مساوات در لغت: تفاوت میان نسخه‌ها

<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">

: <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث '''[[مساوات]]''' است. "'''[[مساوات]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>

<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">

: <div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[مساوات در لغت]] - [[مساوات در قرآن]] - [[مساوات در حدیث]] - [[مساوات در نهج البلاغه]] - [[مساوات در اخلاق اسلامی]] - [[مساوات در معارف دعا و زیارات]] - [[مساوات در معارف و سیره نبوی]] - [[مساوات در معارف و سیره امام علی]] - [[مساوات در فقه سیاسی]] - [[مساوات در جامعه‌شناسی اسلامی]]</div>

<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">

در اصل لغت “مساوات” که “سوی” باشد، [[استواری]] و [[میانه‌روی]] وجود دارد و “استواء” به معنای [[راستی]]، [[برابری]] و [[اعتدال]] است<ref>ر.ک: فرهنگ ابجدی عربی- فارسی، ص۶۹.</ref>. راغب اصفهانی می‌گوید، “مساوات”، به معنای برابری معتبر در اندازه‌گیری با متر و وزن است؛ همچنین یکی از معانی “استواء”، اعتدال در امر است و هنگامی که با “علی” متعدی شود، به معنای “استیلاء” و [[چیرگی]] است<ref>راغب اصفهانی، المفردات فی غریب القرآن، ص۴۳۹.</ref>؛ مانند قول [[خداوند]] که فرمود: {{متن قرآن|الرَّحْمَنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوَى}}<ref>«(خداوند) بخشنده بر اورنگ (فرمانفرمایی جهان) استیلا دارد» سوره طه، آیه ۵.</ref>.

همچنین در [[قرآن کریم]]، “استواء” به معنای برابری<ref>سید علی‌اکبر قرشی، قاموس قرآن، ج۳، ص۳۵۷.</ref> نیز آمده است: {{متن قرآن|قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الْأَعْمَى وَالْبَصِيرُ أَمْ هَلْ تَسْتَوِي الظُّلُمَاتُ وَالنُّورُ}}<ref>«بگو: آیا نابینا و بینا برابر است؟ یا تیرگی‌ها با روشنایی برابرند؟» سوره رعد، آیه ۱۶.</ref>.

پس اصل در این لغت، میانه‌روی و اعتدال است. “سواء” اسم مصدر است که در آن میانه‌روی و اعتدال در نظر گرفته شده است، بدون آنکه به [[حدث]] و فعلی نسبت داده شود؛ مانند قول خداوند که: {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا سَوَاءٌ عَلَيْهِمْ أَأَنْذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ}}<ref>«بی‌گمان بر کافران برابر است، چه بیمشان دهی یا بیمشان ندهی، ایمان نمی‌آورند» سوره بقره، آیه ۶.</ref>.

آن “سواء” و وسط [[معتدل]] در “طریق”، “صراط” و “سبیل”، جهتی است که از [[انحراف]] و [[گرایش]] به [[چپ و راست]]، [[گمراهی]] و [[تعدی]]، محفوظ و مصون است و اعتدال، استواری و راستی در راه را به همراه دارد. “استواء”، در موارد مختلف، گوناگون می‌شود و هر یک اقتضای مورد خود را دارد؛ برای نمونه اعتدال در [[آفرینش]]، از جهت [[نظم]]، کمال در [[خلق]] و [[تدبیر]] آن است، لذا فرمود: {{متن قرآن|فَخَلَقَ فَسَوَّى}}<ref>«سپس خون بسته‌ای بود که (خداوندش) آفرید و استوار داشت» سوره قیامه، آیه ۳۸.</ref> یا “استواء”، و [[اعتدال]] در یک مکان که عبارت است از استقرار و [[آرامش]] کامل، بدون [[ضعف]]، [[شکست]] و [[دلهره]]؛ مانند آنجا که می‌فرماید: {{متن قرآن|فَإِذَا اسْتَوَيْتَ أَنْتَ وَمَنْ مَعَكَ عَلَى الْفُلْكِ...}}<ref>«و چون خود و هر که با توست، بر کشتی برنشستید.».. سوره مؤمنون، آیه ۲۸.</ref>.

از همین باب است: {{متن قرآن|الرَّحْمَنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوَى}}<ref>«(خداوند) بخشنده بر اورنگ (فرمانفرمایی جهان) استیلا دارد» سوره طه، آیه ۵.</ref> که منظور استقرار کامل همراه با [[اطمینان]] است. اعتدال به معنای اتمام [[خلق]] و تکمیل [[تدبیر]] در آن است، “تسویه” نیز به معنای قراردادن امری در اعتدال است، این اعتدال همراه با عمل، [[نظم]]، تدبیر و کمال است، مانند این قول [[خداوند]] که فرمود: {{متن قرآن|الَّذِي خَلَقَكَ فَسَوَّاكَ فَعَدَلَكَ}}<ref>«همان که تو را آفرید، پس استوار کرد و بهنجار داشت» سوره انفطار، آیه ۷.</ref>.