
==پرسشهای وابسته== | ==پرسشهای وابسته== | ||