بدون خلاصۀ ویرایش
(صفحهای تازه حاوی «{{نبوت}} <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;"> : <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%;...» ایجاد کرد) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{ | {{سیره معصوم}} | ||
<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخههای بحث '''[[زن]]''' است. "'''زن'''" از چند منظر متفاوت، بررسی میشود:</div> | |||
<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[زن در قرآن]] - [[زن در علوم قرآنی]] -[[زن در معارف دعا و زیارات]] - [[زن در معارف و سیره حسینی]] - [[زن در معارف و سیره سجادی]] - [[زن در معارف مهدویت]] - [[زن در معارف و سیره نبوی]] - [[زن در سیره معصوم]] - [[زن در فقه سیاسی]]</div> | |||
==مقدمه== | ==مقدمه== | ||
| خط ۱۶: | خط ۱۳: | ||
به نظر میرسد این سخنان در همان جلسه ویژه زنان ایراد شده است. در منابع [[عامه]] زن پرسشکننده [[ام سلیم]] و در اینجا از بنی سلیم معرفی شده. رسول خدا{{صل}} در [[عید قربان]] در خارج از [[مدینه]] به عدهای از زنان برخورد و به [[موعظه]] آنان پرداخت<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۵، ص۵۱۴.</ref>. [[صدوق]] نیز سخنان دیگری از [[پیامبر]]{{صل}} را در [[نصیحت]] [[زنان]] در دو [[روایت]] نقل کرده است<ref>شیخ صدوق، من لایحضره الفقیه، ج۳، ص۳۹۱.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیره فرهنگی و اجتماعی معصومان در کتابهای چهارگانه شیعه (کتاب)|سیره فرهنگی و اجتماعی معصومان در کتابهای چهارگانه شیعه]]، ص ۱۱۲.</ref> | به نظر میرسد این سخنان در همان جلسه ویژه زنان ایراد شده است. در منابع [[عامه]] زن پرسشکننده [[ام سلیم]] و در اینجا از بنی سلیم معرفی شده. رسول خدا{{صل}} در [[عید قربان]] در خارج از [[مدینه]] به عدهای از زنان برخورد و به [[موعظه]] آنان پرداخت<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۵، ص۵۱۴.</ref>. [[صدوق]] نیز سخنان دیگری از [[پیامبر]]{{صل}} را در [[نصیحت]] [[زنان]] در دو [[روایت]] نقل کرده است<ref>شیخ صدوق، من لایحضره الفقیه، ج۳، ص۳۹۱.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیره فرهنگی و اجتماعی معصومان در کتابهای چهارگانه شیعه (کتاب)|سیره فرهنگی و اجتماعی معصومان در کتابهای چهارگانه شیعه]]، ص ۱۱۲.</ref> | ||
==[[زن]] از دیدگاه [[پیامبر اسلام]]== | |||
بیشک، [[عزت]] و احترامی که [[زنان]] پس از [[اسلام]] پیدا کردند، مرهون تلاشها و زحمتهای [[رسول اکرم]]{{صل}} است. آن [[حضرت]] در [[طول حیات]] خویش تلاش فراوانی کرد تا هم نگرش مردان را نسبت به زنان آنگونه که [[شایسته]] است، [[اصلاح]] کند و هم زنان را به قدر و [[منزلت]] خویش [[آگاه]] گرداند، به گونهای که بدانند در عرصه [[حیات اجتماعی]] باید کارهای متناسب با [[طبیعت]] و توان خود را عهدهدار باشند. | |||
[[رسول خدا]]{{صل}} در زمانهای که [[پدران]]، اختیاردار مطلق [[دختران]] برای [[ازدواج]] بودند، در پاسخ [[خواستگاری]] [[حضرت علی]]{{ع}} از [[فاطمه زهرا]]{{س}} فرمود: «باید نظر فاطمه{{س}} را جویا شوم». ایشان با این عمل خود یکی از [[حقوق]] مسلم زنان را که [[حق انتخاب همسر]] بود، در میان نگاههای متحیر دیگران به رسمیت [[شناخت]]. در روزگاری که زنان در پیش پا افتادهترین امور، [[حق]] دخالت نداشتند، اسلام، در موضوع [[بیعت]] با [[حاکم اسلامی]]، [[هویت]] و [[شخصیت]] آنان را به رسمیت شناخت و برای زنان نقشی همپای مردان در نظر گرفت. ازاین رو، به زنان [[فرصت]] بیعت داد<ref>مستدرک الوسائل، ج۱، ص۴۰۸.</ref>. پیش از آن، مردان بیعت میکردند و میگفتند ما به جای [[بانوان]] هم بیعت کردیم و [[اهل بیت]] تابع ما هستند، ولی [[پیامبر]] بیعت مستقلی برای زنان در نظر گرفت و با این کار، حضور [[اجتماعی]]، [[سیاسی]] و [[تعهد]] و [[مسئولیتپذیری]] را به زنان [[آموزش]] دادند. | |||
عدهای [[گمان]] میکنند کار مردان، مهم و [[ارزشمند]] است و آنچه زنان انجام میدهند، اهمیتی ندارد، در حالی که رسول خدا{{صل}} این [[پندار]] را غلط دانسته و کارهای زنان را هم با [[ارزش]] شمرده است. چنان که وقتی [[اسماء]]، یکی از زنان [[انصار]] به محضر رسول اکرم{{صل}} شرفیاب شد، با لحنی [[شکوه]] آمیز گفت: «ای رسول خدا! [[گناه]] ما زنان چیست که باید بیشتر عمر خود را در [[خانه]] بگذرانیم و به پرورش [[کودکان]] شما مردان بپردازیم که پیوسته در میدان و کارزارید بپردازیم» آن [[حضرت]] با دقت به سخنان [[اسماء]] گوش داد و بعد فرمود: | |||
از جانب من به تمام [[زنان]] [[مسلمان]] بگو [[شوهرداری]] برای [[زن]] وظیفهای بس گران و پرارج است و در [[ثواب]]، هم پایه [[اجر]] مردان از [[جان]] گذشتهای است که در [[راه خدا]] [[شمشیر]] میزنند<ref>تفسیر المیزان، ج۴، ص۲۵۹.</ref>. | |||
[[پیامبر بزرگوار اسلام]] درباره [[نیکی]] به زنان و رعایت [[حقوق]] آنان میفرماید: | |||
ای [[مردم]]! [[بانوان]] شما بر شما [[حقوقی]] دارند و شما نیز بر آنان حقوقی دارید. من به شما سفارش میکنم که به زنان نیکی کنید؛ زیرا آنان امانتهای [[الهی]] در دست شما هستند و با [[قوانین الهی]] بر شما [[حلال]] شدهاند<ref>ابن هشام، السیره النبویه، ج۴، ص۲۵۱.</ref>. | |||
[[پیامبر اسلام]]، بارها، دست دختر خود، فاطمه{{س}} را میبوسید و در برابرش برمی خاست و او را در جای خود مینشانید. ایشان با این [[رفتارها]]، [[شخصیت]] و حیثیت زنان و [[دختران]] را در نظر مردم بزرگ جلوه میداد. بیجهت نیست که [[سهله دختر سهیل]] [[قریشی]] به یکی از [[پیشگامان]] در [[اسلام]] تبدیل میشود و فارعه دختر [[ابی سفیان]] نخستین کسی است که به [[شوق]] ملازمت رکاب [[پیامبر]] به [[مدینه]] [[مهاجرت]] میکند<ref>سید خلیل خلیلیان، سیمای زنان در قرآن، ص۴۸.</ref>. | |||
یکی مطالبی که بیان میکند [[حضرت پیامبر]] تا چه اندازه به دختران و زنان [[ارج]] مینهاده، داستان [[قیس بن عاصم]] است که دختران خود را زنده به [[گور]] میکرد<ref>تمدن اسلام و عرب، ص۵۰۳.</ref>. [[قیس]] وقتی دید که پیامبر برخی دختران خود را روی زانوی خود نشانده و نوازش میدهد، با [[تعجب]] میگوید: «من هیچگاه چنین کاری نکردم و در گذشته دختران زیادی نصیبم شده که همه را زنده به گور کردهام. آن گاه داستان [[زنده به گور کردن]] یکی از دختران خود را شرح میدهد. ماجرا چنان رقتآور بود که [[رسول خدا]]{{صل}} از شنیدن آن متأثر شد و [[اشک]] از دیدگان مبارکش جاری گشت، سپس فرمود: کسی که به دیگران ترحم نکند، به او ترحم نمیشود»<ref>ابن اثیر، اسدالغابه، ذیل ماده قیس.</ref>. | |||
[[رسول]] [[رحمت]] درباره [[مهرورزی]] با [[فرزندان]] دختر میفرماید: | |||
{{متن حدیث|لَا تَكْرَهُوا الْبَنَاتِ فَإِنَّهُنَّ الْمُؤْنِسَاتُ الْغَالِيَاتُ}}<ref>«دختران (خود) را ناخوش ندارید؛ زیرا آنها مونسهای گرانبهایی هستند». میزان الحکمه، ج۱۴، ص۷۰۸۸.</ref>. | |||
[[حضرت]] در سخنی دیگر [[دختران]] را [[دلسوز]] و با [[برکت]] میشمارد و میفرماید: {{متن حدیث|الْبَنَاتُ هُنَّ الْمُشْفِقَاتُ الْمُجَهِّزَاتُ الْمُبَارَكاتُ}}<ref>«دختراناند، دلسوز، مددکار و با برکتند» کنز العمال، ج۱۶، ص۴۵۴.</ref>. | |||
[[رسول خدا]]{{صل}} میفرماید: | |||
{{متن حدیث|مَنْ دَخَلَ السُّوقَ فَاشْتَرَى تُحْفَةً فَحَمَلَهَا إِلَى عِيَالِهِ... وَ لْيَبْدَأْ بِالْإِنَاثِ}}<ref>«آن که بازار برود و ارمغانی بخرد و به خانه ببرد، تقسیم آن را از دختران آغاز کند». وسائل الشیعه، ج۲۱، ص۵۱۴.</ref>. | |||
{{متن حدیث|سَاوُوا بَيْنَ أَوْلادِكُمْ فِي الْعَطِيَّةِ فَلَوْ كُنْتُ مُفَضِّلاً أَحَداً لَفَضَّلْتُ النِّسَاءَ}}<ref>«با فرزندان به مساوات رفتار کنید و اگر میخواستم به کسی افزون ببخشم، به زنان [دختران] بیشتر میبخشیدم». وسائل الشیعه، ج۲۱، ص۵۱۴.</ref>. | |||
از سوی دیگر، حضرت به [[مهربانی]] بیشتر با دختران سفارش کرده و آن را صفتی [[الهی]] شمرده است: | |||
{{متن حدیث|إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى عَلَى الْإِنَاثِ أَرَقُ مِنْهُ عَلَى الذُّكُورِ}}<ref>«خداوند متعال به دختران مهربانتر از پسران است». وسائل الشیعه، ج۲۱، ص۳۶۷.</ref>. | |||
[[زن]] در نگاه [[پیامبر]] از جایگاه والایی برخوردار بود. روزی مردی نزد [[رسول الله]]{{صل}} آمد و گفت: همسری دارم که چون بر او وارد میشوم، به استقبالم میآید و چون از [[خانه]] خارج میشوم، مرا مشایعت میکند و چون مرا [[اندوهگین]] میبیند، به من میگوید: چه چیز تو را اندوهگین کرده است؟ اگر به جهت روزیات [[غصه]] میخوری که غیر تو ([[خداوند]]) آن را تکفل کرده است و اگر [[ناراحتی]] تو به جهت امر [[آخرت]] است، خداوند این همّ و غمّ را زیاد کند. رسول خدا فرمود: همانا برای خداوند عاملانی است و این زن از عاملان خداوند است. برای او نصف [[اجر]] [[شهید]] است<ref>من لایحضره الفقیه، ج۳، ص۳۸۹.</ref>. | |||
رسول الله{{صل}} [[زنان]] را تنها برای کار نمیخواست، بلکه همواره زمینه [[رشد]] و تعالی آنان را فراهم میآورد. مشارکت ایشان در امور خانه، نشاندهنده نوع نگرش ایشان نسبت به زنان است. اصولاً از [[فضایل]] یک [[انسان]] خودساخته آن است که در کار [[خانه]] به همسرش کمک کند. | |||
[[حضرت رسول]] تا آخرین لحظه [[زندگی]] همواره نسبت به [[خوشرفتاری]] و [[ارج]] نهادن به [[مقام]] و [[منزلت]] [[زن]] سفارش میکرد. آن [[حضرت]] در آخرین سفارشهای خود درباره [[زنان]]، سه مرتبه چنین فرمود: «[[خدا]] را خدا را! درباره زنان به شما سفارش میکنم که خوش [[رفتار]] و [[مهربان]] باشید»<ref>محجة البیضاء، ج۳، ص۹۷.</ref>.<ref>[[سید حسین اسحاقی|اسحاقی، سید حسین]]، [[مروارید نبوت (کتاب)|مروارید نبوت]] ص ۷۸.</ref> | |||
== جستارهای وابسته == | == جستارهای وابسته == | ||
| خط ۲۲: | خط ۵۱: | ||
{{منابع}} | {{منابع}} | ||
# [[پرونده:1100519.jpg|22px]] [[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیره فرهنگی و اجتماعی معصومان در کتابهای چهارگانه شیعه (کتاب)|'''سیره فرهنگی و اجتماعی معصومان در کتابهای چهارگانه شیعه''']] | # [[پرونده:1100519.jpg|22px]] [[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیره فرهنگی و اجتماعی معصومان در کتابهای چهارگانه شیعه (کتاب)|'''سیره فرهنگی و اجتماعی معصومان در کتابهای چهارگانه شیعه''']] | ||
# [[پرونده:1379754.jpg|22px]] [[سید حسین اسحاقی|اسحاقی، سید حسین]]، [[مروارید نبوت (کتاب)|'''مروارید نبوت''']] | |||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||