دعوت در سیره معصوم: تفاوت میان نسخهها
←مراحل دعوت
(←مقدمه) |
|||
| خط ۱۳: | خط ۱۳: | ||
==مراحل دعوت== | ==مراحل دعوت== | ||
دعوت جزئی از سیره [[اهلبیت]]{{عم}} بود که با توجه به واقعیات موجود [[جامعه]]، ضرورتهای خاص خود را داشت و مراحلی را پشت سر نهاد. این مراحل، برگرفته از شیوههای موجود در [[آیات قرآن کریم]] بود که به صورت گام به گام و تدریجی، [[اصلاحات]] [[جامعه انسانی]] را پیریزی میکرد. به عنوان نمونه میتوان برخورد [[قرآن کریم]] با مسئله [[شرک]] و یا تنظیم [[دستورات]] و [[احکام الهی]] را بیان کرد<ref>برخی مفسران یادآور شدهاند که خداوند شرابخواری را در چهار مرحله و به تدریج تحریم کرده است. ابتدا در سوره نحل که سورهای مکی است فرموده است: از میوههای نخلها و تاکها شرابی مستآور و رزقی نیکو به دست میآورید و خردمندان را در این عبرتی است ({{متن قرآن|وَمِنْ ثَمَرَاتِ النَّخِيلِ وَالْأَعْنَابِ تَتَّخِذُونَ مِنْهُ سَكَرًا وَرِزْقًا حَسَنًا إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ}} سوره نحل، آیه ۶۷). در این آیه مسکرات از رزق حَسَن جدا شده است. در جایی دیگر آمده است: از تو در مورد شراب و قمار میپرسند، بگو در آن دو گناهی بزرگ و سودهایی است برای مردم و گناهشان از سودشان بیشتر است ({{متن قرآن|يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ قُلْ فِيهِمَا إِثْمٌ كَبِيرٌ وَمَنَافِعُ لِلنَّاسِ وَإِثْمُهُمَا أَكْبَرُ مِنْ نَفْعِهِمَا وَيَسْأَلُونَكَ مَاذَا يُنْفِقُونَ قُلِ الْعَفْوَ كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْآيَاتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ}} سوره بقره، آیه ۲۱۹). در اینجا گناه در برابر ضرر قرار گرفته و به جای عنوان تحریم، از آن به عنوان اثم «گناه» یاد شده است. قاعدتاً تعبیر اثم بسیار نزدیک به تحریم است. در جای دیگر آمده: ای کسانی که ایمان آوردهاند، آنگاه که مست هستید، گرد نماز مگردید ({{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَقْرَبُوا الصَّلَاةَ وَأَنْتُمْ سُكَارَى}} سوره نساء، آیه ۴۳). و در نهایت در سوره مائده که آخرین سوره نازل شده یا یکی قبل از آخرین سوره نازل شده است آمده: ای کسانی که ایمان آوردهاید، شراب و قمار و بتها و گروبندی با تیرها، پلیدی و کار شیطان است. از آن اجتناب ورزید تا رستگار شوید. شیطان میخواهد با شراب و قمار میان شما کینه و دشمنی افکند و شما را از یاد خدا و نماز باز دارد. آیا بس میکنید؟ ({{متن قرآن|إِنَّمَا يُرِيدُ الشَّيْطَانُ أَنْ يُوقِعَ بَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ فِي الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ وَيَصُدَّكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَعَنِ الصَّلَاةِ فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ}} سوره مائده، آیه ۹۱) (ر.ک: سیدمحمدحسین طباطبایی، تفسیر المیزان، ج۲، ص۲۷۰-۲۷۱).</ref>. | دعوت جزئی از سیره [[اهلبیت]]{{عم}} بود که با توجه به واقعیات موجود [[جامعه]]، ضرورتهای خاص خود را داشت و مراحلی را پشت سر نهاد. این مراحل، برگرفته از شیوههای موجود در [[آیات قرآن کریم]] بود که به صورت گام به گام و تدریجی، [[اصلاحات]] [[جامعه انسانی]] را پیریزی میکرد. به عنوان نمونه میتوان برخورد [[قرآن کریم]] با مسئله [[شرک]] و یا تنظیم [[دستورات]] و [[احکام الهی]] را بیان کرد<ref>برخی مفسران یادآور شدهاند که خداوند شرابخواری را در چهار مرحله و به تدریج تحریم کرده است. ابتدا در سوره نحل که سورهای مکی است فرموده است: از میوههای نخلها و تاکها شرابی مستآور و رزقی نیکو به دست میآورید و خردمندان را در این عبرتی است ({{متن قرآن|وَمِنْ ثَمَرَاتِ النَّخِيلِ وَالْأَعْنَابِ تَتَّخِذُونَ مِنْهُ سَكَرًا وَرِزْقًا حَسَنًا إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ}} سوره نحل، آیه ۶۷). در این آیه مسکرات از رزق حَسَن جدا شده است. در جایی دیگر آمده است: از تو در مورد شراب و قمار میپرسند، بگو در آن دو گناهی بزرگ و سودهایی است برای مردم و گناهشان از سودشان بیشتر است ({{متن قرآن|يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ قُلْ فِيهِمَا إِثْمٌ كَبِيرٌ وَمَنَافِعُ لِلنَّاسِ وَإِثْمُهُمَا أَكْبَرُ مِنْ نَفْعِهِمَا وَيَسْأَلُونَكَ مَاذَا يُنْفِقُونَ قُلِ الْعَفْوَ كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْآيَاتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ}} سوره بقره، آیه ۲۱۹). در اینجا گناه در برابر ضرر قرار گرفته و به جای عنوان تحریم، از آن به عنوان اثم «گناه» یاد شده است. قاعدتاً تعبیر اثم بسیار نزدیک به تحریم است. در جای دیگر آمده: ای کسانی که ایمان آوردهاند، آنگاه که مست هستید، گرد نماز مگردید ({{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَقْرَبُوا الصَّلَاةَ وَأَنْتُمْ سُكَارَى}} سوره نساء، آیه ۴۳). و در نهایت در سوره مائده که آخرین سوره نازل شده یا یکی قبل از آخرین سوره نازل شده است آمده: ای کسانی که ایمان آوردهاید، شراب و قمار و بتها و گروبندی با تیرها، پلیدی و کار شیطان است. از آن اجتناب ورزید تا رستگار شوید. شیطان میخواهد با شراب و قمار میان شما کینه و دشمنی افکند و شما را از یاد خدا و نماز باز دارد. آیا بس میکنید؟ ({{متن قرآن|إِنَّمَا يُرِيدُ الشَّيْطَانُ أَنْ يُوقِعَ بَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ فِي الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ وَيَصُدَّكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَعَنِ الصَّلَاةِ فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ}} سوره مائده، آیه ۹۱) (ر.ک: سیدمحمدحسین طباطبایی، تفسیر المیزان، ج۲، ص۲۷۰-۲۷۱).</ref>. | ||
بر همین اساس نیز برخورد [[رسول اکرم]]{{صل}} در اعلام [[بیزاری]] رسمی از [[شرک]]، در ابتدا چندان تند و شکننده نبود ولی به تدریج که بخشهایی از [[جامعه جاهلی]] به [[اسلام]] گرویدند، واکنشها و برخوردهای خود را شدیدتر و آشکارتر ساخت. [[دعوت]] [[رسول خدا]] به اسلام در دو مرحله کلی پنهانی و آشکارا انجام شد.<ref>[[محمد ملکزاده|ملکزاده، محمد]]، [[سیره سیاسی معصومان در عصر حاکمیت جور (کتاب)|سیره سیاسی معصومان در عصر حاکمیت جور]]، ص ۵۹.</ref> | |||
===دعوت مخفیانه=== | ===دعوت مخفیانه=== | ||