←ادله و شبهات مخالفان رجعت
| خط ۱۱۲: | خط ۱۱۲: | ||
# چنان که پس از این خواهد آمد، [[ اگر رجعت در زمان امام مهدی رخ میدهد آیا خلو زمین از حجت یا تقدم غیر افضل بر افضل لازم نمیآید؟ (پرسش)|رجعت امامان در زمان امام زمان اتفاق خواهد افتاد. به ادلۀ عقلی و نقلی اثبات شده که ممکن نیست یک چشم به هم زدن زمین، از حجت، خالی بماند، و ممکن نیست غیر افضل بر افضل مقدم شود... با این مقدمات، رجعت معنا ندارد]]؛ چون لازم میآید یا [[امام مهدی]] {{ع}} از [[امامت]] عزل شود، در صورتی که بر حسب ادله، [[امامت]] او تا قیامت ادامه دارد، یا غیر افضل یعنی [[امام زمان]] {{ع}} بر افضل، یعنی [[امیر مؤمنان]] {{ع}} یا [[امام حسین ]]{{ع}} مقدم باشد و یا عدد [[امامان]] {{عم}}از دوازده نفر زیادتر باشد و ریاست [[امام]]، عمومی نباشد<ref>الإیقاظ من الهجعة: ص۴۱۲.</ref>'''پاسخ:''' اولاً اگر [[امامت]] غیر افضل به امر و اجازۀ خود افضل باشد، اشکالی ندارد. ثانیاً ممکن است هر یک از امامان رهبری ناحیهای را به دست گیرند و به نوعی تقسیم کار قائل شویم. ثالثاً ممکن است رجعت سایر [[امامان]] {{عم}}، پس از شهادت [[امام مهدی]] {{ع}} باشد. دلیلی قاطع بر این مطلب نیست که امامت [[امام زمان]] {{ع}} تا قیامت ادامه خواهد داشت، به ویژه این که در برخی احادیث، از رحلت ایشان و کفن و دفنشان به دست [[امام حسین]] {{ع}} سخن رفته است. افزون بر این، حدیثی از رجعت [[امیر مؤمنان]] {{ع}} و امامان دیگر سخن گفته است و [[امامان]] {{عم}} را به عنوان کارگزاران [[علی]] {{ع}} معرفی کرده است<ref>مختصر بصائر الدرجات: ص۲۹، بحار الأنوار: ج۵۳ ص۷۴ ح۷۵.</ref>. پاسخهای دیگری نیز به این اشکال دادهاند که برای پرهیز از تطویل، از بیان آنها خودداری میکنیم<ref>برای دیدن آنها، ر.ک: الإیقاظ من الهجعة: ص۴۱۲-۴۲۱.</ref>؛ اما در هر حال، عدد امامان از دوازده، تجاوز نخواهد کرد و همان امامان قبلی باز خواهند گشت<ref>دانشنامه امام مهدی، ج۸، ص۷۴.</ref>. | # چنان که پس از این خواهد آمد، [[ اگر رجعت در زمان امام مهدی رخ میدهد آیا خلو زمین از حجت یا تقدم غیر افضل بر افضل لازم نمیآید؟ (پرسش)|رجعت امامان در زمان امام زمان اتفاق خواهد افتاد. به ادلۀ عقلی و نقلی اثبات شده که ممکن نیست یک چشم به هم زدن زمین، از حجت، خالی بماند، و ممکن نیست غیر افضل بر افضل مقدم شود... با این مقدمات، رجعت معنا ندارد]]؛ چون لازم میآید یا [[امام مهدی]] {{ع}} از [[امامت]] عزل شود، در صورتی که بر حسب ادله، [[امامت]] او تا قیامت ادامه دارد، یا غیر افضل یعنی [[امام زمان]] {{ع}} بر افضل، یعنی [[امیر مؤمنان]] {{ع}} یا [[امام حسین ]]{{ع}} مقدم باشد و یا عدد [[امامان]] {{عم}}از دوازده نفر زیادتر باشد و ریاست [[امام]]، عمومی نباشد<ref>الإیقاظ من الهجعة: ص۴۱۲.</ref>'''پاسخ:''' اولاً اگر [[امامت]] غیر افضل به امر و اجازۀ خود افضل باشد، اشکالی ندارد. ثانیاً ممکن است هر یک از امامان رهبری ناحیهای را به دست گیرند و به نوعی تقسیم کار قائل شویم. ثالثاً ممکن است رجعت سایر [[امامان]] {{عم}}، پس از شهادت [[امام مهدی]] {{ع}} باشد. دلیلی قاطع بر این مطلب نیست که امامت [[امام زمان]] {{ع}} تا قیامت ادامه خواهد داشت، به ویژه این که در برخی احادیث، از رحلت ایشان و کفن و دفنشان به دست [[امام حسین]] {{ع}} سخن رفته است. افزون بر این، حدیثی از رجعت [[امیر مؤمنان]] {{ع}} و امامان دیگر سخن گفته است و [[امامان]] {{عم}} را به عنوان کارگزاران [[علی]] {{ع}} معرفی کرده است<ref>مختصر بصائر الدرجات: ص۲۹، بحار الأنوار: ج۵۳ ص۷۴ ح۷۵.</ref>. پاسخهای دیگری نیز به این اشکال دادهاند که برای پرهیز از تطویل، از بیان آنها خودداری میکنیم<ref>برای دیدن آنها، ر.ک: الإیقاظ من الهجعة: ص۴۱۲-۴۲۱.</ref>؛ اما در هر حال، عدد امامان از دوازده، تجاوز نخواهد کرد و همان امامان قبلی باز خواهند گشت<ref>دانشنامه امام مهدی، ج۸، ص۷۴.</ref>. | ||
# [[ آیا رجعت مستلزم تناسخ نیست؟ (پرسش)|رجعت، مستلزم تناسخ است و تناسخ از نظر اسلام، مردود است. پس رجعت، مردود است]]'''پاسخ:''' این اشکال از فهم نادرست معنای تناسخ و معنای رجعت ناشی شده است. تناسخ به معنای آن است که روح کسی پس از مرگ، در بدنی دیگر، غیر از بدن خودش وارد شود؛ اما رجعت به معنای بازگشت روح به بدن خود فرد است، دقیقاً مانند همان اتّفاقی که در معاد خواهد افتاد. اگر بازگشت روح به بدن در معاد مستلزم تناسخ است، در رجعت هم هست؛ اما نه در معاد و نه در رجعت، بازگشت به بدنی دیگر نیست؛ بلکه بازگشت به بدن خود فرد است. بنابراین، هیچ امری که محال یا خلاف اسلام باشد اتّفاق نخواهد افتاد<ref>دانشنامه امام مهدی، ج۸، ص۷۵.</ref>. | # [[ آیا رجعت مستلزم تناسخ نیست؟ (پرسش)|رجعت، مستلزم تناسخ است و تناسخ از نظر اسلام، مردود است. پس رجعت، مردود است]]'''پاسخ:''' این اشکال از فهم نادرست معنای تناسخ و معنای رجعت ناشی شده است. تناسخ به معنای آن است که روح کسی پس از مرگ، در بدنی دیگر، غیر از بدن خودش وارد شود؛ اما رجعت به معنای بازگشت روح به بدن خود فرد است، دقیقاً مانند همان اتّفاقی که در معاد خواهد افتاد. اگر بازگشت روح به بدن در معاد مستلزم تناسخ است، در رجعت هم هست؛ اما نه در معاد و نه در رجعت، بازگشت به بدنی دیگر نیست؛ بلکه بازگشت به بدن خود فرد است. بنابراین، هیچ امری که محال یا خلاف اسلام باشد اتّفاق نخواهد افتاد<ref>دانشنامه امام مهدی، ج۸، ص۷۵.</ref>. | ||
# کسی که به کمال خاص خود رسیده، اگر پس از مرگ، دوباره به دنیا باز گردد، رجوع از فعل به قوه است و این، محال | # [[آیا رجعت رجوع از فعل به قوه نیست؟ (پرسش)|کسی که به کمال خاص خود رسیده، اگر پس از مرگ، دوباره به دنیا باز گردد، رجوع از فعل به قوه است و این، محال است]]؛ نفس انسان با مُردن، تجرد پیدا میکند و یک موجود مثالی یا عقلی میشود. حال اگر دوباره به دنیا باز گردد، موجودی مادی میشود و از فعلیت تجردی به قوه باز میگردد '''پاسخ:''' این اشکال وارد نیست؛ زیرا حتی اگر این اصل فلسفی که چیزی از فعل به قوه باز نمیگردد، درست باشد، اما زنده شدن موجودی پس از مرگ، از مصادیق آن نیست. انسان پیش از مرگ نیز تجرد دارد. نفس انسانی چه هنگام تعلّق به بدن، چه پس از آن و چه با تعلّق دوباره به بدن، مجرد است. مرتبۀ نفس، در هیچ یک از این حالات تفاوت نمیکند و چنین نیست که پیش از مرگ، مادی باشد و پس از مرگ، مجرّد شود و با رجعت، دوباره مادی گردد. بنابراین، چیزی از فعل به قوه باز نمیگردد؛ بلکه از فعلیت جدیدی پدید میآید<ref>[[علامه طباطبایی]] این پاسخ را داده است؛ ر.ک: المیزان: ج۱ ص۲۰۷.</ref>. در مجموع باید گفت: اگر کسی نخواهد جزئیات رجعت را آن چنان که در پارهای احادیث آمده است، بپذیرد، اما چارهای جز قبول اصل رجعت ندارد. ادلۀ محکم قرآنی و حدیثی در این زمینه قاطعاند و نمیتوان آنها را انکار کرد، هر چند فهم جزئیات رجعت بر برخی دشوار باشد. افزون بر این، باید توجه داشت که اعتقاد به رجعت، از محکمات اعتقادات شیعی است، اما از اصول اعتقادی نیست و ندانستن جزئیات و فروع آن یا احیاناً غفلت از اصل آن، ضرری به ایمان و اعتقاد فرد نمیزند. البته اگر کسی آگاهانه و پس از دیدن ادلۀ محکم رجعت، آن را رد کند، مشمول حکم این آیۀ شریف میشود که در مقام توبیخ منکران از اهل کتاب میفرماید: {{عربی|اندازه=150%|﴿{{متن قرآن| وَجَحَدُوا بِهَا وَاسْتَيْقَنَتْهَا أَنفُسُهُمْ ظُلْمًا وَعُلُوًّا فَانظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِينَ}}﴾}}<ref> و از سر ستم و گردنکشی، با آنکه در دل باور داشتند آن را انکار کردند پس بنگر که سرانجام (کار) تبهکاران چگونه بود؛ سوره نمل، آیه ۱۴.</ref> <ref>دانشنامه امام مهدی، ج۸، ص۷۵.</ref>. | ||
==مقارنت رجعت با قیام [[امام مهدی]] {{ع}}== | ==مقارنت رجعت با قیام [[امام مهدی]] {{ع}}== | ||