تواضع در معارف دعا و زیارات: تفاوت میان نسخهها
جز
جایگزینی متن - 'نیاز' به 'نیاز'
جز (جایگزینی متن - 'مستحق' به 'مستحق') |
جز (جایگزینی متن - 'نیاز' به 'نیاز') |
||
| خط ۳۶: | خط ۳۶: | ||
#ثالثاً منشأ روانی [[تواضع]]، [[شرف]] و [[فضیلت]] انسانی و [[احترام]] به [[حقوق]] دیگران باشد نه [[ضعف نفس]] و زبونی. | #ثالثاً منشأ روانی [[تواضع]]، [[شرف]] و [[فضیلت]] انسانی و [[احترام]] به [[حقوق]] دیگران باشد نه [[ضعف نفس]] و زبونی. | ||
*رذیله [[اخلاقی]] ضد [[تواضع]]، [[کبر]] است. و در [[قرآن]] و [[روایات]] و [[ادعیه]] به شدت از آن [[نهی]] شده است. | *رذیله [[اخلاقی]] ضد [[تواضع]]، [[کبر]] است. و در [[قرآن]] و [[روایات]] و [[ادعیه]] به شدت از آن [[نهی]] شده است. | ||
*[[کبر]] آفت بزرگ و غائله هولناکی است که [[خواص]] با آن هلاک شدهاند چه برسد به عوام؛ و [[کبر]] [[حجاب]] بزرگی است از رسیدن به [[اخلاق]] [[مؤمنان]]، زیرا در آن [[عزت]] تکلف آمیز و دروغینی است که [[مانع]] از [[تواضع]] و [[کظم غیظ]] و قبول [[نصیحت]] و [[خیرخواهی]] و باقی ماندن بر [[صداقت]] و ترک [[غضب]] و [[کینه]] و [[حسد]] و [[غیبت]] و ... میشود و [[انسان]] [[متکبر]] به [[تمام]] [[اخلاق]] مذموم | *[[کبر]] آفت بزرگ و غائله هولناکی است که [[خواص]] با آن هلاک شدهاند چه برسد به عوام؛ و [[کبر]] [[حجاب]] بزرگی است از رسیدن به [[اخلاق]] [[مؤمنان]]، زیرا در آن [[عزت]] تکلف آمیز و دروغینی است که [[مانع]] از [[تواضع]] و [[کظم غیظ]] و قبول [[نصیحت]] و [[خیرخواهی]] و باقی ماندن بر [[صداقت]] و ترک [[غضب]] و [[کینه]] و [[حسد]] و [[غیبت]] و ... میشود و [[انسان]] [[متکبر]] به [[تمام]] [[اخلاق]] مذموم نیاز دارد تا این [[عزت]] تکلف آمیز خود را حفظ کند<ref> مولی مهدی نراقی، جامع السعادات، ترجمه سید جلال الدین مجتبوی، ج۱، ص۴۱۹.</ref>. | ||
*با اینکه [[تواضع]] و [[فروتنی]] یکی از صفات برجسته [[انسان]] است، اما باید دانست که اظهار [[تواضع]] مطلقاً [[پسندیده]] نیست، زیرا ممکن است در برخی شرایط اظهار [[فروتنی]] آثار منفی داشته باشد. از اینرو در [[آداب]] [[معاشرت]] به مواردی برخورد میکنیم که از [[تواضع]] [[نهی]] شده است از آن جمله [[تواضع]] در برابر [[متکبر]]، [[تواضع]] به خاطر [[ثروت]]، [[تواضع]] در برابر [[کافر]] و [[تواضع]] در برابر متجاهر به [[فسق]] و تارک الصلوه<ref>[[فردین احمدوند|احمدوند، فردین]]، [[مکارم اخلاق در صحیفه (کتاب)|مکارم اخلاق در صحیفه]]، ص۲۱۴.</ref>. | *با اینکه [[تواضع]] و [[فروتنی]] یکی از صفات برجسته [[انسان]] است، اما باید دانست که اظهار [[تواضع]] مطلقاً [[پسندیده]] نیست، زیرا ممکن است در برخی شرایط اظهار [[فروتنی]] آثار منفی داشته باشد. از اینرو در [[آداب]] [[معاشرت]] به مواردی برخورد میکنیم که از [[تواضع]] [[نهی]] شده است از آن جمله [[تواضع]] در برابر [[متکبر]]، [[تواضع]] به خاطر [[ثروت]]، [[تواضع]] در برابر [[کافر]] و [[تواضع]] در برابر متجاهر به [[فسق]] و تارک الصلوه<ref>[[فردین احمدوند|احمدوند، فردین]]، [[مکارم اخلاق در صحیفه (کتاب)|مکارم اخلاق در صحیفه]]، ص۲۱۴.</ref>. | ||
*[[انسان]] در برابر شخص [[متکبر]] نباید [[فروتنی]] و [[تواضع]] کند؛ زیرا [[فروتنی]] و [[تواضع]] در مقابل او، موجب [[گمراهی]] و افزایش تکبرش میشود؛ پس چه بهتر که در برابر او [[تکبر]] شود تا شاید آن شخص متنبه و متوجه شود<ref> محمدعلی جزایری، دروس اخلاق اسلامی، ص۱۸۵.</ref>. | *[[انسان]] در برابر شخص [[متکبر]] نباید [[فروتنی]] و [[تواضع]] کند؛ زیرا [[فروتنی]] و [[تواضع]] در مقابل او، موجب [[گمراهی]] و افزایش تکبرش میشود؛ پس چه بهتر که در برابر او [[تکبر]] شود تا شاید آن شخص متنبه و متوجه شود<ref> محمدعلی جزایری، دروس اخلاق اسلامی، ص۱۸۵.</ref>. | ||
*هنگامی که [[ادب]] و [[تواضع]] تأثیر منفی داشته باشد، [[خشونت]] و [[تندی]] لازم میآید و هنگامی که ستمی بر کسی شده باشد فریاد زدن نیز جایز است<ref> محمد تقی مصباح یزدی، اخلاق در قرآن، ج۳، ص۳۳۲ – ۳۳۳.</ref>. | *هنگامی که [[ادب]] و [[تواضع]] تأثیر منفی داشته باشد، [[خشونت]] و [[تندی]] لازم میآید و هنگامی که ستمی بر کسی شده باشد فریاد زدن نیز جایز است<ref> محمد تقی مصباح یزدی، اخلاق در قرآن، ج۳، ص۳۳۲ – ۳۳۳.</ref>. | ||
*چنانچه [[قرآن کریم]] میفرماید: {{متن قرآن|لَا يُحِبُّ اللَّهُ الْجَهْرَ بِالسُّوءِ مِنَ الْقَوْلِ إِلَّا مَنْ ظُلِمَ وَكَانَ اللَّهُ سَمِيعًا عَلِيمًا}}<ref>«خداوند بانگ برداشتن به بدگویی را دوست نمیدارد مگر (از) کسی که بر او ستم رفته است و خداوند شنوایی داناست» سوره نساء، آیه ۱۴۸.</ref>. | *چنانچه [[قرآن کریم]] میفرماید: {{متن قرآن|لَا يُحِبُّ اللَّهُ الْجَهْرَ بِالسُّوءِ مِنَ الْقَوْلِ إِلَّا مَنْ ظُلِمَ وَكَانَ اللَّهُ سَمِيعًا عَلِيمًا}}<ref>«خداوند بانگ برداشتن به بدگویی را دوست نمیدارد مگر (از) کسی که بر او ستم رفته است و خداوند شنوایی داناست» سوره نساء، آیه ۱۴۸.</ref>. | ||
*[[تواضع]] برای کسی که در [[جایگاه]] [[قدرت]] قرار دارد، شایستهتر و زیباتر است و البته این ویژگی به [[شرح صدر]] و ظرفیت روحی بالایی | *[[تواضع]] برای کسی که در [[جایگاه]] [[قدرت]] قرار دارد، شایستهتر و زیباتر است و البته این ویژگی به [[شرح صدر]] و ظرفیت روحی بالایی نیاز دارد تا فرد [[حاکم]] با رسیدن به [[مقام]]، در مقابل زیردستان و [[مردم]]، متواضعانه [[رهبری]] کند و از هرگونه فخر فروشی به دور باشد<ref> حمیدرضا حق شناس، اخلاق اجتماعی در صحیفه سجادیه، ص۹۵.</ref>. | ||
*بخش بزرگی از دعاهای [[صحیفه سجادیه]] توصیف [[داعی]] است. [[داعی]] ضمن [[دعا]] خود را به [[فقر]]، [[نقص]]، عجز، [[جهل]]، [[گناه]] و ... توصیف مینماید. در واقع این قسمت از [[دعاها]] یک نوع خودشکنی و [[استکبار]] زدایی فردی را که توأم با نوعی تخلیه روانی برای فراتر از احساس پوچی و بیهویتی است به ما [[تعلیم]] میدهد<ref> محمد جواد سلمانپور، فرهنگسازی امام سجاد{{ع}} با زبان دعا، فصلنامه اندیشه دینی، ۱۷ (زمستان ۸۴)، ص۱۲.</ref><ref>[[فردین احمدوند|احمدوند، فردین]]، [[مکارم اخلاق در صحیفه (کتاب)|مکارم اخلاق در صحیفه]]، ص۲۱۵.</ref>. | *بخش بزرگی از دعاهای [[صحیفه سجادیه]] توصیف [[داعی]] است. [[داعی]] ضمن [[دعا]] خود را به [[فقر]]، [[نقص]]، عجز، [[جهل]]، [[گناه]] و ... توصیف مینماید. در واقع این قسمت از [[دعاها]] یک نوع خودشکنی و [[استکبار]] زدایی فردی را که توأم با نوعی تخلیه روانی برای فراتر از احساس پوچی و بیهویتی است به ما [[تعلیم]] میدهد<ref> محمد جواد سلمانپور، فرهنگسازی امام سجاد{{ع}} با زبان دعا، فصلنامه اندیشه دینی، ۱۷ (زمستان ۸۴)، ص۱۲.</ref><ref>[[فردین احمدوند|احمدوند، فردین]]، [[مکارم اخلاق در صحیفه (کتاب)|مکارم اخلاق در صحیفه]]، ص۲۱۵.</ref>. | ||
*زبان [[دعا]] که زبانی ملتمسانه است و از درگاه بینیاز درخواست | *زبان [[دعا]] که زبانی ملتمسانه است و از درگاه بینیاز درخواست نیاز میشود، به نوعی [[تواضع]] و [[فروتنی]] است. | ||
==[[تواضع]] و [[فروتنی]] در [[صحیفه سجادیه]]== | ==[[تواضع]] و [[فروتنی]] در [[صحیفه سجادیه]]== | ||