تفسیر فلسفی: تفاوت میان نسخه‌ها

۳۳۴ بایت حذف‌شده ،  ‏۷ مارس ۲۰۲۴
(صفحه‌ای تازه حاوی «{{امامت}} <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;"> : <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85...» ایجاد کرد)
 
 
(۱۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{امامت}}
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = تفسیر | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[تفسیر فلسفی در علوم قرآنی]]| پرسش مرتبط  = }}
<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
: <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
: <div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;"> [[تفسیر فلسفی در علوم قرآنی]] - [[تفسیر فلسفی در تاریخ علوم]] </div>
<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">


==مقدمه==
== مقدمه ==
در ابتدای [[شوکت]] دنیای [[اسلام]]، کتاب‌های [[فلسفی]] از زبان‌های مختلف به [[عربی]] برگردانده شد. این امر به دست [[عباسیان]] آغاز شد. آنان برای نیل به اهدافشان جماعتی از [[فارس]]، [[هند]]، صائبه و [[مسیحیان]] را [[استخدام]] کردند تا کتاب‌های فلسفی یونان را به [[زبان عربی]] ترجمه کنند. [[مسلمانان]] از این کتاب‌ها استقبال کردند.
در ابتدای [[شوکت]] دنیای [[اسلام]]، کتاب‌های [[فلسفی]] از زبان‌های مختلف به عربی برگردانده شد. این امر به دست [[عباسیان]] آغاز شد. آنان برای نیل به اهدافشان جماعتی از [[فارس]]، [[هند]]، صائبه و [[مسیحیان]] را [[استخدام]] کردند تا کتاب‌های فلسفی یونان را به زبان عربی ترجمه کنند. [[مسلمانان]] از این کتاب‌ها استقبال کردند.


علمای دنیای اسلام در مقابل [[فلسفه]] دو موضع متفاوت برگزیدند؛ گروهی آن را پذیرفتند و گروهی دیگر به [[مخالفت]] با آن پرداختند. از میان [[مفسران]] نیز جماعتی به [[تفسیر]] خویش رنگ فلسفی بخشیده و به اصطلاح به [[تفسیر فلسفی]] [[قرآن]] پرداختند.
علمای دنیای اسلام در مقابل [[فلسفه]] دو موضع متفاوت برگزیدند؛ گروهی آن را پذیرفتند و گروهی دیگر به [[مخالفت]] با آن پرداختند. از میان [[مفسران]] نیز جماعتی به [[تفسیر]] خویش رنگ فلسفی بخشیده و به اصطلاح به تفسیر فلسفی [[قرآن]] پرداختند.


تفسیر فلسفی: [[تفسیری]] است که بر [[درک]] مقاصد اساسی آیاتی از قرآن [[استوار]] شده است که از مظاهر وجود و [[خالق]] آنها سخن می‌گویند.
تفسیر فلسفی: [[تفسیری]] است که بر [[درک]] مقاصد اساسی آیاتی از قرآن [[استوار]] شده است که از مظاهر وجود و [[خالق]] آنها سخن می‌گویند.
خط ۱۵: خط ۱۰:
تفسیر فلسفی به دو شکل قابل [[تصور]] است:
تفسیر فلسفی به دو شکل قابل [[تصور]] است:
# [[تفسیر قرآن]] بر پایه یک بحث [[عقلی]] و [[تطبیق]] نظریه‌های فلسفی یونان با آن؛
# [[تفسیر قرآن]] بر پایه یک بحث [[عقلی]] و [[تطبیق]] نظریه‌های فلسفی یونان با آن؛
#درک مقاصد اساسی قرآن و پیش‌گرفتن راهی برای تعمیق و تحلیل معنای دقیق [[آیات قرآن]] براساس ضوابط تفسیر.
# درک مقاصد اساسی قرآن و پیش‌گرفتن راهی برای تعمیق و تحلیل معنای دقیق [[آیات قرآن]] براساس ضوابط تفسیر.


با توجه به آثار و [[کتاب‌های تفسیری]] [[فلاسفه]] [[اسلامی]] چنین به دست می‌آید که آنان همانند باطنیان در مواردی قرآن را برخلاف ضوابط تفسیر می‌کردند؛ مانند جایی که آرای فلسفی آنان مخالف [[ظاهر قرآن]] بود و آن را یکی از یافته‌های [[علمی]] تلقی می‌کردند.<ref>ذهبی، محمد حسین، التفسیروالمفسرون، جلد۲، صفحه (۴۵۵-۴۵۹)؛ ایازی، محمد علی، المفسرون حیاتهم و منهجهم، صفحه ۶۴؛ اسماعیلی قوچانی، علی اکبر، پژوهشی در سیر تطور تفسیر و روشهای تفسیری، صفحه (۶۲-۶۳)؛ کمالی دزفولی، علی، تاریخ تفسیر، صفحه (۲۱۳-۲۱۸)</ref>.<ref>[[فرهنگ‌نامه علوم قرآنی (کتاب)|فرهنگ نامه علوم قرآنی]]، ج۱، ص۱۸۱۴.</ref>
با توجه به آثار و [[کتاب‌های تفسیری]] [[فلاسفه]] [[اسلامی]] چنین به دست می‌آید که آنان همانند باطنیان در مواردی قرآن را برخلاف ضوابط تفسیر می‌کردند؛ مانند جایی که آرای فلسفی آنان مخالف [[ظاهر قرآن]] بود و آن را یکی از یافته‌های [[علمی]] تلقی می‌کردند.<ref>ذهبی، محمد حسین، التفسیروالمفسرون، جلد۲، صفحه (۴۵۵-۴۵۹)؛ ایازی، محمد علی، المفسرون حیاتهم و منهجهم، صفحه ۶۴؛ اسماعیلی قوچانی، علی اکبر، پژوهشی در سیر تطور تفسیر و روشهای تفسیری، صفحه (۶۲-۶۳)؛ کمالی دزفولی، علی، تاریخ تفسیر، صفحه (۲۱۳-۲۱۸)</ref>.<ref>[[فرهنگ‌نامه علوم قرآنی (کتاب)|فرهنگ نامه علوم قرآنی]]، ج۱، ص۱۸۱۴.</ref>
خط ۲۳: خط ۱۸:
# [[مخزن العرفان در تفسیر قرآن (کتاب)|مخزن العرفان در تفسیر قرآن]] بانو [[سیده نصرت بیگم امین اصفهانی]]<ref>ایازی، محمد علی، المفسرون حیاتهم و منهجهم، صفحه ۸۴۴.</ref>.<ref>[[فرهنگ‌نامه علوم قرآنی (کتاب)|فرهنگ نامه علوم قرآنی]]، ج۱، ص۱۷۱۶.</ref>
# [[مخزن العرفان در تفسیر قرآن (کتاب)|مخزن العرفان در تفسیر قرآن]] بانو [[سیده نصرت بیگم امین اصفهانی]]<ref>ایازی، محمد علی، المفسرون حیاتهم و منهجهم، صفحه ۸۴۴.</ref>.<ref>[[فرهنگ‌نامه علوم قرآنی (کتاب)|فرهنگ نامه علوم قرآنی]]، ج۱، ص۱۷۱۶.</ref>


برخی از [[مفسّران]]، روش [[تفسیر فلسفی]] را در [[آثار تفسیری]] خویش به کار بسته و با دید [[فلسفی]]، [[قرآن]] را [[تفسیر]] کرده‌اند؛ مانند:
برخی از [[مفسّران]]، روش تفسیر فلسفی را در [[آثار تفسیری]] خویش به کار بسته و با دید [[فلسفی]]، [[قرآن]] را [[تفسیر]] کرده‌اند؛ مانند:
# [[محمد بن ابراهیم صدرالدین شیرازی]] معروف به [[ملاّصدرا]] از [[فلاسفه]] نامی [[شیعه]] [[اثنا عشری]] که تفسیر وی با عنوان [[تفسیر القرآن الکریم]] چاپ شده است و در دسترس همگان قرار دارد؛
# [[محمد بن ابراهیم صدرالدین شیرازی]] معروف به [[ملاّصدرا]] از [[فلاسفه]] نامی [[شیعه]] [[اثنا عشری]] که تفسیر وی با عنوان [[تفسیر القرآن الکریم]] چاپ شده است و در دسترس همگان قرار دارد؛
# [[سیده نصرت بیگم امین اصفهانی]] معروف به [[بانوی اصفهانی]] از بزرگان [[علما]] و [[فقهای شیعه]] که کتاب [[تفسیری]] وی به نام [[مخزن العرفان در تفسیر قرآن (کتاب)|مخزن العرفان در تفسیر قرآن]] مشهور است؛
# [[سیده نصرت بیگم امین اصفهانی]] معروف به [[بانوی اصفهانی]] از بزرگان [[علما]] و [[فقهای شیعه]] که کتاب [[تفسیری]] وی به نام [[مخزن العرفان در تفسیر قرآن (کتاب)|مخزن العرفان در تفسیر قرآن]] مشهور است؛
#آخوند ملاّ [[علی نوری]] صاحب حاشیه فلسفی بر تفسیر ملّاصدرا؛
# آخوند ملاّ [[علی نوری]] صاحب حاشیه فلسفی بر تفسیر ملّاصدرا؛
#شیخ [[محمد مؤمن میامی بسطامی]] از [[علمای امامیه]] و صاحب تفسیر [[مشکاة المصابیح (کتاب)|مشکاة المصابیح]].
# شیخ [[محمد مؤمن میامی بسطامی]] از [[علمای امامیه]] و صاحب تفسیر [[مشکاة المصابیح (کتاب)|مشکاة المصابیح]].


همچنین تفسیر [[شریف]] [[المیزان (کتاب)|المیزان]] اثر [[علامه طباطبایی]] و [[تفسیر القرآن الکریم (کتاب)|تفسیر القرآن الکریم]] اثر [[شهید]] [[سید مصطفی خمینی]] از نظر پرداختن به مسائل فلسفی، حائز اهمیت است<ref>ایازی، محمد علی، المفسرون حیاتهم و منهجهم، صفحه ۸۴۴و۶۴؛ ذهبی، محمد حسین، التفسیر و المفسرون، صفحه (۴۵۸-۴۷۱)؛ صدر حاج سید جوادی، احمد، دائرة المعارف تشیع، جلد۴، صفحه ۵۵۸و۵۵۳؛ آل جعفر، مساعد مسلم، مناهج المفسرین، صفحه ۱۷۱.</ref>.<ref>فرهنگ‌نامه علوم قرآنی (کتاب)|فرهنگ نامه علوم قرآنی، ج۱، ص۴۵۱۵.</ref>
همچنین تفسیر [[شریف]] [[المیزان (کتاب)|المیزان]] اثر [[علامه طباطبایی]] و [[تفسیر القرآن الکریم (کتاب)|تفسیر القرآن الکریم]] اثر [[شهید]] [[سید مصطفی خمینی]] از نظر پرداختن به مسائل فلسفی، حائز اهمیت است<ref>ایازی، محمد علی، المفسرون حیاتهم و منهجهم، صفحه ۸۴۴و۶۴؛ ذهبی، محمد حسین، التفسیر و المفسرون، صفحه (۴۵۸-۴۷۱)؛ صدر حاج سید جوادی، احمد، دائرة المعارف تشیع، جلد۴، صفحه ۵۵۸و۵۵۳؛ آل جعفر، مساعد مسلم، مناهج المفسرین، صفحه ۱۷۱.</ref>.<ref>[[فرهنگ‌نامه علوم قرآنی (کتاب)|فرهنگ نامه علوم قرآنی]]، ج۱، ص۴۵۱۵.</ref>


==منابع==
== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده: 9030760879.jpg|22px]] [[فرهنگ‌نامه علوم قرآنی (کتاب)|'''فرهنگ‌نامه علوم قرآنی''']]
# [[پرونده: 9030760879.jpg|22px]] [[فرهنگ‌نامه علوم قرآنی (کتاب)|'''فرهنگ‌نامه علوم قرآنی''']]
{{پایان منابع}}


==پانویس==
== پانویس ==
{{پانویس}}
{{پانویس}}


[[رده:تفسیر فلسفی]]
[[رده:تفسیر]]
۱۳۰٬۲۶۲

ویرایش