بدون خلاصۀ ویرایش
جز (ربات: جایگزینی خودکار متن (-]] | + - [[)) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۷: | خط ۷: | ||
<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;"> | <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;"> | ||
نام و [[نسب]] وی، [[زید بن سهل بن اسود بن حرام]] از تیره بنی نجار است. اما برخی به [[اشتباه]]، نام او را [[سهل بن زید]] گفتهاند که مورد قبول شرح حال نگاران قرار نگرفته است<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۵۰۲.</ref>. او در [[عقبه دوم]] با هفتاد تن از [[انصار]] حضور داشت<ref>ابن هشام، ج۲، ص۱۰۰.</ref>. هر چند [[ابن اثیر]]<ref>ابن اثیر، ج۲، ص۳۶۱.</ref> او را [[نقیب]] دانسته، ولی نام او در فهرست [[دوازده]] نفره [[نقبا]] که [[ابن اسحاق]]<ref>ابن اسحاق، ج۲، ص۸۶.</ref> عرضه کرده، یافت نمیشود. | |||
نام | |||
[[ابوطلحه]] از بزرگان [[صحابه]] شمرده شده<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۵۰۲.</ref> و [[بخاری]]<ref>بخاری، ج۵، ص۱۰۹، ۱۹۸.</ref> در مورد [[مناقب]] انصار، روایاتی را به وی اختصاص داده است. وی در [[جنگهای دوره پیامبر]]، از جمله [[بدر]]، [[احد]] و [[خندق]] حضور فعال داشت<ref>ابن سعد، ج۳، ص۳۸۳؛ ابن عبدالبر، ج۴، ص۲۶۰.</ref>. در جریان [[مؤاخات]]، میان او و [[ارقم بن ارقم مخزومی]]<ref>ابن سعد، ج۱، ص۳۸۳.</ref> و بنا بر نقل دیگری [[ابوعبیده جراح]] [[پیمان برادری]] بسته شد<ref>ابن اثیر، ج۲، ص۳۶۱.</ref>. | |||
ابوطلحه در [[روز]] [[احد]] در شمار تیراندازان بود و در این عرصه به قدری تکاپو داشت که سه کمان در دستش [[شکست]]<ref>بخاری، ج۵، ص۱۰۹ و ۱۹۸.</ref>. [[رشادت]] و [[فداکاری]] وی در این [[جنگ]] برای [[حمایت]] و [[مراقبت]] از [[رسول خدا]]{{صل}} ثبت شده است<ref>واقدی، ج۱، ص۲۴۳.</ref>. در این جنگ او پیشاپیش رسول خدا{{صل}} حرکت کرده، [[رجز]] میخواند و [[آمادگی]] خود را برای [[حفاظت]] از آن [[حضرت]] اعلام میکرد؛ چنانکه [[جسم]] خود را به صورت سپر برای مراقبت از رسول خدا{{صل}} به کار میبرد<ref>ابن عبدالبر، ج۴، ص۲۶۱.</ref>. | |||
رسول خدا{{صل}} صدای رسای ابوطلحه را که با آن حضرت در این جنگ از سپر مشترکی استفاده میکرد<ref>ابن حجر، فتح، ج۷، ص۴۶۰.</ref> ستود و فرمود: "صدای او در [[لشکر]]، از هزار مرد سودمندتر است"<ref>ابن سعد، ج۳، ص۳۸۳؛ ابن عبدالبر، ج۴، ص۲۶۱.</ref>. بنا بر گفته خودش، او نظارهگر [[خواب]] [[اصحاب]] پس از شکست [[احد]] بود که در [[قرآن]] {{متن قرآن|ثُمَّ أَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ بَعْدِ الْغَمِّ أَمَنَةً نُعَاسًا يَغْشَى طَائِفَةً مِنْكُمْ وَطَائِفَةٌ قَدْ أَهَمَّتْهُمْ أَنْفُسُهُمْ يَظُنُّونَ بِاللَّهِ غَيْرَ الْحَقِّ ظَنَّ الْجَاهِلِيَّةِ يَقُولُونَ هَلْ لَنَا مِنَ الْأَمْرِ مِنْ شَيْءٍ قُلْ إِنَّ الْأَمْرَ كُلَّهُ لِلَّهِ يُخْفُونَ فِي أَنْفُسِهِمْ مَا لَا يُبْدُونَ لَكَ يَقُولُونَ لَوْ كَانَ لَنَا مِنَ الْأَمْرِ شَيْءٌ مَا قُتِلْنَا هَاهُنَا قُلْ لَوْ كُنْتُمْ فِي بُيُوتِكُمْ لَبَرَزَ الَّذِينَ كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقَتْلُ إِلَى مَضَاجِعِهِمْ وَلِيَبْتَلِيَ اللَّهُ مَا فِي صُدُورِكُمْ وَلِيُمَحِّصَ مَا فِي قُلُوبِكُمْ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ}}<ref>«آنگاه، (خداوند) پس از آن اندوه با خوابی سبک آرامشی بر شما فرو فرستاد که گروهی از شما را فرا گرفت و گروهی (دیگر) که در اندیشه جان خود بودند با پنداری جاهلی به خداوند گمان نادرست بردند؛ میگفتند: آیا ما در این کار (از خود) اختیاری داریم؟ بگو: بیگمان یکسره کار با خداوند است، (آنان) در خویش چیزی نهان میدارند که بر تو آشکار نمیکنند، میگویند: اگر ما در این کار اختیاری داشتیم اینجا کشته نمیشدیم، بگو: اگر در خانههایتان (نیز) میبودید، آنان که کشته شدن بر آنها مقرر شده بود به سوی کشتارگاههای خویش بیرون میآمدند، و (چنین شد) تا خداوند آنچه در اندرون خود دارید بیازماید و آنچه در دلهایتان دارید بپالاید و خداوند به اندیشهها داناست» سوره آل عمران، آیه ۱۵۴.</ref> به آن اشاره شده است <ref>واقدی، ج۱، ص۲۹۶؛ ابن سعد، ج۳، ص۳۸۳ و ۳۸۵؛ ابن عبدالبر، ج۴، ص۲۶۰.</ref>. البته خود او نیز به [[خواب]] رفته و چند بار [[شمشیر]] از دستش افتاده است<ref>بخاری، ج۵، ص۱۰۹ و ۱۹۸؛ ابن حجر، فتح، ج۷، ص۴۶۰.</ref>. | |||
[[ابوطلحه]] در [[روز]] [[خیبر]] با [[رسول خدا]]{{صل}} از یک مرکب بهره گرفت<ref>ابن سعد، ج۳، ص۳۸۵.</ref> و در [[جنگ حنین]] بیست تن را کُشت و وسایل شخصی آنان (اَسلاب) را از آن خود کرد<ref>ابن سعد، ج۳، ص۳۸۴.</ref>. | |||
وی پس از [[نزول آیه]] {{متن قرآن|لَنْ تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ}}<ref>«هرگز به نیکی دست نخواهید یافت مگر از آنچه دوست دارید (به دیگران) ببخشید» سوره آل عمران، آیه ۹۲.</ref>. [[بهترین]] [[مال]] خود را که [[باغی]] در بَیرَحا (زمینی در نزدیکی [[مسجد النبی]]) بود، به عنوان [[صدقه]] و [[وقف]] قرار داد و مورد [[تحسین]] رسول خدا{{صل}} قرار گرفت و از او خواست این باغ را برای [[نیازمندان]] [[اهل بیت]] و نزدیکانش قرار دهد<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۵۰۴؛ همو، فتح، ج۵، ص۴۷۹.</ref>. او با دیده [[احترام]] و [[عظمت]] به رسول خدا{{صل}} مینگریست و در [[حجة الوداع]] که همراه آن [[حضرت]] بود، موی تراشیده وی را به عنوان [[تبرک]] برگرفت <ref>ابن سعد، ج۳، ص۳۸۴.</ref>. | |||
ابوطلحه، [[روزه]] گرفتن را بسیار [[دوست]] داشت، ولی به دلیل شرکت فعال در جنگهای دوره رسول خدا{{صل}} بود، کمتر چنین توفیقی مییافت. بعد از این دوره، او پیوسته روزه میگرفت و در گزارشی مبالغهآمیز، نقل شده است تا [[چهل]] سال پس از [[وفات]] حضرت، همواره [[روزهدار]] بود و تنها در [[عید فطر]] و قربان روزه نمیگرفت<ref>ابن سعد، ج۳، ص۳۸۴.</ref>. او در [[خاکسپاری]] رسول خدا{{صل}} [[توفیق]] حفر [[قبر]] آن حضرت را داشت<ref>ابن اثیر، ج۲، ص۳۶۱.</ref>. | |||
در محل و سال درگذشت او [[اختلاف]] است. بنا بر گزارشی، ابوطلحه در هفتاد سالگی درگذشت و [[عثمان بن عفان]] بر وی [[نماز]] گزارد که قاعدتاً باید در [[مدینه]] بوده باشد. گزارش دیگری در این زمینه که [[مخالف]] خبر یاد شده است، از [[تمایل]] وی برای شرکت در [[فتوحات]] حکایت دارد که همین علاقه، او را برای [[جنگ]] دریایی به [[شام]] کشید. در دریا مرگش فرا رسید. همراهان بعد از هفت [[روز]] جزیرهای یافتند و همانجا او را [[دفن]] کردند<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۵۰۳.</ref>. | |||
سال ۳۱، ۳۴ و ۵۱ به [[اختلاف]]، [[زمان]] [[مرگ]] وی دانسته شده است<ref>ابن عبدالبر، ج۴، ص۲۶۱؛ ابن حجر، تهذیب، ج۳، ص۳۵۷.</ref>. گزارش مرگ وی در سال ۵۱، با توجه به گزارش [[چهل]] سال [[روزهداری]] وی پس از [[رسول خدا]]{{صل}} و [[روایت]] [[عبید الله بن عبدالله بن عتبه]] از وی (که سال [[تولد]] وی پس از دوره [[عثمان]] و [[امام علی]]{{ع}} است) نقل و [[محاسبه]] شده است<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۵۰۳.</ref>. البته دور نیست که گزارش چهل سال [[روزه]] گرفتن وی را پس از رسول خدا{{صل}} به مبالغهای بدانیم که ناشی از تمایل و اهتمام وی به روزه گرفتن بوده است؛ به ویژه که هیچ یادی از او در دوره امام علی{{ع}} و پس از آن نیست. | |||
[[همسر]] او ام سلیم دختر ملحان ([[مادر]] [[انس بن مالک]]) است که پس از [[مالک بن نضر]] به [[ازدواج]] وی درآمد. در منابع، پذیرش پیشنهاد ازدواج با ابوطلحه از سوی ام سلیم، مشروط به [[اسلام آوردن]] وی شده است که با توجه به حضور او در [[پیمان عقبه]] که نشاندهنده [[قدمت]] [[اسلام]] اوست. صحیح به نظر نمیرسد<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۵۰۲.</ref>. | |||
در ماجرای مرگ فرزند خردسال ابو طلحه، رسول خدا{{صل}} در [[حق]] او دعای [[برکت]] کرد که فرزند نیکویی نصیب وی شد<ref>ابن سعد، ج۸، ص۳۱۸.</ref>. [[فرزندان]] وی از همین همسر، یکی [[عبدالله]] است که پس از [[نبرد حنین]] به [[دنیا]] آمد و [[پیامبر]] از او کام برداشت<ref>ابن حجر، تهذیب، ج۵، ص۲۳۶.</ref> و دیگری ابوعمیر است، که نسلی از آنان در [[مدینه]] و [[بصره]] باقی ماند<ref>ابن سعد، ج۳، ص۳۸۵ و ج۸، ص۳۱۲؛ ابن عبدالبر، ج۴، ص۲۶۱.</ref>. | |||
[[ابن حجر]]<ref>الاصابه، ج۷، ص۱۹۴.</ref>، از [[ابوطلحه انصاری]] دیگری نیز یاد کرده و گفته است [[خطیب]] [[بغدادی]] او را در مبهمات آورده و وی را فرد دیگری غیر از ابوطلحه انصاری معروف دانسته است که شرح حالش گذشت. استناد وی به دو نفر دانستن اینها، تعبیر [[ابوهریره]] است که در مورد فرد دوم چنین گفته {{عربی|"رجل من الأنصار يقال له ابوطلحه"}}؛ خطیب بغدادی چنین [[گمان]] کرده که اگر وی همان [[ابوطلحه]] مشهور بود، نباید ابوهریره، درباره وی تعابیری به کار میبرد که بر ناشناس بودن وی دلالت میکند. اما<ref>ابن حجر الاصابه، ج۷، ص۱۹۴.</ref> این [[استدلال]] را نپذیرفته و گفته دیگران این دو را یک نفر دانستهاند. ضمن آنکه تعبیر ابوهریره درباره ابوطلحه، به ابتدای ورود وی به [[مدینه]] مربوط بوده که [[شناخت]] کافی از افراد و موقعیت آنها نداشته است.<ref>[[منصور داداشنژاد|داداشنژاد، منصور]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۱ (کتاب)|مقاله «ابوطلحه خزرجی انصاری»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۱، ص:۴۰۶-۴۰۷.</ref> | |||
==[[ابوطلحه]] و سیمای او== | ==[[ابوطلحه]] و سیمای او== | ||
| خط ۲۰: | خط ۴۰: | ||
==[[ابوطلحه]] و [[عبادت]]== | ==[[ابوطلحه]] و [[عبادت]]== | ||
==[[ابوطلحه]] و امیرالمؤمنین علی{{ع}}== | ==[[ابوطلحه]] و [[امیرالمؤمنین علی]]{{ع}}== | ||
==[[ابوطلحه]] و [[عقد اخوت]]== | ==[[ابوطلحه]] و [[عقد اخوت]]== | ||
| خط ۳۱: | خط ۵۱: | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
{{منابع}} | |||
# [[پرونده:1100558.jpg|22px]] [[منصور داداشنژاد|داداشنژاد، منصور]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۱ (کتاب)|'''مقاله «ابوطلحه خزرجی انصاری»، دانشنامه سیره نبوی ج۱''']] | |||
{{پایان منابع}} | |||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
{{پانویس}} | |||
{{ | {{صحابه انصار}} | ||
{{صحابه}} | |||
[[رده:ابوطلحه انصاری]] | [[رده:ابوطلحه انصاری]] | ||
| خط ۴۱: | خط ۶۵: | ||
[[رده:اعلام]] | [[رده:اعلام]] | ||
[[رده:صحابه]] | [[رده:صحابه]] | ||