افزایش علم معصوم در حدیث: تفاوت میان نسخه‌ها

افزایش علم معصوم در حدیث (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۱ نوامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۹:۱۷

۴۴ بایت اضافه‌شده ، ‏۱ نوامبر ۲۰۲۱

←‏احادیث لیلة القدر

دیداریویکی‌متن

Bahmani

مدیران

۱۳۴٬۰۹۳

ویرایش

@@ خط ۱۰۴: / خط ۱۰۴: @@
 #گزارش [[اسماعیل بن ابی‌حمزه]] از گفتگوی [[سلیمان بن خالد]] با [[امام صادق]]{{ع}}: سلیمان بن خالد از امام صادق{{ع}} پرسید: فدایت شوم، [[امام]] نسبت به آنچه در [[روز]] رخ می‌دهد، [[علم]] دارد؟ حضرت فرمودند: "به خدایی که [[محمد]]{{صل}} را برای [[نبوت]] فرستاد و او را برای [[رسالت]] برگزید قسم که قطعاً امام به آنچه در شب، روز، ماه و سالش رخ می‌دهد، علم دارد. آنگاه فرمود: ای [[سلیمان]]، مگر نمی‌دانی که [[روح]] در شب قدر بر امام نازل می‌گردد و نتیجه این [[ملاقات]] آن است که امام به هرچه در آن سال تا سال [[آینده]] رخ خواهد داد علم پیدا می‌کند و به آنچه در شبانه روز حادث می‌گردد نیز علم پیدا می‌کند؟! اکنون یک نمونه از آن را خواهی دید تا قلبت مطمئن شود. سپس حضرت از واقعه‌ای که قرار بود اتفاق بیفتد، خبر دادند و همان‌گونه شد"<ref>{{متن حدیث|...فَقَالَ لَهُ سُلَيْمَانُ بْنُ خَالِدٍ جُعِلْتُ فِدَاكَ يَعْلَمُ‏ الْإِمَامُ‏ مَا فِي‏ يَوْمِهِ‏ فَقَالَ يَا سُلَيْمَانُ وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً{{صل}} بِالنُّبُوَّةِ وَ اصْطَفَاهُ بِالرِّسَالَةِ، أَنَّهُ لَيَعْلَمُ مَا فِي يَوْمِهِ وَ فِي شَهْرِهِ وَ فِي سَنَتِهِ، ثُمَّ قَالَ يَا سُلَيْمَانُ أَ مَا عَلِمْتَ أَنَّ رُوحاً تَنْزِلُ عَلَيْهِ‏ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ فَيَعْلَمُ مَا فِي تِلْكَ السَّنَةِ إِلَى مِثْلِهَا مِنْ قَابِلٍ وَ عَلِمَ مَا يَحْدُثُ فِي اللَّيْلِ وَ النَّهَارِ، وَ السَّاعَةَ تَرَى مَا يَطْمَئِنُّ بِهِ قَلْبُكَ...}}؛ کشی، محمد بن عمر، رجال، ص۳۵۷، ح۶۶۴.</ref>.
 #[[روایت]] عبدالرحمان بن کثیر از [[امام کاظم]]{{ع}} در [[تفسیر آیه]] {{متن قرآن|سَأَلَ سَائِلٌ بِعَذَابٍ وَاقِعٍ}}<ref>«خواهنده‌ای عذابی رخ‌دهنده را خواست» سوره معارج، آیه ۱.</ref>: حضرت فرمودند: "این اتفاق راجع به مردی است که از [[پیامبر]] پیرامون [[امامان]] و مسئله [[شب قدر]] و آن‌چه به امامان در شب قدر [[الهام]] می‌شود، [[پرسش]] کرد [و از [[خدا]] خواست اگر این ماجرا [[حقیقت]] دارد، عذابی بر او فرد آید]. پس پیامبر{{صل}} بدون درنگ فرمودند: تو درخواست [[عذاب]] می‌کنی، سپس [[کافر]] می‌شوی که چنین چیزی ناشدنی است؟ اما هنگامی که عذاب فرود آید، دیگر مانعی نمی‌تواند در برابر خدا از [[عذاب الهی]] جلوگیری کند؛ آن خدایی که صاحب عروج‌ها است. حضرت فرمودند: [منظور از عروج‌ها] [[عروج]] [[ملائکه]] و [[روح]] در [[صبح]] [[لیلة القدر]] است که از نزد پیامبر و [[امام]] به سوی خدا عروج می‌کنند. همان طور که در این [[حدیث]] [[مشاهده]] می‌کنید، در شب قدر ملائکه و روح تا صبح نزد امام حاضرند و علومی [[الهی]] را به ایشان الهام می‌کنند"<ref>{{متن حدیث|سَأَلَ رَجُلٌ عَنِ الْأَوْصِيَاءِ- وَ عَنْ شَأْنِ لَيْلَةِ الْقَدْرِ وَ مَا يُلْهَمُونَ‏ فِيهَا، فَقَالَ النَّبِيُّ{{صل}}: سَأَلْتَ عَنْ عَذَابٍ وَاقِعٍ- ثُمَّ كَفَرَ بِأَنَّ ذَلِكَ لَا يَكُونُ، فَإِذَا وَقَعَ فَ لَيْسَ لَهُ دافِعٌ مِنَ اللَّهِ ذِي الْمَعارِجِ‏ قَالَ: تَعْرُجُ الْمَلائِكَةُ وَ الرُّوحُ‏ فِي صُبْحِ لَيْلَةِ الْقَدْرِ إِلَيْهِ مِنْ عِنْدِ النَّبِيِّ{{صل}} وَ الْوَصِيِّ}}؛ قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر، ج۲، ص۳۸۵.</ref>.
-#گزارش [[ابوبصیر]] از به [[دنیا]] آمدن [[امام کاظم]]{{ع}} در منطقه [[ابواء]]: [[امام صادق]] پس از توضیحاتی راجع به رخدادهای بی‌نظیری که هنگام ولادت برای [[امام]] رخ می‌دهد، این‌گونه فرمودند: "هنگامی که امام پاسخ منادی [[خداوند]] را داد، خداوند [[علم]] آغازین و واپسین را به او اعطا می‌فرماید و [[استحقاق]] زیادتی [[روح]] در [[شب قدر]] را پیدا می‌کند. [[ابوبصیر]] گفت: فدایت شوم، آیا روح همان [[جبرئیل]] نیست؟ [[حضرت]] فرمودند: جبرئیل از [[ملائکه]] است، ولی روح آفریده‌ای باشکوه‌تر و بزرگ‌تر از ملائکه است. آیا [[خدا]] [جداگانه] نمی‌فرماید: "ملائکه و روح نازل می‌شوند"؟! اگرچه احتمالاتی در "مستوجب شدن امام به زیادتی روح" وجود دارد، اما به نظر می‌رسد این معنا از [[ظهور]] بیشتری برخوردار است که خداوند علم آغازین و واپسین را به امام اعطا می‌فرماید، آن‌گاه علم افزون که توسط روح در شب قدر به امام [[القا]] می‌شود را نیز به او ارزانی دارد"<ref>{{متن حدیث|فَقَالَ:... فَإِذَا انْقَضَى صَوْتُ‏ الْمُنَادِي‏ أَجَابَهُ‏ الْوَصِيُّ {{متن قرآن|شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ وَالْمَلَائِكَةُ وَأُولُو الْعِلْمِ قَائِمًا بِالْقِسْطِ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ}} إِلَى آخِرِهَا فَإِذَا قَالَهَا أَعْطَاهُ اللَّهُ عِلْمَ الْأَوَّلِ وَ عِلْمَ الْآخِرِ وَ اسْتَوْجَبَ زِيَادَةَ الرُّوحِ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ لَيْسَ الرُّوحُ جَبْرَئِيلَ فَقَالَ جَبْرَئِيلُ مِنَ الْمَلَائِكَةِ وَ الرُّوحُ خَلْقٌ أَعْظَمُ مِنَ الْمَلَائِكَةِ أَ لَيْسَ اللَّهُ يَقُولُ‏ {{متن قرآن|تَنَزَّلُ الْمَلَائِكَةُ وَالرُّوحُ}}؛ صفار، محمد بن حسن، بصائر الدرجات، ص۴۴۲.</ref>.
+#گزارش [[ابوبصیر]] از به [[دنیا]] آمدن [[امام کاظم]]{{ع}} در منطقه [[ابواء]]: [[امام صادق]] پس از توضیحاتی راجع به رخدادهای بی‌نظیری که هنگام ولادت برای [[امام]] رخ می‌دهد، این‌گونه فرمودند: "هنگامی که امام پاسخ منادی [[خداوند]] را داد، خداوند [[علم]] آغازین و واپسین را به او اعطا می‌فرماید و [[استحقاق]] زیادتی [[روح]] در [[شب قدر]] را پیدا می‌کند. [[ابوبصیر]] گفت: فدایت شوم، آیا روح همان [[جبرئیل]] نیست؟ [[حضرت]] فرمودند: جبرئیل از [[ملائکه]] است، ولی روح آفریده‌ای باشکوه‌تر و بزرگ‌تر از ملائکه است. آیا [[خدا]] [جداگانه] نمی‌فرماید: "ملائکه و روح نازل می‌شوند"؟! اگرچه احتمالاتی در "مستوجب شدن امام به زیادتی روح" وجود دارد، اما به نظر می‌رسد این معنا از [[ظهور]] بیشتری برخوردار است که خداوند علم آغازین و واپسین را به امام اعطا می‌فرماید، آن‌گاه علم افزون که توسط روح در شب قدر به امام [[القا]] می‌شود را نیز به او ارزانی دارد"<ref>{{متن حدیث|فَقَالَ:... فَإِذَا انْقَضَى صَوْتُ‏ الْمُنَادِي‏ أَجَابَهُ‏ الْوَصِيُّ}} {{متن قرآن|شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ وَالْمَلَائِكَةُ وَأُولُو الْعِلْمِ قَائِمًا بِالْقِسْطِ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ}} {{متن حدیث|إِلَى آخِرِهَا فَإِذَا قَالَهَا أَعْطَاهُ اللَّهُ عِلْمَ الْأَوَّلِ وَ عِلْمَ الْآخِرِ وَ اسْتَوْجَبَ زِيَادَةَ الرُّوحِ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ لَيْسَ الرُّوحُ جَبْرَئِيلَ فَقَالَ جَبْرَئِيلُ مِنَ الْمَلَائِكَةِ وَ الرُّوحُ خَلْقٌ أَعْظَمُ مِنَ الْمَلَائِكَةِ أَ لَيْسَ اللَّهُ يَقُولُ}}‏ {{متن قرآن|تَنَزَّلُ الْمَلَائِكَةُ وَالرُّوحُ}}؛ صفار، محمد بن حسن، بصائر الدرجات، ص۴۴۲.</ref>.
 #گزارش [[حسن بن عباس بن حریش]] از [[گفتگوی امام صادق]]{{ع}} با یکی از افراد [[خانواده]] ایشان: در این [[حدیث]]، [[امام جواد]]{{ع}} از امام صادق{{ع}} نقل کردند که فرمود: "[[سوره قدر]] نوری است که در سر [[پیامبر]] و [[امامان]] مانند چشم عمل می‌کند. هیچ یک از ما علم چیزی راجع به مسائل [[زمین]] یا [[آسمان]] تا حجاب‌هایی که میان خداوند و [[عرش]] قرار دارد را [[اراده]] نمی‌کند، مگر آنکه نگاهی به آن [[نور]] می‌اندازد؛ پس بدون درنگ [[تفسیر]] آن چه اراده کرده بود را به صورت نوشته‌ای در آن می‌بیند"<ref>{{متن حدیث|عَنِ الْحَسَنِ بْنِ الْعَبَّاسِ بْنِ جَرِيشٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ{{ع}} قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ{{ع}}‏ إِنَّا أَنْزَلْناهُ‏ نُورٌ كَهَيْئَةِ الْعَيْنِ عَلَى رَأْسِ النَّبِيِّ{{صل}} وَ الْأَوْصِيَاءِ لَا يُرِيدُ أَحَدٌ مِنَّا عِلْمَ أَمْرٍ مِنْ أَمْرِ الْأَرْضِ أَوْ أَمْرٍ مِنْ أَمْرِ السَّمَاءِ إِلَى الْحُجُبِ الَّتِي بَيْنَ اللَّهِ وَ بَيْنَ الْعَرْشِ إِلَّا رَفَعَ طَرْفَهُ إِلَى ذَلِكَ النُّورِ فَرَأَى تَفْسِيرَ الَّذِي أَرَادَ فِيهِ‏ مَكْتُوباً}}؛ صفار، محمد بن حسن، بصائر الدرجات، ص۴۴۲.</ref>.
-#[[روایت]] حسن بن عباس بن حریش از [[امام جواد]]{{ع}} درباره [[شب قدر]]: امام که در این روایت پیرامون شب قدر سخن می‌گفتند، در میانه آن فرمودند:... "بدون [[شک]] سال به سال، در شب قدر [[تفسیر]] و جزئیات امور بر [[امام]] نازل می‌گردد. به امام [[دستور]] داده می‌شود که درباره خودش این چنین و آن چنان کند و درباره [[مردم]] این چنین و این چنان کند و قطعاً برای امام، غیر از این علومی که در شب قدر بر او نازل می‌شود، در هر [[روز]] [[علم خاص خداوند]]، حادث می‌شود. همان [[علمی]] که مکنون، پنهان، عجیب و در [[خزانه]] [[علم خدا]] است. این [[علم]] مانند همان علمی است که در شب قدر راجع به مسائل گوناگون نازل می‌شود". [گستره این [[علوم]] به اندازه‌ای وسیع و اعجاب‌انگیز است که حضرت در ادامه به این [[آیه]] [[استشهاد]] کرده و آن را] قرائت فرمودند: "و چنان‌چه هر درختی در [[زمین]] است، قلم شود و هفت دریای دیگر به [[یاری]] دریا بیاید، کلمات [[خدا]] پایان نمی‌پذیرند. قطعاً [[خداوند]] [[شکست ناپذیر]] و [[حکیم]] است"<ref>{{متن حدیث|قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ {{متن قرآن|فِيهَا يُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ}} ‏... إِنَّهُ لَيَنْزِلُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ إِلَى وَلِيِّ‏ الْأَمْرِ تَفْسِيرُ الْأُمُورِ سَنَةً سَنَةً يُؤْمَرُ فِيهَا فِي أَمْرِ نَفْسِهِ بِكَذَا وَ كَذَا وَ فِي أَمْرِ النَّاسِ بِكَذَا وَ كَذَا وَ إِنَّهُ لَيَحْدُثُ لِوَلِيِّ الْأَمْرِ سِوَى ذَلِكَ كُلَّ يَوْمٍ عِلْمُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ الْخَاصُّ وَ الْمَكْنُونُ الْعَجِيبُ الْمَخْزُونُ- مِثْلُ مَا يَنْزِلُ فِي تِلْكَ اللَّيْلَةِ مِنَ الْأَمْرِ ثُمَّ قَرَأَ: {{متن قرآن|وَلَوْ أَنَّمَا فِي الْأَرْضِ مِنْ شَجَرَةٍ أَقْلَامٌ وَالْبَحْرُ يَمُدُّهُ مِنْ بَعْدِهِ سَبْعَةُ أَبْحُرٍ مَا نَفِدَتْ كَلِمَاتُ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۱، ص۲۴۸.</ref>.
+#[[روایت]] حسن بن عباس بن حریش از [[امام جواد]]{{ع}} درباره [[شب قدر]]: امام که در این روایت پیرامون شب قدر سخن می‌گفتند، در میانه آن فرمودند:... "بدون [[شک]] سال به سال، در شب قدر [[تفسیر]] و جزئیات امور بر [[امام]] نازل می‌گردد. به امام [[دستور]] داده می‌شود که درباره خودش این چنین و آن چنان کند و درباره [[مردم]] این چنین و این چنان کند و قطعاً برای امام، غیر از این علومی که در شب قدر بر او نازل می‌شود، در هر [[روز]] [[علم خاص خداوند]]، حادث می‌شود. همان [[علمی]] که مکنون، پنهان، عجیب و در [[خزانه]] [[علم خدا]] است. این [[علم]] مانند همان علمی است که در شب قدر راجع به مسائل گوناگون نازل می‌شود". [گستره این [[علوم]] به اندازه‌ای وسیع و اعجاب‌انگیز است که حضرت در ادامه به این [[آیه]] [[استشهاد]] کرده و آن را] قرائت فرمودند: "و چنان‌چه هر درختی در [[زمین]] است، قلم شود و هفت دریای دیگر به [[یاری]] دریا بیاید، کلمات [[خدا]] پایان نمی‌پذیرند. قطعاً [[خداوند]] [[شکست ناپذیر]] و [[حکیم]] است"<ref>{{متن حدیث|قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ}} {{متن قرآن|فِيهَا يُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ}} {{متن حدیث|‏... إِنَّهُ لَيَنْزِلُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ إِلَى وَلِيِّ‏ الْأَمْرِ تَفْسِيرُ الْأُمُورِ سَنَةً سَنَةً يُؤْمَرُ فِيهَا فِي أَمْرِ نَفْسِهِ بِكَذَا وَ كَذَا وَ فِي أَمْرِ النَّاسِ بِكَذَا وَ كَذَا وَ إِنَّهُ لَيَحْدُثُ لِوَلِيِّ الْأَمْرِ سِوَى ذَلِكَ كُلَّ يَوْمٍ عِلْمُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ الْخَاصُّ وَ الْمَكْنُونُ الْعَجِيبُ الْمَخْزُونُ- مِثْلُ مَا يَنْزِلُ فِي تِلْكَ اللَّيْلَةِ مِنَ الْأَمْرِ ثُمَّ قَرَأَ:}} {{متن قرآن|وَلَوْ أَنَّمَا فِي الْأَرْضِ مِنْ شَجَرَةٍ أَقْلَامٌ وَالْبَحْرُ يَمُدُّهُ مِنْ بَعْدِهِ سَبْعَةُ أَبْحُرٍ مَا نَفِدَتْ كَلِمَاتُ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۱، ص۲۴۸.</ref>.
 #[[روایت]] دیگری که [[حسن بن عباس بن حریش]] از [[امام جواد]]{{ع}} راجع به [[شب قدر]] نقل کرده است؛ به جملات آغازین آن بنگرید: حضرت فرمودند: "ای [[شیعیان]]! با [[سوره قدر]] به [[مخاصمه]] [با [[مخالفان]]] بپردازید؛ چراکه به خدا قسم پس از [[پیامبر]]{{صل}}، این [[سوره]] [[حجت]] [[خداوند متعال]] بر [[بندگان]] است. این سوره منتها و کمال [[علم]] ما است..."<ref>{{متن حدیث|عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ{{ع}} قَالَ: يَا مَعْشَرَ الشِّيعَةِ خَاصِمُوا بِسُورَةِ إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ تَفْلُجُوا فَوَ اللَّهِ إِنَّهَا لَحُجَّةُ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى عَلَى الْخَلْقِ بَعْدَ رَسُولِ اللَّهِ{{صل}} وَ إِنَّهَا لَسَيِّدَةُ دِينِكُمْ وَ إِنَّهَا لَغَايَةُ عِلْمِنَا...}}؛  کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۱، ص۲۴۹.</ref>.
 #[[حدیث]] دیگری که آن را نیز حسن بن عباس بن حریش از امام جواد{{ع}} درباره شب قدر نقل کرده است؛ به جملات آغازین آن بنگرید: حضرت فرمودند: "مطمئناً خداوند از آغاز که [[دنیا]] را آفرید، شب قدر را نیز آفرید و قطعاً در همان شب، نخستین [[نبیّ]] و نخستین [[جانشین]] را آفرید. خداوند این چنین مقدر کرده که در هر سال تا سال [[آینده]]، یک شب وجود داشته باشد که در آن، جزئیات رخدادها را [بر [[پیامبران]] و یا [[جانشینان]] آنان] نازل کند. کسی که این رویداد را در شب قدر [[انکار]] کند، علم خدای را مردود دانسته است؛ زیرا پیامبران، [[رسولان]] و محدَّثان [که [[علوم الهی]] را از طریق [[ارتباط با فرشتگان]] دریافت می‌کنند]، پا برجا نمی‌مانند، مگر آن‌که به واسطه علومی که در آن شب برای آنها آورده می‌شود، [[حجت]] و دلیلی بر آنها وجود داشته باشد؛ همراه با حجت و دلیلی که [[جبرئیل]] برای آنان می‌آورد..."<ref>{{متن حدیث|وَ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ{{ع}} قَالَ: لَقَدْ خَلَقَ اللَّهُ جَلَّ ذِكْرُهُ- لَيْلَةَ الْقَدْرِ أَوَّلَ مَا خَلَقَ الدُّنْيَا وَ لَقَدْ خَلَقَ فِيهَا أَوَّلَ نَبِيٍّ يَكُونُ وَ أَوَّلَ وَصِيٍّ يَكُونُ وَ لَقَدْ قَضَى أَنْ يَكُونَ فِي كُلِّ سَنَةٍ لَيْلَةٌ يَهْبِطُ فِيهَا بِتَفْسِيرِ الْأُمُورِ إِلَى مِثْلِهَا مِنَ السَّنَةِ الْمُقْبِلَةِ مَنْ جَحَدَ ذَلِكَ فَقَدْ رَدَّ عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عِلْمَهُ لِأَنَّهُ لَا يَقُومُ الْأَنْبِيَاءُ وَ الرُّسُلُ وَ الْمُحَدَّثُونَ إِلَّا أَنْ تَكُونَ عَلَيْهِمْ حُجَّةٌ بِمَا يَأْتِيهِمْ فِي تِلْكَ اللَّيْلَةِ مَعَ الْحُجَّةِ الَّتِي يَأْتِيهِمْ بِهَا جَبْرَئِيلُ{{ع}}...}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۱، ص۲۵۰.</ref>.