نشانه‌های ظهور امام مهدی در کلام اسلامی: تفاوت میان نسخه‌ها

بدون خلاصۀ ویرایش
(صفحه‌ای تازه حاوی «{{خرد}} {{نبوت}} <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;"> : <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font...» ایجاد کرد)
 
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۲: خط ۲:
{{نبوت}}
{{نبوت}}
<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
: <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث '''[[شوری‌]]''' است. "'''[[شوری‌]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
: <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث '''[[نشانه‌های ظهور امام مهدی]]''' است. "'''[[نشانه‌های ظهور امام مهدی]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
: <div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;"> [[نشانه‌های ظهور امام مهدی در حدیث]] | [[نشانه‌های ظهور امام مهدیدر نهج البلاغه]] | [[نشانه‌های ظهور امام مهدی در کلام اسلامی]] | [[نشانه‌های ظهور امام مهدی در عرفان اسلامی]]</div>
: <div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;"> [[نشانه‌های ظهور امام مهدی در حدیث]] | [[نشانه‌های ظهور امام مهدیدر نهج البلاغه]] | [[نشانه‌های ظهور امام مهدی در کلام اسلامی]] | [[نشانه‌های ظهور امام مهدی در عرفان اسلامی]]</div>
خط ۱۰: خط ۱۰:


==مقدمه==
==مقدمه==
*به معنای [[دادگری]] [[خداوند]] در [[کیفر]] و [[پاداش]] [[بندگان]] هنگام [[رستاخیز]] است. [[خداوند]] به‌ [[نیکان]] و بدان یکسان نمی‌نگرد و با آنان همسان [[رفتار]] نمی‌کند. هرچند ممکن است از سرِ [[رحمت]] از خطای کسی درگذرد، اما [[نیکی]] [[آدمی]] را جز با [[نیکی]] عوض نمی‌دهد<ref>{{متن قرآن|إِلاَّ عَلَى أَزْوَاجِهِمْ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُمْ فَإِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُومِينَ}}؛ سوره مؤمنون، آیه ۶.</ref>. هر چه در [[رستاخیز]] به [[بندگان]] رسد، بازتاب [[کردار]] خود آنان است<ref>{{متن قرآن| يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ مَّا عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُّحْضَرًا وَمَا عَمِلَتْ مِن سُوءٍ تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَيْنَهَا وَبَيْنَهُ أَمَدًا بَعِيدًا وَيُحَذِّرُكُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ وَاللَّهُ رَؤُوفُ بِالْعِبَادِ }}؛ سوره آل عمران، آیه ۳۰؛ {{متن قرآن| إِنَّا نَحْنُ نُحْيِي الْمَوْتَى وَنَكْتُبُ مَا قَدَّمُوا وَآثَارَهُمْ وَكُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْنَاهُ فِي إِمَامٍ مُبِينٍ }}؛ سوره یس، آیه ۱۲.</ref>. بنابر [[تعالیم]] [[اسلامی]]، [[خداوند]] به [[نیکوکاران]] بیش از آنچه سزاوارند، [[پاداش]] می‌دهد و این "[[فضل]]" است که [[برتر]] از [[عدل]] و [[دادگری]] است<ref>{{متن قرآن|مَن جَاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا وَمَن جَاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَلاَ يُجْزَى إِلاَّ مِثْلَهَا وَهُمْ لاَ يُظْلَمُونَ}}؛ سوره انعام، آیه ۱۶۰.</ref>. اما [[کیفر]] [[گناهکاران]] را به [[قدر]] گناهشان می‌دهد و بر آن نمی‌افزاید<ref>همان.</ref> و بلکه با [[رحمت]] و [[رأفت]] خویش از [[کیفر]] آنان می‌کاهد و این [[کیفر]]، سبک‌تر از [[کیفر]] عادلانه است<ref>{{متن قرآن|وَمَا أَصَابَكُم مِّن مُّصِيبَةٍ فَبِمَا كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ وَيَعْفُو عَن كَثِيرٍ }}؛ سوره شوری، آیه ۳۰.</ref>. بنابر [[روایات]] بزرگان [[معصوم]]{{ع}}، آنچه [[خداوند]] از آن درمی‌گذرد، بیش از آن است که مؤاخذه می‌کند<ref>البرهان فی تفسیر القرآن‌، ۴/ ۱۲۷؛ مبانی اندیشه اسلامی‌، ۸۰.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 337.</ref>.
*رخدادهایی را گویند که [[در آستانه ظهور]] [[امام غایب]]{{ع}} در [[جهان]] پیش می‌آیند<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 341.</ref>.
*مجازات‌ها در [[فرهنگ اسلامی]]، بر سه گونه‌اند:
*[[نشانه‌های ظهور]]، غیر از شرایط ظهورند. مهم‌ترین تفاوت‌های آنها عبارت‌اند از:
#'''مجازات‌های قراردادی:''' این دسته از مجازات‌ها، همانند مقررات جزائی [[جوامع]] بشری‌اند که قانونگذاران وضع می‌کنند. سود این دسته، آن است که با ایجاد [[رعب]] و [[وحشت]] [[مانع]] تکرار [[جرم]] می‌شوند و بدین روی، آنها را "تنبیه" نیز می‌نامند. سود دیگر آنها، تسلی خاطر ستمدیدگان است<ref>مجموعه آثار، ۱/ ۲۲۵.</ref>.
#[[ظهور]] به شرایط خود، ارتباطی [[علی]] و منطقی و بستگی [[حقیقی]] و واقعی دارد؛ بدین معنا که تنها هنگامی تحقق می‌پذیرد که شرایط آن فراهم آید. [[علائم ظهور]] چنین نیستند و امکان [[ظهور]] بدون آنها نیز فراهم است. البته برخی [[علائم]] همانند [[قتل نفس زکیه]] [[پیش از ظهور]] تحقق می‌یابند و در تحقق شرایط مؤثرند؛ ولی این به معنای آن نیست که شرط [[ظهور امام]] غایب‌اند.
#'''مکافات [[دنیوی]]:''' مراد، مجازات‌هایی است که با [[جرم]] رابطه [[علی]] و معلولی دارند و نتیجه طبیعی [[اعمال]] انسان‌اند و آنها را "مکافات عمل" و "اثر وضعی [[گناه]]" نیز می‌گویند<ref>مجموعه آثار، ۱/ ۲۲۷.</ref>.
#[[هنگام ظهور]]، همه شرایط موجودند؛ اما [[نشانه‌ها]] چنین نیستند؛ زیرا گاه نشانه‌ای پدیدار می‌شود و سپس از میان می‌رود و نشانه‌ای دیگر نمودار می‌گردد<ref>تاریخ الغیبة الکبری‌، ۳۹۸- ۳۹۵.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 341.</ref>.
#'''مجازات‌های [[اخروی]]:''' این گونه مجازات‌ها رابطه استوارتری با [[اعمال]] دارند. رابطه عمل و جزا در [[آخرت]] نه قراردادی است و نه از نوع مکافات است؛ بلکه فراتر از این است. این رابطه، عینیت و [[اتحاد]] است. [[پاداش]] یا کیفری که در [[آخرت]] به [[آدمی]] می‌رسد، تجسم عمل است و [[آیات]] فراوانی از [[قرآن کریم]] بدین [[حقیقت]] اشارت برده‌اند<ref>مجموعه آثار، ۱/ ۲۳۰؛ {{متن قرآن|يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ مَّا عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُّحْضَرًا وَمَا عَمِلَتْ مِن سُوءٍ تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَيْنَهَا وَبَيْنَهُ أَمَدًا بَعِيدًا وَيُحَذِّرُكُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ وَاللَّهُ رَؤُوفُ بِالْعِبَادِ }}؛ سوره آل عمران، آیه ۳۰؛ {{متن قرآن|وَوُضِعَ الْكِتَابُ فَتَرَى الْمُجْرِمِينَ مُشْفِقِينَ مِمَّا فِيهِ وَيَقُولُونَ يَا وَيْلَتَنَا مَالِ هَذَا الْكِتَابِ لا يُغَادِرُ صَغِيرَةً وَلا كَبِيرَةً إِلاَّ أَحْصَاهَا وَوَجَدُوا مَا عَمِلُوا حَاضِرًا وَلا يَظْلِمُ رَبُّكَ أَحَدًا }}؛ سوره کهف، آیه ۴۹؛ {{متن قرآن|يَوْمَئِذٍ يَصْدُرُ النَّاسُ أَشْتَاتًا لِّيُرَوْا أَعْمَالَهُمْ فَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ وَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ }}؛ سوره زلزال، آیه ۸- ۶؛ {{متن قرآن|وَإِن كَانَ ذُو عُسْرَةٍ فَنَظِرَةٌ إِلَى مَيْسَرَةٍ وَأَن تَصَدَّقُواْ خَيْرٌ لَّكُمْ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ}}؛ سوره بقره، آیه ۲۸۰؛ {{متن قرآن| إِنَّ الَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوَالَ الْيَتَامَى ظُلْمًا إِنَّمَا يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ نَارًا وَسَيَصْلَوْنَ سَعِيرًا }}؛ سوره نساء، آیه ۱۰؛ {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَلْتَنظُرْ نَفْسٌ مَّا قَدَّمَتْ لِغَدٍ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ}}؛ سوره حشر، آیه۱۸ و....</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 337.</ref>.
==انواع [[نشانه‌ها]]==
*بنابر [[روایات]] بزرگان [[معصوم]]{{ع}}، [[نشانه‌های ظهور]]، بر دو دسته‌اند:
===1. [[نشانه‌های حتمی]]===
*مراد نشانه‌هایی است که بی‌گمان [[پیش از ظهور]] تحقق می‌یابند و بر هیچ شرط و قیدی معلق نیستند؛ اما تحقق [[نشانه‌های غیر حتمی]] معلق به شرطهایی است. روایتی از [[امام صادق]]{{ع}} [[نقل]] است که به این دو دسته نشانه تصریح دارد و از جمله، خروج‌ [[سفیانی]] را از [[نشانه‌های حتمی]] می‌شمارد<ref>بحارالانوار، ۵۲/ ۲۴۹.</ref>. درباره شمار این [[نشانه‌ها]]، ظاهر [[روایات]] مختلف است. برخی [[روایات]]، شمار آنها را پنج و برخی دیگر ده دانسته‌اند<ref>بحارالانوار، ۵۲/ ۴۹ و ۲۰۹؛ زمینه‌سازان انقلاب جهانی مهدی‌، ۲۸.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 342.</ref>.
*مهم‌ترین این [[نشانه‌ها]] عبارت‌اند از:
#[[خروج سفیانی]]: بنابر ظاهر [[روایات]]، [[سفیانی]] مردی است از [[نسل]] [[ابوسفیان]] که از جایی در [[شام]] قدیم [[خروج]] می‌کند و بسیاری از [[مسلمانان]] را می‌فریبد و بخش وسیعی از سرزمین [[اسلامی]] را [[تصرف]] می‌کند<ref>کمال الدین و تمام النعمة، ۲/ ۵۵۷.</ref>. در [[کوفه]] و [[نجف]] به [[قتل عام شیعیان]] می‌پردازد و برای یافتن و کشتن آنان جایزه می‌گذارد. سخن [[روایات]] درباره [[مدت حکومت سفیانی]] مختلف است و از هفت تا نه ماه را یاد کرده‌اند. [[علامه مجلسی]] احتمال داده است که [[علت]] این [[اختلاف]]، [[تقیه]] یا [[بداء]] باشد<ref>بحارالانوار، ۵۲/ ۲۱۶.</ref>. برخی معتقدند که "[[سفیانی]]" نام فرد مشخصی نیست؛ بلکه کسی است که [[در آستانه ظهور]]، [[خروج]] می‌کند و در [[صفات ]][[اخلاقی]] و عملی او همانند [[ابوسفیان]] است<ref>فرهنگ نامه مهدویت‌، ۱۵۳.</ref>. از روایاتی دیگر برمی‌آید که [[سفیانی]]، یک تن نیست؛ بلکه مراد، دو نفر است. یکی از این دو تن در منطقه [[زوراء]] [[قیام]] می‌کند که بنابر [[روایات]] همان [[بغداد]] است و به [[قتل]] می‌رسد و فرد دیگر در [[شام]] [[خروج]] می‌کند<ref>زمینه‌سازان انقلاب جهانی مهدی‌، ۶۰- ۲۸.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 342.</ref>.
#[[صیحه آسمانی]]: ندایی است آسمانی که [[نام حضرت مهدی]]{{ع}} را به گوش همه [[مردم]] [[جهان]] می‌رساند. این ندای بلند از [[جبرئیل]]{{ع}} است و در شب ۲۳ [[رمضان]] به گوش می‌رسد و همه [[مردم]] [[زمین]] آن را به زبان خود می‌شنوند<ref>منتخب الاثر، ۴۴۹.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 342.</ref>.
#[[قتل نفس زکیه]]: در این باره که "[[نفس زکیه]]" کیست، [[روایات]] گفته‌اند، سیدی است [[پاکدل]] که میان [[رکن و مقام]] در [[مکه معظمه]] به [[شهادت]] می‌رسد. [[شهادت]] او از [[نشانه‌های حتمی ظهور]] است<ref>بحارالانوار، ۵۲/ ۲۰۴ و ۲۰۶.</ref>. بنابر یک [[روایت]]، پانزده روز پس از [[شهادت]] [[نفس زکیه]]، [[امام زمان]]{{ع}} [[ظهور]] می‌کند<ref>بحارالانوار، ۵۲/ ۱۹۲.</ref>. در روایتی دیگر آمده است که [[نفس زکیه]] سفیر [[امام زمان]]{{ع}} به سوی [[مردم]] [[مکه]] است<ref>بحارالانوار، ۵۲/ ۳۰۷.</ref>. بنابر پاره‌ای [[روایات]]، او از [[نسل]] [[امام حسن]]{{ع}} و بنابر برخی دیگر، از [[نسل]] [[امام حسین]]{{ع}} است. هنگام [[خروج سفیانی]] به مدینه‌ می‌رود و [[مردم]] را به [[اتحاد]] و [[یگانگی]] فرا می‌خواند و چون [[لشکریان]] [[سفیانی]] به [[مدینه]] می‌رسند، به [[مکه]] می‌رود و به [[دعوت]] مردمِ آنجا می‌پردازد. سرانجام در ماه ذی‌الحجه پس از مراسم [[حج]] او را در پیش [[خانه خدا]] و [[حرم]] امن، در برابر چشم [[مردم]] می‌کشند<ref>زمینه‌سازان انقلاب جهانی مهدی، ۷۵ و ۷۷.</ref>.
#[[دجال]]: [[خروج دجال]] را برخی [[روایات]] از [[علائم ظهور]] دانسته‌اند و برخی دیگر از [[علائم قیامت]]. از آن رو که [[قیام جهانی حضرت مهدی]]{{ع}} از مقدمات [[قیامت]] است، برخی نشانه‌های آن را- مانند [[خروج دجال]]- [[نشانه برپایی قیامت]] نیز دانسته‌اند<ref>بحارالانوار، ۵۲/ ۲۰۹؛ کتاب الغیبة، شیخ طوسی/ ۲۶۷.</ref>. درباره ماجرای [[دجال]] [[احادیث]] فراوانی از [[پیامبر]]{{صل}} [[نقل]] کرده‌اند که بسیاری از آنها از طریق [[اهل سنت]] [[روایت]] گشته‌اند. از این [[احادیث]]، برخی جعلی و ساختگی‌اند و نمی‌توان بدانها [[اعتماد]] کرد<ref>یوم الخلاص‌، ۵۱۵.</ref>. "[[دجال]]" به معنای [[انسان]] فریبکاری است که [[حق]] را می‌پوشاند و [[باطل]] را به جامه [[حق]] درمی‌آورد<ref>مجمع البحرین‌، الربع الثانی/ ۱۱.</ref>. بنابر ظاهر [[روایات]]، [[دجال]]، مردی [[ستمگر]] و [[فریبکار]] است که [[در آستانه ظهور]]، [[قیام]] می‌کند و بسیاری از [[مردم]] را می‌فریبد. [[روایات]]، اوصاف شگفتی بدو نسبت داده و از آنچه می‌کند و سرانجام او سخن گفته‌اند. برخی معتقدند که "[[دجال]]" نام شخص معینی نیست. در پاره‌ای [[روایات]] آمده است که دجال‌های فراوانی خواهند آمد و تا [[خروج]] دجالی، که از [[نشانه‌های ظهور]] است، هفتاد [[دجال]] [[خروج]] می‌کنند. بیش‌تر روایاتی که از [[دجال]] سخن گفته‌اند، قابل [[اعتماد]] نیستند<ref>یوم الخلاص، ۵۱۶؛ فرهنگ نامه مهدویت‌، ۱۴۹.</ref>. برخی معاصران نیز [[دجال]] را کنایه از [[کفر]] جهانی و سیطره [[فرهنگ مادی]] بر [[جهان]] دانسته‌اند<ref>تاریخ الغیبة الکبری‌، ۵۳۲.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 343.</ref>.
===2. [[نشانه‌های غیر حتمی]]===
*برخی از [[نشانه‌های غیر حتمی]] عبارت‌اند از:
#گرفتن ماه و [[خورشید]] در [[ماه رمضان]]<ref>منتخب الاثر، ۴۴۰.</ref>؛
#[[ظهور]] آتشی در [[آسمان]]<ref>بحارالانوار، ۵۲/ ۲۴۰.</ref>؛
#[[زلزله]] بزرگ در [[شام]]<ref>بحارالانوار، ۵۲/ ۲۱۶.</ref>؛
#جنگ‌های پی در پی و [[مرگ]] بسیاری از [[مردم]] [[جهان]]<ref>منتخب الاثر، ۵۶۰.</ref>؛
#[[ظهور]] و [[گسترش علم]] و [[دانش]] در [[قم]]<ref>منتخب الاثر، ۴۴۳.</ref>؛
#بالا گرفتن [[ظلم]] و [[فساد]] در [[جهان]]<ref>بحارالانوار، ۵۲/ ۲۶۰- ۲۵۶.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 343.</ref>.
==فوائد [[آشکار]] شدن [[علائم]] و [[نشانه‌های ظهور]]==
*برخی از این فوائد عبارت‌اند از:
#این [[نشانه‌ها]] جنبه تشریفاتی‌ دارند و [[خداوند متعال]] مقدم آن [[حضرت]] را با این [[نشانه‌ها]] گرامی می‌دارد، و بیانگر [[عظمت]] آن [[حضرت]] و اهمیت اهداف بلند اویند.
#اعلام خطر به [[دشمنان اسلام]] و ایجاد [[رعب]] و [[وحشت]] در [[دل]] آنان.
#مژده و [[بشارت]] برای [[منتظران]] آن [[حضرت]]، تا هم موجب [[آرامش]] خاطر آنان گردد و هم خود را برای [[خدمت]] به آن [[حضرت]] آماده سازند و قلب‌هایشان [[قوت]] گیرد<ref>مهدی منتظر، ۲۱۴.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 344.</ref>.


==منابع==
==منابع==
۱۱۵٬۳۵۳

ویرایش