پرش به محتوا

امداد غیبی در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

جز
جایگزینی متن - 'عمومیت' به 'عمومیت'
جز (جایگزینی متن - 'خروج' به 'خروج')
جز (جایگزینی متن - 'عمومیت' به 'عمومیت')
خط ۲۹: خط ۲۹:


==سنت بودن [[امداد غیبی]]==
==سنت بودن [[امداد غیبی]]==
*گروهی از [[آیات قرآن]] که به کمک‌های ویژه [[خدا]] اشاره کرده است به عنوان [[وعده]] تخلف‌ناپذیر [[الهی]] بر وقوع حتمی آنها تأکید می‌کند<ref>مجمع‌البیان، ج ۸، ص ۴۸۴؛ تفسیر قرطبی، ج ۱۴، ص ۴۳؛ نمونه، ج ۱۶، ص ۴۶۷ ـ ۴۶۸.</ref>{{متن قرآن|وَكَانَ حَقًّا عَلَيْنَا نَصْرُ الْمُؤْمِنِينَ }}<ref> و یاری مؤمنان بر ما واجب است؛ سوره روم، آیه ۴۷.</ref>.  برخی گفته‌اند: ظاهر [[آیه]]، [[یاری]] شدن [[مؤمنان]] در دنیاست؛ ولی این گفته صحیح نیست، زیرا: اولاً چیزی ظاهر [[آیه]] را [[مقید]] نمی‌سازد. و ثانیاً برخی از [[روایات]] [[عمومیت]] آن را نسبت به [[دنیا]] و [[آخرت]] [[تأیید]] می‌کند <ref>روح المعانی، مج ۱۲، ج ۲۱، ص ۷۹.</ref> [[آیه]] ۵۱ [[غافر]] از [[حمایت]] مؤکد [[خدا]] از [[پیامبران]] خویش و [[پیروان]] آنها سخن می‌گوید: {{متن قرآن|إِنَّا لَنَنصُرُ رُسُلَنَا وَالَّذِينَ آمَنُوا فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَيَوْمَ يَقُومُ الأَشْهَادُ}}<ref> ما پیامبران خویش و مؤمنان را در زندگی این جهان و در روزی که گواهان (به گواهی) برخیزند یاری می‌کنیم؛ سوره غافر، آیه ۵۱.</ref> و [[خداوند]] در [[سوره]] صافّات [[یاری]] کردن [[رسولان]] از جانب خودش را قطعی دانسته: {{متن قرآن|وَلَقَدْ سَبَقَتْ كَلِمَتُنَا لِعِبَادِنَا الْمُرْسَلِينَ إِنَّهُمۡ لَهُمُ الْمَنصُورُونَ}}<ref> و درباره بندگانی که فرستاده‌ایم، از سوی ما از پیش سخن رفته است که آنان یاری شده‌اند؛ سوره صافات، آیه ۱۷۱-۱۷۲.</ref> و آن را به صورتهای گوناگون تأکید کرده است؛ مانند: {{متن قرآن|كَتَبَ اللَّهُ لَأَغْلِبَنَّ أَنَا وَرُسُلِي}}<ref> خداوند مقرّر فرموده است که من و فرستادگانم پیروز خواهیم شد؛ سوره مجادله، آیه ۲۱.</ref><ref>[[محمد حسن ناصحی|ناصحی، محمد حسن]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]،  ج ۴، ص ۲۹۹ - ۳۲۴.</ref>.
*گروهی از [[آیات قرآن]] که به کمک‌های ویژه [[خدا]] اشاره کرده است به عنوان [[وعده]] تخلف‌ناپذیر [[الهی]] بر وقوع حتمی آنها تأکید می‌کند<ref>مجمع‌البیان، ج ۸، ص ۴۸۴؛ تفسیر قرطبی، ج ۱۴، ص ۴۳؛ نمونه، ج ۱۶، ص ۴۶۷ ـ ۴۶۸.</ref>{{متن قرآن|وَكَانَ حَقًّا عَلَيْنَا نَصْرُ الْمُؤْمِنِينَ }}<ref> و یاری مؤمنان بر ما واجب است؛ سوره روم، آیه ۴۷.</ref>.  برخی گفته‌اند: ظاهر [[آیه]]، [[یاری]] شدن [[مؤمنان]] در دنیاست؛ ولی این گفته صحیح نیست، زیرا: اولاً چیزی ظاهر [[آیه]] را [[مقید]] نمی‌سازد. و ثانیاً برخی از [[روایات]] عمومیت آن را نسبت به [[دنیا]] و [[آخرت]] [[تأیید]] می‌کند <ref>روح المعانی، مج ۱۲، ج ۲۱، ص ۷۹.</ref> [[آیه]] ۵۱ [[غافر]] از [[حمایت]] مؤکد [[خدا]] از [[پیامبران]] خویش و [[پیروان]] آنها سخن می‌گوید: {{متن قرآن|إِنَّا لَنَنصُرُ رُسُلَنَا وَالَّذِينَ آمَنُوا فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَيَوْمَ يَقُومُ الأَشْهَادُ}}<ref> ما پیامبران خویش و مؤمنان را در زندگی این جهان و در روزی که گواهان (به گواهی) برخیزند یاری می‌کنیم؛ سوره غافر، آیه ۵۱.</ref> و [[خداوند]] در [[سوره]] صافّات [[یاری]] کردن [[رسولان]] از جانب خودش را قطعی دانسته: {{متن قرآن|وَلَقَدْ سَبَقَتْ كَلِمَتُنَا لِعِبَادِنَا الْمُرْسَلِينَ إِنَّهُمۡ لَهُمُ الْمَنصُورُونَ}}<ref> و درباره بندگانی که فرستاده‌ایم، از سوی ما از پیش سخن رفته است که آنان یاری شده‌اند؛ سوره صافات، آیه ۱۷۱-۱۷۲.</ref> و آن را به صورتهای گوناگون تأکید کرده است؛ مانند: {{متن قرآن|كَتَبَ اللَّهُ لَأَغْلِبَنَّ أَنَا وَرُسُلِي}}<ref> خداوند مقرّر فرموده است که من و فرستادگانم پیروز خواهیم شد؛ سوره مجادله، آیه ۲۱.</ref><ref>[[محمد حسن ناصحی|ناصحی، محمد حسن]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]،  ج ۴، ص ۲۹۹ - ۳۲۴.</ref>.
*در [[اثبات]] [[امدادهای غیبی]] و [[سنت]] بودن آن و [[پیروزی]] [[پیامبران]] توجه به انواع عذاب‌هایی که [[خدا]] بر مکذبان رسولانش در گذشته فرو فرستاده، [[کفایت]] می‌کند<ref>المیزان، ج ۱۵، ص ۳۴.</ref>، {{متن قرآن|ثُمَّ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا تَتْرَا کُلَّ مَا جَاءَ أُمَّةً رَّسُولُهَا كَذَّبُوهُ فَأَتْبَعْنَا بَعْضَهُم بَعْضًا وَجَعَلْنَاهُمْ أَحَادِيثَ فَبُعْدًا لِّقَوْمٍ لّا يُؤْمِنُونَ}}<ref> سپس پیامبران خویش را پی‌درپی فرستادیم، هر گاه که پیامبری برای امتی آمد او را دروغگو شمردند آنگاه آنان را  در پی یکدیگر به هلاکت آوردیم و با نابود کردنشان آنها را موضوع افسانه‌ها گرداندیم پس بر گروهی که [[ایمان]] نمی‌آورند نفرین باد!؛ سوره مؤمنون، آیه ۴۴.</ref><ref>[[محمد حسن ناصحی|ناصحی، محمد حسن]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]،  ج ۴، ص ۲۹۹ - ۳۲۴.</ref>.
*در [[اثبات]] [[امدادهای غیبی]] و [[سنت]] بودن آن و [[پیروزی]] [[پیامبران]] توجه به انواع عذاب‌هایی که [[خدا]] بر مکذبان رسولانش در گذشته فرو فرستاده، [[کفایت]] می‌کند<ref>المیزان، ج ۱۵، ص ۳۴.</ref>، {{متن قرآن|ثُمَّ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا تَتْرَا کُلَّ مَا جَاءَ أُمَّةً رَّسُولُهَا كَذَّبُوهُ فَأَتْبَعْنَا بَعْضَهُم بَعْضًا وَجَعَلْنَاهُمْ أَحَادِيثَ فَبُعْدًا لِّقَوْمٍ لّا يُؤْمِنُونَ}}<ref> سپس پیامبران خویش را پی‌درپی فرستادیم، هر گاه که پیامبری برای امتی آمد او را دروغگو شمردند آنگاه آنان را  در پی یکدیگر به هلاکت آوردیم و با نابود کردنشان آنها را موضوع افسانه‌ها گرداندیم پس بر گروهی که [[ایمان]] نمی‌آورند نفرین باد!؛ سوره مؤمنون، آیه ۴۴.</ref><ref>[[محمد حسن ناصحی|ناصحی، محمد حسن]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]،  ج ۴، ص ۲۹۹ - ۳۲۴.</ref>.
*تقاضای [[پیامبران الهی]] نسبت به این‌گونه امدادها هم بر اهمیت تأثیر کمکهای ویژه [[خدا]] [[گواهی]] می‌دهد، و هم بر وجود آنها دلالت دارد. [[قرآن]] این درخواست را از زبان [[نوح]]{{ع}}، [[لوط]]{{ع}} [[طالوت]] و یارانش و همچنین [[پیامبر خاتم|رسول اکرم]]{{صل}} و [[مؤمنان]] [[نقل]] می‌کند. در [[سوره انفال]]، درخواست کمک از سوی [[پیامبر]] و [[مسلمانان]] در [[جنگ بدر]] را [[نقل]] می‌کند: {{متن قرآن|إِذْ تَسْتَغِيثُونَ رَبَّكُمْ فَاسْتَجَابَ لَكُمْ أَنِّي مُمِدُّكُم بِأَلْفٍ مِّنَ الْمَلائِكَةِ مُرْدِفِينَ}}<ref> یاد کن آنگاه را که از پروردگارتان فریادخواهی می‌کردید  و به شما پاسخ داد که من با هزار فرشته پیاپی امدادگر شما خواهم بود؛ سوره انفال، آیه ۹.</ref> در پاره‌ای از [[روایات]] آمده است که [[پیامبر خاتم|پیامبر]]{{صل}} نیز با [[مسلمانان]] در [[یاری]] خواستن از [[خدا]] همصدا بود و می‌گفت: پروردگارا! وعده‌ای را که به من داده‌ای تحقق بخش. خدایا، اگر این گروه [[مؤمنان]] نابود شوند، [[پرستش]] تو از [[زمین]] برچیده خواهد شد <ref>مجمع البیان، ج ۴، ص ۸۰۷؛ نمونه، ج ۷، ص ۱۰۳.</ref>. در بقره این درخواست را روش مستمر [[تاریخی]] [[پیغمبران]] [[الهی]] و امت‌های آنان می‌شناساند: {{متن قرآن|أَمْ حَسِبْتُمْ أَن تَدْخُلُواْ الْجَنَّةَ وَلَمَّا يَأْتِكُم مَّثَلُ الَّذِينَ خَلَوْا مِن قَبْلِكُم مَّسَّتْهُمُ الْبَأْسَاء وَالضَّرَّاء وَزُلْزِلُواْ حَتَّى يَقُولَ الرَّسُولُ وَالَّذِينَ آمَنُواْ مَعَهُ مَتَى نَصْرُ اللَّهِ أَلا إِنَّ نَصْرَ اللَّهِ قَرِيبٌ}}<ref> آیا گمان می‌کنید به بهشت در خواهید آمد با آنکه هنوز داستان کسانی که پیش از شما در گذشتند بر سر شما نیامده است؟ به آنان سختی و رنج رسید و لرزانده  شدند تا جایی که پیامبر و مؤمنان همراه وی می‌گفتند: یاری خداوند کی در می‌رسد؟ آگاه باشید که یاری خداوند نزدیک است؛ سوره بقره، آیه ۲۱۴.</ref> گویا این یک [[سنت الهی]] و رمز [[تربیت]] و [[تکامل]] است که همه امتها باید در کوره سخت حوادث قرار گرفته و آبدیده شوند و همچون فولاد از کوره به درآیند، و برای حوادث مهم‌تر و دشوارتر آماده شوند <ref>نمونه، ج ۲، ص ۱۰۲. </ref>[[مشکلات]]، چنان امت‌های [[پیامبران پیشین]] را احاطه می‌کرده که [[پیامبران]] با آنها هم‌صدا شده، می‌گفتند: پس [[یاری]] [[خدا]] کجاست؟!<ref>نمونه، ج ۲، ص ۱۰۲. </ref>. جمله {{متن قرآن|أَلا إِنَّ نَصْرَ اللَّهِ قَرِيبٌ}} [[سخن]] [[خدا]] <ref>نمونه، ج ۲، ص ۱۰۱. </ref>و بدین معناست که [[خدا]] به وعده‌اش [[جامه]] عمل می‌پوشاند و آنها را از کمکهای ویژه خویش بهره‌مند می‌سازد، چنان‌که خواسته [[پیامبر خاتم|پیامبر اکرم]]{{صل}} و [[مسلمانان]] را در [[جنگ بدر]] [[اجابت]] کرد و [[فرشتگان]] امدادگر را به یاریشان فرستاد<ref>[[محمد حسن ناصحی|ناصحی، محمد حسن]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]،  ج ۴، ص ۲۹۹ - ۳۲۴.</ref>.
*تقاضای [[پیامبران الهی]] نسبت به این‌گونه امدادها هم بر اهمیت تأثیر کمکهای ویژه [[خدا]] [[گواهی]] می‌دهد، و هم بر وجود آنها دلالت دارد. [[قرآن]] این درخواست را از زبان [[نوح]]{{ع}}، [[لوط]]{{ع}} [[طالوت]] و یارانش و همچنین [[پیامبر خاتم|رسول اکرم]]{{صل}} و [[مؤمنان]] [[نقل]] می‌کند. در [[سوره انفال]]، درخواست کمک از سوی [[پیامبر]] و [[مسلمانان]] در [[جنگ بدر]] را [[نقل]] می‌کند: {{متن قرآن|إِذْ تَسْتَغِيثُونَ رَبَّكُمْ فَاسْتَجَابَ لَكُمْ أَنِّي مُمِدُّكُم بِأَلْفٍ مِّنَ الْمَلائِكَةِ مُرْدِفِينَ}}<ref> یاد کن آنگاه را که از پروردگارتان فریادخواهی می‌کردید  و به شما پاسخ داد که من با هزار فرشته پیاپی امدادگر شما خواهم بود؛ سوره انفال، آیه ۹.</ref> در پاره‌ای از [[روایات]] آمده است که [[پیامبر خاتم|پیامبر]]{{صل}} نیز با [[مسلمانان]] در [[یاری]] خواستن از [[خدا]] همصدا بود و می‌گفت: پروردگارا! وعده‌ای را که به من داده‌ای تحقق بخش. خدایا، اگر این گروه [[مؤمنان]] نابود شوند، [[پرستش]] تو از [[زمین]] برچیده خواهد شد <ref>مجمع البیان، ج ۴، ص ۸۰۷؛ نمونه، ج ۷، ص ۱۰۳.</ref>. در بقره این درخواست را روش مستمر [[تاریخی]] [[پیغمبران]] [[الهی]] و امت‌های آنان می‌شناساند: {{متن قرآن|أَمْ حَسِبْتُمْ أَن تَدْخُلُواْ الْجَنَّةَ وَلَمَّا يَأْتِكُم مَّثَلُ الَّذِينَ خَلَوْا مِن قَبْلِكُم مَّسَّتْهُمُ الْبَأْسَاء وَالضَّرَّاء وَزُلْزِلُواْ حَتَّى يَقُولَ الرَّسُولُ وَالَّذِينَ آمَنُواْ مَعَهُ مَتَى نَصْرُ اللَّهِ أَلا إِنَّ نَصْرَ اللَّهِ قَرِيبٌ}}<ref> آیا گمان می‌کنید به بهشت در خواهید آمد با آنکه هنوز داستان کسانی که پیش از شما در گذشتند بر سر شما نیامده است؟ به آنان سختی و رنج رسید و لرزانده  شدند تا جایی که پیامبر و مؤمنان همراه وی می‌گفتند: یاری خداوند کی در می‌رسد؟ آگاه باشید که یاری خداوند نزدیک است؛ سوره بقره، آیه ۲۱۴.</ref> گویا این یک [[سنت الهی]] و رمز [[تربیت]] و [[تکامل]] است که همه امتها باید در کوره سخت حوادث قرار گرفته و آبدیده شوند و همچون فولاد از کوره به درآیند، و برای حوادث مهم‌تر و دشوارتر آماده شوند <ref>نمونه، ج ۲، ص ۱۰۲. </ref>[[مشکلات]]، چنان امت‌های [[پیامبران پیشین]] را احاطه می‌کرده که [[پیامبران]] با آنها هم‌صدا شده، می‌گفتند: پس [[یاری]] [[خدا]] کجاست؟!<ref>نمونه، ج ۲، ص ۱۰۲. </ref>. جمله {{متن قرآن|أَلا إِنَّ نَصْرَ اللَّهِ قَرِيبٌ}} [[سخن]] [[خدا]] <ref>نمونه، ج ۲، ص ۱۰۱. </ref>و بدین معناست که [[خدا]] به وعده‌اش [[جامه]] عمل می‌پوشاند و آنها را از کمکهای ویژه خویش بهره‌مند می‌سازد، چنان‌که خواسته [[پیامبر خاتم|پیامبر اکرم]]{{صل}} و [[مسلمانان]] را در [[جنگ بدر]] [[اجابت]] کرد و [[فرشتگان]] امدادگر را به یاریشان فرستاد<ref>[[محمد حسن ناصحی|ناصحی، محمد حسن]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]،  ج ۴، ص ۲۹۹ - ۳۲۴.</ref>.
۲۲۵٬۰۱۸

ویرایش