بنی‌قریظه در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

برخی منابع اشاره دارند که [[بنی‌‌قریظه]] در جنوب شرقی یثرب، بین وادی مهروز و مُذَیْنب ساکن گشتند.<ref>الاغانی، ج ۲۲، ص ۱۱۳؛ معجم البلدان، ج ۵، ص ۸۳؛ المصنف، ج ۱، ص ۱۶۸.</ref> وادی مهروز به آنان تعلق داشت که سیل آن [[مدینه]] را [[تهدید]] می‌‌کرد و در [[زمان]] [[عثمان]] جلوی آن [[سدی]] ساخته شد.<ref>تاریخ المدینه، ج ۱، ص ۱۶۸ - ۱۷۰.</ref> آنان با دیگر [[یهودیان]] مدتها بر [[عرب]] آن [[شهر]] ([[اوس و خزرج]]) [[تسلط]] داشتند <ref>البدء و‌‌التاریخ، ج ۳، ص ۱۳۰؛ المفصل، ج ۶، ص ۵۱۹.</ref> و بنابر قولی در آن زمان (دوره‌‌ساسانیان)، خرجگزار مرزبان [[ایرانی]] "الزاره" در [[بحرین]] بودند.<ref> معجم البلدان، ج ۵، ص ۸۳.</ref> [[اقتصاد]] آنان عمدتاً متکی به [[کشاورزی]] بود. غَمْل، محل فرود بنی‌‌قریظه از [[پوشش]] گیاهی خوبی برخوردار بود.<ref>النهایه، ج ۲، ص ۳۸۸.</ref> [[چاه]] أبّا نیز از [[اموال]] آنان به شمار می‌‌آمد <ref>تاج العروس، ج ۱، ص ۱۴۳؛ النهایه، ج ۱، ۲۴؛ معجم البلدان، ج ۱، ص ۵۹.</ref> که [[رسول خدا]] به هنگام [[غزوه]] [[بنی‌‌قریظه]] بدانجا فرود آمد.<ref>جامع البیان، مج ۱۱، ج ۱۹، ص ۱۸۲.</ref> بعاث ([[جایگاه]] [[جنگ]] [[اوس]] با [[خزرج]] [[در آستانه ظهور]] [[اسلام]]) نیز متعلق به بنی‌‌قریظه بود.<ref>الکامل، ج، ۱، ص ۶۸۰.</ref> موقعیت [[اقتصادی]] ایشان به‌‌گونه‌‌ای بود که [[دارایی]] خود را به رخ دیگران می‌‌کشیدند. بنابر [[نقل]] بعضی از [[مفسران]]، آیه {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَنْ تُغْنِيَ عَنْهُمْ أَمْوَالُهُمْ وَلَا أَوْلَادُهُمْ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا وَأُولَئِكَ هُمْ وَقُودُ النَّارِ}}<ref>«بی‌گمان دارایی‌ها و فرزندان کافران هرگز برای آنان در برابر (عذاب) خداوند هیچ سودی نخواهد داشت و آنانند که هیزم دوزخ‌اند» سوره آل عمران، آیه ۱۰.</ref> به [[یهود]] بنی‌‌قریظه و [[بنی‌‌نضیر]] اشاره دارد که به [[اموال]] و [[فرزندان]] خود [[افتخار]] می‌‌کردند.<ref>فتح القدیر، ج ۱، ص ۳۲۰؛ معجم البلدان، ج ۱، ص ۴۵۱.</ref> نیز به نقل [[مقاتل]] مقصود از [[کافران]] در [[آیه]] {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَنْ تُغْنِيَ عَنْهُمْ أَمْوَالُهُمْ وَلَا أَوْلَادُهُمْ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا وَأُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ}}<ref>«بی‌گمان دارایی‌ها و فرزندان کافران، هرگز برای آنان در برابر (عذاب) خداوند، هیچ سودی نخواهد داشت و آنان دمساز آتشند؛ در آن جاودانند» سوره آل عمران، آیه ۱۱۶.</ref> بنی‌‌قریظه و بنی‌‌نضیر هستند که به اموال و [[اولاد]] خود می‌‌بالیدند.<ref>فتح القدیر، ج ۱، ص ۳۷۴.</ref>

مطابق گزارشی دیگر [[اسیران]] را نیز همچون [[غنایم]] پس از جدا کردن [[خمس]] آن میان [[رزمندگان]] تقسیم کردند.<ref>فتوح البلدان، ص ۲۴.</ref> این [[غزوه]] که در اواخر [[ذیقعده]] [[سال پنجم هجرت]]، آغاز شده بود،<ref>المغازی، ج ۲، ص ۴۹۶؛ انساب الاشراف، ج ۱، ص ۴۳۳؛ المحبر، ص ۱۱۳.</ref> در [[روز]] [[پنجشنبه]]، ۷ روز گذشته از ذیحجّه پایان یافت <ref>الطبقات، ج ۲، ص ۷۴؛ فتوح البلدان، ص ۳۵.</ref> و پیامدهای مهمی از خود برجای گذاشت که می‌‌توان به [[پاک]] شدن [[جبهه]] داخلی از [[یهود]] پیمان‌‌شکن، تقویت بنیه [[مالی]] [[مسلمانان]] به وسیله غنایم قابل توجّه این غزوه، فرو‌‌ریختن پایگاه [[مشرکان]] [[عرب]] در [[مدینه]]، هموار شدن [[راه]] [[پیروزی]] [[آینده]] و تحکیم موقعیت [[حکومت اسلامی]] در نظر [[دوست]] و [[دشمن]] اشاره کرد.<ref> نمونه، ج ۱۷، ص ۲۷۴.</ref> گفته شده است که مراد از {{متن قرآن|أَرْضَ}} در [[آیه]] {{متن قرآن|وَأَوْرَثَكُمْ أَرْضَهُمْ وَدِيَارَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ وَأَرْضًا لَمْ تَطَئُوهَا وَكَانَ اللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرًا}}<ref>«و زمین و خانه‌ها و دارایی‌هایشان را و سرزمینی را که بر آن گام ننهاده بودید به شما وانهاد و خداوند بر هر کاری تواناست» سوره احزاب، آیه ۲۷.</ref>، [[سرزمین]] و [[املاک]] یهود [[بنی‌‌قریظه]] است که شامل عقار و نفیل، برقه، مثیب و‌‌اعواف (متعلق به فردی به نام خنافه و از [[صدقات]] [[رسول خدا]])<ref> تاریخ‌‌المدینه، ج ۱، ص ۱۷۵، ۲۱۲.</ref> بود. گویند: رسول خدا اعواف، برقه، مُثیب، دلال، [[حسنی]]، [[صافیه]] و مَشربه ام‌‌ابراهیم را در سال هفتم [[وقف]] کرد <ref> تاریخ‌‌المدینه، ج ۱،ص ۱۷۵.</ref> و مراد از [[اموال]] در آیه اثاث، [[چارپایان]]، سلاح و [[درهم]] و دینار‌‌است.<ref>فتح القدیر، ج ۴، ص ۲۷۴.</ref> از ابن‌‌ زید [[نقل]] شده است که منظور از [[ضمیر]] در {{متن قرآن|أَرْضَهُمْ وَدِيَارَهُمْ}} [[بنی‌‌قریظه]] و [[بنی‌‌نضیر]] هستند، هرچند به [[اعتقاد]] [[طبری]] درست آن است که بگوییم مراد، بنی‌‌قریظه‌‌اند <ref> جامع‌‌ البیان، مج ۱۱، ج ۲۰، ص ۱۸۷.</ref> و در اینکه منظور از {{متن قرآن|أَرْضًا لَمْ تَطَئُوهَا}} کدام [[سرزمین]] است در میان [[مفسران]] [[اختلاف]] است؛ بعضی آن را اشاره به سرزمین [[خیبر]] و بعضی دیگر به [[مکّه]] و عده‌‌ای سرزمین [[روم]] و [[ایران]] دانسته‌‌اند؛ ولی آنچه با ظاهر [[آیه]] [[سازگاری]] دارد آن است که این [[زمین]] در همین ماجرای [[جنگ]] بنی‌‌قریظه به [[تصرف]] [[مسلمانان]] درآمد.<ref>نمونه، ج ۱۷، ص ۲۷۱.</ref>