ربا در فقه اسلامی: تفاوت میان نسخه‌ها

==ربا در فرهنگ مطهر==

[[ربا]] گرفتن اخذ [[مال]] غیر است ظلماً تا اعساری که از این طریق پیدا می‌شود [[فساد]] محسوب شود وگرنه صرف فقدان مقترض [[دلیل]] بر [[ظلم]] بودن اخذ ربا نیست، و باید گفت که فاقد شدن چنین مقترضی از جهت قلّت درآمد خود او است که محصول کار آتیه خود را در [[زمان]] جلوتر صرف می‌کند<ref>مسأله ربا، ص۲۰۲.</ref>. ربابه معنی اخذ [[فضل]] در مقابل [[منافع]] عین مقروضه صحیح نیست. ولی به معنی اخذ عوض در مقابل عمل [[قرض]] صحیح است<ref>مسأله ربا، ص۱۸۹.</ref>. {{متن حدیث|عن أَبی جَعْفَرٍ الْجَوَاد{{ع}}:‏ السُّحْتُ‏ الرِّبَا}} (ظاهراً مقصود این است که مقصود [[قرآن]] از کلمه سُحت، ربا است. به [[تفاسیر]] مراجعه شود)<ref>مسأله ربا، ص۲۴۹.</ref>. «ربا در لغت به معنی زیاد شدن است. و ربا به معنی مصطلح که در [[اسلام]] [[تحریم]] شده به موجب تعریف، اخذ اضافه در مبادله مثلین است که می‌تواند مبادله [[پول]] با پول باشد یا مبادله دو کالای هم‌جنس و مشابه با گرفتن مقداری اضافه؛ بر خلاف بیع که مبادله متقابل دو جنس مختلف است و منافع طرفین در آن مبادله ملحوظ است. در بیع ممکن است یک طرف پول باشد، یعنی مبادله کالا و پول، و ممکن است هر دو طرف کالا باشند»<ref>مسأله ربا، ص۱۰۷.</ref>. هر چه زائد بر مبلغ [[واقعی]]، متناسب با مدت و به خاطر زمان و عامل زمان گرفته شود، ربا است<ref>مسأله ربا، ص۱۲۷.</ref>. ربا عبارت است از استفاده و [[استقلال]] و [[سرمایه‌داری]] با پول در شکل پولی<ref>مسأله ربا، ص۱۷۳.</ref>. {{متن قرآن|وَمَا آتَيْتُمْ مِنْ رِبًا لِيَرْبُوَ فِي أَمْوَالِ النَّاسِ فَلَا يَرْبُو عِنْدَ اللَّهِ}}<ref>«و هر آنچه ربا بدهید تا (بهره شما را) در دارایی‌های مردم بیفزاید نزد خدا نمی‌افزاید» سوره روم، آیه ۳۹.</ref>.

[به عبارت دیگر] مراد از ربا زیاده نیست. بلکه ما یطلب به الزیادة است. در [[تفسیر کشّاف]] مراد از ربا را همان زیاده دانسته است و خطاب {{متن قرآن|مَا آتَيْتُمْ}} را به ربادهندگان دانسته است و نکته ظلم بودن [[ربا]] را که از جمله {{متن قرآن|لِيَرْبُوَ فِي أَمْوَالِ النَّاسِ}} استفاده می‌شود ضایع کرده است<ref>مسأله ربا، ص۱۹۸.</ref>. ربا این است که [[انسان]] می‌خواهد به وسیله [[پول]]، پول ایجاد کند، با پول کوچک‌تر پول بزرگ‌تر به دست آورد<ref>مسأله ربا، ص۲۸.</ref>. مقصود از ربا در باب [[قرض]] همان [[فضل]] [[اقتصادی]] (یعنی زیادی [[ارزش]]) است. چنان‌که [[فقها]] هم تصریح فرموده‌اند که {{عربی|کل قرض یجر نفعا حرام}} ولو آنکه زیاده از جهت اشتراط وصفی باشد<ref>مسأله ربا، ص۲۱۶.</ref>. [[آیه]] {{متن قرآن|أَحَلَّ اللَّهُ الْبَيْعَ وَحَرَّمَ الرِّبَا}}<ref>«خداوند خرید و فروش را حلال و ربا را حرام کرده است» سوره بقره، آیه ۲۷۵.</ref> را دو [[جور]] [[تفسیر]] کرده‌اند:

#مشهور بین مفسّرین این است که ربا اسم است از برای زیاده.

#صاحب [[مجمع‌البیان]] احتمال داده است که مراد از ربا معامله‌ای باشد که در آن زیاده است. ربا نوع خاصّی عمل اقتصادی است که در مقابل بیع قرار گرفته است<ref>مسأله ربا، ص۲۱۳.</ref>. اگر شکل یک [[تعهد]] را داشته باشد که قهراً، قانوناً و عرفاً قرض دهنده [[حق]] دارد سود را مطالبه کند، این همان ربا است<ref>مسأله ربا، ص۵۷.</ref>.<ref>[[محمد علی زکریایی|زکریایی، محمد علی]]، [[فرهنگ مطهر (کتاب)|فرهنگ مطهر]]، ص ۴۳۰.</ref>

===ربا النسیّه===

ربا النسیّه یعنی اگر کسی متاعی را به مدت می‌خرید و در رأس مدت نمی‌توانست ثمن آن را بپردازد، به طلبکار می‌گفت: {{عربی| زدنی فی الأجل ازیدک فی الثمن}}<ref>مسأله ربا، ص۱۹۵.</ref>.<ref>[[محمد علی زکریایی|زکریایی، محمد علی]]، [[فرهنگ مطهر (کتاب)|فرهنگ مطهر]]، ص ۴۳۱.</ref>

===ربا النقد===

رباء النقد یا ربا الفضل، آن بیع [[درهم]] به درهمین و نظایر آن است<ref>مسأله ربا، ص۱۹۵.</ref>.<ref>[[محمد علی زکریایی|زکریایی، محمد علی]]، [[فرهنگ مطهر (کتاب)|فرهنگ مطهر]]، ص ۴۳۱.</ref>

===ربای قرضی===

ربای قرضی این است که کسی جنسی یا پولی را به قرض بدهد، بعد [[منفعت]] بیش از آنچه که قرض داده بگیرد. منفعت لازم نیست از جنس همان چیزی باشد که به قرض داده شده است. هرچه که منفعت تلقی شود. در اصطلاح میگویند {{عربی| کل ما یجر تفعا}} هرچه که نفعی را در برداشته باشد<ref>مسأله ربا، ص۴۲.</ref>.<ref>[[محمد علی زکریایی|زکریایی، محمد علی]]، [[فرهنگ مطهر (کتاب)|فرهنگ مطهر]]، ص ۴۳۱.</ref>

# [[پرونده:1100662.jpg|22px]] [[محمد علی زکریایی|زکریایی، محمد علی]]، [[فرهنگ مطهر (کتاب)|'''فرهنگ مطهر''']]