خشم در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

{{مدخل مرتبط

| عنوان مدخل  = خشم

| مداخل مرتبط = [[خشم در قرآن]] - [[خشم در حدیث]] - [[خشم در نهج البلاغه]] - [[خشم در اخلاق اسلامی]] - [[نفی خشم در معارف و سیره نبوی]] - [[خشم در معارف دعا و زیارات]] - [[خشم در معارف و سیره سجادی]] - [[خشم در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] - [[خشم در سبک زندگی اسلامی]] - [[خشم در خانواده]]

| پرسش مرتبط  =  

 

== مقدمه ==

#{{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا بِطَانَةً مِنْ دُونِكُمْ لَا يَأْلُونَكُمْ خَبَالًا وَدُّوا مَا عَنِتُّمْ قَدْ بَدَتِ الْبَغْضَاءُ مِنْ أَفْوَاهِهِمْ وَمَا تُخْفِي صُدُورُهُمْ أَكْبَرُ قَدْ بَيَّنَّا لَكُمُ الْآيَاتِ إِنْ كُنْتُمْ تَعْقِلُونَ * هَا أَنْتُمْ أُولَاءِ تُحِبُّونَهُمْ وَلَا يُحِبُّونَكُمْ وَتُؤْمِنُونَ بِالْكِتَابِ كُلِّهِ وَإِذَا لَقُوكُمْ قَالُوا آمَنَّا وَإِذَا خَلَوْا عَضُّوا عَلَيْكُمُ الْأَنَامِلَ مِنَ الْغَيْظِ قُلْ مُوتُوا بِغَيْظِكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ}}<ref>«ای مؤمنان! کسانی از غیر خودتان را محرم راز مگیرید که از هیچ تباهی در حقّ شما کوتاهی نمی‌کنند و دوست می‌دارند شما در سختی به سر برید؛ کینه از گفتارشان هویداست و آنچه دل‌هایشان پنهان می‌دارند، بزرگ‌تر است، بی‌گمان ما آیات (خود) را برای شما روشن گفته‌ایم اگر خرد ورزید * هان! این شمایید که آنان را دوست می‌دارید و (آنان) شما را دوست نمی‌دارند و شما به تمام کتاب ایمان دارید (و آنان ندارند) و چون با شما روبه‌رو شوند می‌گویند: ما ایمان آورده‌ایم و چون به خلوت روند سرانگشتان را از خشم بر شما (به دندان) می‌گزند؛ بگو به خشم خود بمیرید؛ خداوند به اندیشه‌ها داناست» سوره آل عمران، آیه ۱۱۸-۱۱۹.</ref>.

 

== نکات ==

# هشدار به [[پیامبر]] از شتاب در [[غضب]] نسبت به [[مردم]]، همچون [[یونس]] {{ع}}: {{متن قرآن|فَاصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ وَلَا تَكُنْ كَصَاحِبِ الْحُوتِ إِذْ نَادَى وَهُوَ مَكْظُومٌ}} که منظور از صاحب حوت ـ ماهی ـ حضرت [[یونس]] [[پیغمبر]] {{صل}} است، و کلمه {{متن قرآن|مَكْظُومٌ}} از مصدر [[کظم غیظ]] است که به معنای [[فرو بردن خشم]] است، و به همین جهت مکظوم را به کسی که [[خشم]] گلویش را گرفته باشد، و او نتواند به هیچ وسیله‌ای آن را خالی کند، [[تفسیر]] کرده‌اند. این مطلب در [[آیه]] دیگر با تعبیر به مغاضب آمده است: {{متن قرآن|وَذَا النُّونِ إِذْ ذَهَبَ مُغَاضِبًا فَظَنَّ أَنْ لَنْ نَقْدِرَ عَلَيْهِ فَنَادَى فِي الظُّلُمَاتِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحَانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنَ الظَّالِمِينَ}}<ref>«و یونس را (یاد کن) هنگامی که خشمناک راه خویش در پیش گرفت و گمان برد که هیچ‌گاه او را در تنگنا نمی‌نهیم پس در آن تاریکی‌ها بانگ برداشت که هیچ خدایی جز تو نیست، پاکا که تویی، بی‌گمان من از ستمکاران بوده‌ام» سوره انبیاء، آیه ۸۷.</ref> در [[آیه]] اول [[رسول خدا]] {{صل}} را [[نهی]] می‌کند از اینکه مانند [[یونس]] {{ع}} باشد، که در هنگام [[مناجات]] با [[خدا]] مالامال از [[خشم]] بوده، می‌فرماید تو این‌طور مباش، و این در [[حقیقت]] [[نهی]] از سبب [[خشم]] است، و سبب [[خشم]] این است که [[آدمی]] کم حوصله باشد، و در آمدن [[عذاب]] برای دشمنانش [[عجله]] کند<ref>ترجمه المیزان، ج۱۹، ص۶۴۶.</ref>. در حالی که در [[آیه]] دوم، از [[یونس]] با تعبیر به [[ظالم]] یاد می‌کند: {{متن قرآن|إِنِّي كُنْتُ مِنَ الظَّالِمِينَ}} که نتوانسته [[صبر]] کند و بر [[مردم]] [[غافل]] خود که [[ایمان]] نیاورده‌اند، [[خشم]] گرفته است؛

# حسدورزی [[یهود]] نسبت به [[پیامبر اسلام]] مایه گرفتاری آنان به [[غضب]] شدید [[خداوند]]: {{متن قرآن|...بَغْيًا أَنْ يُنَزِّلَ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ عَلَى مَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ فَبَاءُوا بِغَضَبٍ عَلَى غَضَبٍ...}} کلمه بغیاً، معنای جمله این است که ایشان با داشتن غضبی به خاطر کفرشان به [[قرآن]]، و غضبی به علت [[کفر]] آنان به [[تورات]] که از پیش داشتند، از طرفداری [[قرآن]] برگشتند، و حاصل معنای [[آیه]] این است که [[یهودیان]] قبل از [[بعثت]] [[رسول خدا]] {{صل}} و هجرتش به [[مدینه]] [[پشتیبان]] آن حضرت بودند، و همواره آرزوی [[بعثت]] او و نازل شدن کتاب او را می‌کشیدند، ولی همین که [[رسول خدا]] {{صل}} [[مبعوث]] شد، و به سوی ایشان [[مهاجرت]] کرد، و [[قرآن]] بر وی نازل شد، با اینکه او را شناختند، که همان کسی است که سال‌ها آرزوی [[بعثت]] و هجرتش را می‌کشیدند، اما [[حسد]] بر آنان چیره گشت، و [[استکبار]] و پلنگ دماغی جلوگیرشان شد، از اینکه بوی [[ایمان]] بیاورند، لذا بوی [[کفر]] ورزیده، گفته‌های سابق خود را [[انکار]] کردند، همان‌طور که به [[تورات]] خود [[کفر]] ورزیدند، و کفرشان با [[سلام]]، کفری بالای [[کفر]] شد<ref>ترجمه المیزان، ج۱، ص۳۳۵.</ref>.

# [[غضب]] [[کافران]] از توسعه و شکوفایی [[اسلام]]: {{متن قرآن|...لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ...}} و این [[آیه]] به این نکته اشاره می‌کند که [[خدای تعالی]] در [[مؤمنین]] [[برکت]] قرار داده، و روزبه‌روز به عده و نیروی آنان اضافه می‌شود و به همین جهت دنبال این [[کلام]] فرمود: {{متن قرآن|...لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ...}} تا [[خداوند]] به وسیله آنان [[کفار]] را به [[خشم]] آورد<ref>ترجمه المیزان، ج۱۸، ص۴۴۸.</ref>.

# نگاه غضب‌آلود و کینه‌توزانه [[کافران]] به [[پیامبر]]: {{متن قرآن|وَإِنْ يَكَادُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَيُزْلِقُونَكَ بِأَبْصَارِهِمْ...}} بعضی از [[مفسرین]] گفته‌اند: معنای [[آیه]] این است که وقتی ذکر را یعنی [[قرآن]] را از تو می‌شنوند با نظری سرشار از [[کینه]] و [[خشم]] به تو نظر می‌کنند، به طوری که می‌خواهند با همان نگاه تیزشان تو را بکشند<ref>ترجمه المیزان، ج۱۹، ص۶۴۸.</ref>.

# [[غضب]] [[منافقان]] از [[پیامبر]] در صورت [[محروم]] شدن از [[صدقات]]: {{متن قرآن|وَمِنْهُمْ مَنْ يَلْمِزُكَ فِي الصَّدَقَاتِ فَإِنْ أُعْطُوا مِنْهَا رَضُوا وَإِنْ لَمْ يُعْطَوْا مِنْهَا إِذَا هُمْ يَسْخَطُونَ}} کلمه” لمز” به معنای [[عیب‌جویی]] و خرده‌گیری است، [[منافقین]] از [[رسول خدا]] {{صل}} در امر [[صدقات]] [[عیب‌جویی]] می‌کردند<ref>ترجمه المیزان، ج۹، ص۴۱۶.</ref>.<ref>[[محمد جعفر سعیدیان‌فر|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۲ (کتاب)|فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۲]]، ص ۳۳۵.</ref>

== منابع ==

# [[پرونده:55210091.jpg|22px]] [[محمد جعفر سعیدیان‌فر|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۲ (کتاب)|'''فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۲''']]

== پانویس ==

{{پانویس}}

[[رده:خشم]]