تفویض در قرآن: تفاوت میان نسخهها
←تنظیم آیات حسب و توکل و تفویض به ترتیب نزول
| خط ۱۳۵: | خط ۱۳۵: | ||
#{{متن قرآن|وَمَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ إِنَّ اللَّهَ بَالِغُ أَمْرِهِ قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لِكُلِّ شَيْءٍ قَدْرًا}}<ref>«و به او از جایی که گمان نمیبرد روزی میدهد و هر که بر خدا توکل کند همو وی را بسنده است؛ به راستی خداوند به خواست خویش، رسنده است و بیگمان خداوند برای هر چیز، اندازهای نهاده است» سوره طلاق، آیه ۳.</ref>. | #{{متن قرآن|وَمَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ إِنَّ اللَّهَ بَالِغُ أَمْرِهِ قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لِكُلِّ شَيْءٍ قَدْرًا}}<ref>«و به او از جایی که گمان نمیبرد روزی میدهد و هر که بر خدا توکل کند همو وی را بسنده است؛ به راستی خداوند به خواست خویش، رسنده است و بیگمان خداوند برای هر چیز، اندازهای نهاده است» سوره طلاق، آیه ۳.</ref>. | ||
#{{متن قرآن|فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُلْ حَسْبِيَ اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَهُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ}}<ref>«پس اگر رو بگردانند بگو: خداوندی که خدایی جز او نیست مرا بس؛ بر او توکّل دارم و او پروردگار اورنگ سترگ (فرمانفرمایی جهان) است» سوره توبه، آیه ۱۲۹.</ref>.<ref>[[عبدالنبی امامی|امامی، عبدالنبی]]، [[فرهنگ قرآن ج۱ (کتاب)|فرهنگ قرآن ج۱]]، ص ۳۹۱.</ref> | #{{متن قرآن|فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُلْ حَسْبِيَ اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَهُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ}}<ref>«پس اگر رو بگردانند بگو: خداوندی که خدایی جز او نیست مرا بس؛ بر او توکّل دارم و او پروردگار اورنگ سترگ (فرمانفرمایی جهان) است» سوره توبه، آیه ۱۲۹.</ref>.<ref>[[عبدالنبی امامی|امامی، عبدالنبی]]، [[فرهنگ قرآن ج۱ (کتاب)|فرهنگ قرآن ج۱]]، ص ۳۹۱.</ref> | ||
====[[تدبر]] در الفاظ و مفردات [[آیات]] حسب، [[توکل]] و تفویض==== | |||
#خدایی که [[خالق]] [[آسمانها]] و [[زمین]] است، مرا کافی بوده و [[اهل]] توکل، بر او توکل میکنند: [[خداوند متعال]] در [[آیه]] ۳۸ [[سوره زمر]]، با [[استدلال]] مبتنی بر [[توحید الهی]] که برخاسته از ندای [[فطرت]] هر [[انسانی]] حتی [[مشرکین]] است، سخن میگوید و در ذیل آیه، [[صراحت]] امری را که تمام هستی، بر آن [[گواهی]] میدهد، خطاب به [[پیامبر]]{{صل}} چنین بیان میدارد: به آنان بگو، آن چیز غیر خدایی را که شما آن را میخوانید. آیا دربارهاش اندیشیدهاید که اگر [[خدا]] ضرری را نسبت به من [[اراده]] کند، آیا او میتواند آن را دفع کند؟ و یا اگر رحمتی را برای من بخواهد، آیا او (غیر خدا) [[قادر]] است که آن [[رحمت]] را از من باز دارد؟: {{متن قرآن|قُلْ أَفَرَأَيْتُمْ مَا تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ أَرَادَنِيَ اللَّهُ بِضُرٍّ هَلْ هُنَّ كَاشِفَاتُ ضُرِّهِ أَوْ أَرَادَنِي بِرَحْمَةٍ هَلْ هُنَّ مُمْسِكَاتُ رَحْمَتِهِ}}، (ای [[محمد]]! به آنان) بگو، [[خدا]] مرا کافی بوده و [[اهل]] [[توکل]]، بر او توکل میکنند: {{متن قرآن|قُلْ حَسْبِيَ اللَّهُ عَلَيْهِ يَتَوَكَّلُ الْمُتَوَكِّلُونَ}}. | |||
#به زودی آنچه بر شما ([[مشرکان]] درباره [[نجات]] از [[آتش]]) میگویم، به خاطر میآورید، و من امرم را به خدا تفویض میکنم. البته، خدا نسبت به [[بندگان]] بسیار بیناست: در [[آیه]] ۴۴ [[سوره]] [[مؤمن]]، یکی از مصادیق بارز تفویض را که فعلیتش، در شخص [[مؤمن آل فرعون]] محقق است، بیان میکند؛ مؤمن آل فرعون به [[فرعونیان]] [[مشرک]] میگوید: پس حال که شما را به نجات از آتش [[دعوت]] میکنم و شما مرا به سوی آتش میخوانید، به زودی آنچه را به شما میگویم، به خاطر میآورید، اما آن موقع، [[پشیمانی]] شما، سودی ندارد: {{متن قرآن|فَسَتَذْكُرُونَ مَا أَقُولُ لَكُمْ}}، و من امرم را به [[خدای تعالی]] تفویض میکنم. البته، [[خدای متعال]] نسبت به بندگان بسیار بیناست: {{متن قرآن|وَأُفَوِّضُ أَمْرِي إِلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ بَصِيرٌ بِالْعِبَادِ}}. | |||
#خدایی که تاکنون تو را تقویت نموده، برای تو کافی است: در آیه ۶۲ [[سوره انفال]]، خدای متعال به [[پیامبر]] برای رفع دغدغه خاطر آن [[حضرت]] مبنی بر احتمال [[نیرنگ]] و [[فریبکاری]] [[دشمن]] در پیشنهاد [[پیمان]] [[صلح]]، میفرماید: خدا برای تو کافی است (و هیچ گونه تردید و دودلی به خود [[راه]] نده) و برای تقویت [[روحیه]] آن حضرت کافی بودن خدا را در گذشته بیان میکند که: او با [[یاری]] خود به وسیله [[مؤمنان]] صادق تو را [[تأیید]] نمود، و میفرماید: اگر (آن [[دشمنان]]) بخواهند با (پیشنهاد صلح) تو را [[فریب]] بدهند، پس (نگران مباش که) البته، خدا تو را کافی است: {{متن قرآن|وَإِنْ يُرِيدُوا أَنْ يَخْدَعُوكَ فَإِنَّ حَسْبَكَ اللَّهُ}}. او (خدای تعالی) کسی است که به یاری خود و به وسیله [[مؤمنین]] [[پاک]] باخته و صادق تو را تقویت نموده است: {{متن قرآن|هُوَ الَّذِي أَيَّدَكَ بِنَصْرِهِ وَبِالْمُؤْمِنِينَ}}. | |||
#ای پیامبر{{صل}}! خدای تعالی و مؤمنان پاک [[دل]] و صادقی که از تو [[پیروی]] میکنند، تو را کافی است: در [[آیه]] ۶۴ [[سوره انفال]] [[خدای تعالی]] برای تأکید در تقویت [[روحیه]] [[پیامبر]]{{صل}} خطاب به آن [[حضرت]] میفرماید: ای پیامبر عظیمالشأن! خدای تعالی و آن [[مؤمنان]] [[پاک]] باخته و صادق تو را کفایت میکند: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ حَسْبُكَ اللَّهُ وَمَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ}}. | |||
#و کسی که بر خدای تعالی [[توکل]] کند، پس البته که خدای تعالی [[رشد]] دهنده امر او بوده و برای هر چیزی هم اندازهای را قرار داده، که او را کافی است. در آیه ۳ [[سوره طلاق]] [[سنت الهی]] عام توکل را بیان، و با تأکید میفرماید: خدای تعالی به مقصد رسانده امر بوده و برای هر چیزی اندازهای قرار داده است. میفرماید: و کسی که بر خدای تعالی توکل نماید، پس همان [[خدای متعال]] او را بس است: {{متن قرآن|وَمَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ}}. البته، خدای تعالی به مقصد رساننده امرش میباشد. محققاً خدای تعالی برای هر چیزی اندازهای قرار داده است:{{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ بَالِغُ أَمْرِهِ قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لِكُلِّ شَيْءٍ قَدْرًا}}. | |||
#آن خدای یکتایی که هیچ [[الهی]] به جز او نیست و [[پروردگار]] [[عرش]] [[عظیم]] است، مرا بس است که بر او توکل نمایم: در آیه ۱۲۹ [[سوره توبه]] که با توجه به ترتیب [[نزول]]، آخرین آیه این [[سوره]] است و بعد از آن، تنها سوره [[مبارکه]] [[نصر]] در سه آیه بر پیامبر{{صل}} نازل گردیده، حسب و توکل به [[خدای یکتا]] و بیهمتایی را که پروردگار عرش عظیم است، برای پیامبر{{صل}} سنگری محکم و پشتوانهای [[موثق]] در برابر [[اعراض]] [[مخالفان]] از قبول [[دعوت حق]] عنوان کرده و میگوید: (و ای [[پیامبر گرامی]]!) اگر (از قبول [[دعوت]] تو [[نافرمانی]] و) اعراض میکنند: {{متن قرآن|فَإِنْ تَوَلَّوْا}}، پس (در پاسخ به آنان) بگو: [[الله]]، آن خدایی که هیچ الهی به جز او نیست، مرا بس است، بر او توکل میکنم و او پروردگار عرش عظیم است: {{متن قرآن|فَقُلْ حَسْبِيَ اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَهُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ}}. نکته: در بررسی [[آیات]] فوق به ترتیب [[نزول]]، حسب و [[توکل]] بر [[خدای تعالی]] را در آیهای از [[سوره زمر]] که از آیات مکی بوده و در آخرین [[آیه]] [[سوره توبه]] که از آیات [[مدنی]] است، و در آن، خطاب به [[پیامبر]]{{صل}}، با لفظ: {{متن قرآن|قُلْ}} امر شده، ملاحظه میکنیم، و تفویض امر به [[خدا]] را هم در آیهای از [[سوره]] [[مؤمن]] از جانب [[بنده]] مؤمن مینگریم. ([[کلامی]] کوتاه درباره تفویض، از [[علی]]{{ع}}) [[امیرالمؤمنین]]، مولای [[موحدان]]، [[امام علی]]{{ع}}، در غررالحکم و دررالکلم در “باب تفویض الامر الی الله” فرموده: {{متن حدیث|مَنْ فَوَّضَ أَمْرَهُ إِلَى اللَّهِ سَدَّدَهُ}}: هر که کارش را به خدا واگذار نماید، خدا او را به [[راه راست]] وادارد.<ref>[[عبدالنبی امامی|امامی، عبدالنبی]]، [[فرهنگ قرآن ج۱ (کتاب)|فرهنگ قرآن ج۱]]، ص ۳۹۲.</ref> | |||
== جستارهای وابسته == | == جستارهای وابسته == | ||