پرش به محتوا

آیا حضرت فاطمه زهرا علم غیب داشت؟ (پرسش): تفاوت میان نسخه‌ها

خط ۳۷: خط ۳۷:
===[[محدثه بودن حضرت زهرا]]{{س}} و [[مصحف حضرت فاطمه|مصحف ایشان]]===
===[[محدثه بودن حضرت زهرا]]{{س}} و [[مصحف حضرت فاطمه|مصحف ایشان]]===
علاوه بر این روایاتی وجود دارد در زمینه نازل شدن [[جبرئیل]] بر [[حضرت زهرا]]{{س}} بعد از [[رحلت]] [[پدر]] بزرگوارشان و اینکه ایشان [[محدثه]] بوده و [[فرشتگان]] با ایشان سخن می‌‌گفته اند<ref>علل الشرایع، ج ١، ص ٢١۶؛ بحارالانوار، ج ۴٣، ص ٧٨. دلائل الامامة، ص ٢٨.</ref>، مانند [[روایت]] معتبر [[امام صادق]]{{ع}} که فرمودند: "[[جبرئیل]] بر [[حضرت زهرا]] وارد می‌شد، و وی را تسلیت می‌داد، و احوال [[پیغمبر]] را برای او [[نقل]] می‌کرد، و حوادثی را که بعد از او بر فرزندانش واقع می‌شود به او خبر می‌داد؛ و [[امیرالمؤمنین]] همۀ آن را می‌نوشت. این است [[مصحف]] [[فاطمه زهرا]]{{س}}"<ref>{{متن حدیث|وَ كَانَ جَبْرَئِيلُ ع يَأْتِيهَا فَيُحْسِنُ عَزَاءَهَا عَلَى أَبِيهَا وَ يُطَيِّبُ نَفْسَهَا وَ يُخْبِرُهَا عَنْ أَبِيهَا وَ مَكَانِهِ وَ يُخْبِرُهَا بِمَا يَكُونُ بَعْدَهَا فِي ذُرِّيَّتِهَا وَ كَانَ عَلِيٌّ ع يَكْتُبُ ذَلِكَ فَهَذَا مُصْحَفُ فَاطِمَةَ ع}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ۱، ص ۲۴۱، ح ۵.</ref> این [[مقام]]، فضیلتی بی‌نظیر برای [[صدیقه طاهره]] است؛ زیرا سابقه نداشته است جبراییل جز با طبقه اول انبیای عظام چنین رفت و آمد مکرری داشته باشد. در توصیف این [[مصحف]] آمده است: "از [[قرآن]] چیزی در آن نیست، در آن مسائلی است که ما را از [[مردم]] بی‌نیاز کرده و [[مردم]] را [[نیازمند]] به ما. در آن، حتی ریزترین مسائل شرعی، مانند جزای یک خراش کوچک، یک شلاق، نصف شلاق، ثلث شلاق بیان شده است" و... . این [[مصحف]] از منابع [[اهل بیت]]{{ع}} است و دربردارنده [[اخبار غیبی]] و وقایع، نسبت به زمان [[آینده]]. همچنین [[مصحف فاطمه]]{{س}} از ودایع و [[نشانه‌های امامت]] است،<ref>الخصال، ص ۵٢٧.</ref> و هم اکنون نزد [[امام زمان]]{{ع}} است<ref>ر.ک: نمازی شاهرودی، علی، علم غیب، ص ۱۱۰؛ مصباح یزدی، محمدتقی، جامی از زلال کوثر، ص ۳۴ ـ ۳۶؛ خسروپناه، عبدالحسین، کلام نوین اسلامی ج ۲، ص ۳۹۲ ـ ۳۹۶؛ سبحانی، سیدمحمدجعفر، منابع علم امامان شیعه، ص ۹۹ ـ ۱۳۰؛ نادم، محمدحسن و افتخاری، سیدابراهیم، منابع علم امام از دیدگاه متکلمان قم و بغداد، ص ۶۴؛ رستمی، محمدزمان، آل بویه، طاهره، علم امام؛ بخارایی زاده، سید حبیب، علم غیب امامان از نگاه عقل کتاب و سنت ص ۱۴۷ ـ ۱۶۹؛ اوجاقی، ناصرالدین، علم امام از دیدگاه کلام امامیه، ص ۶۷ و ۶۸.</ref>.
علاوه بر این روایاتی وجود دارد در زمینه نازل شدن [[جبرئیل]] بر [[حضرت زهرا]]{{س}} بعد از [[رحلت]] [[پدر]] بزرگوارشان و اینکه ایشان [[محدثه]] بوده و [[فرشتگان]] با ایشان سخن می‌‌گفته اند<ref>علل الشرایع، ج ١، ص ٢١۶؛ بحارالانوار، ج ۴٣، ص ٧٨. دلائل الامامة، ص ٢٨.</ref>، مانند [[روایت]] معتبر [[امام صادق]]{{ع}} که فرمودند: "[[جبرئیل]] بر [[حضرت زهرا]] وارد می‌شد، و وی را تسلیت می‌داد، و احوال [[پیغمبر]] را برای او [[نقل]] می‌کرد، و حوادثی را که بعد از او بر فرزندانش واقع می‌شود به او خبر می‌داد؛ و [[امیرالمؤمنین]] همۀ آن را می‌نوشت. این است [[مصحف]] [[فاطمه زهرا]]{{س}}"<ref>{{متن حدیث|وَ كَانَ جَبْرَئِيلُ ع يَأْتِيهَا فَيُحْسِنُ عَزَاءَهَا عَلَى أَبِيهَا وَ يُطَيِّبُ نَفْسَهَا وَ يُخْبِرُهَا عَنْ أَبِيهَا وَ مَكَانِهِ وَ يُخْبِرُهَا بِمَا يَكُونُ بَعْدَهَا فِي ذُرِّيَّتِهَا وَ كَانَ عَلِيٌّ ع يَكْتُبُ ذَلِكَ فَهَذَا مُصْحَفُ فَاطِمَةَ ع}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ۱، ص ۲۴۱، ح ۵.</ref> این [[مقام]]، فضیلتی بی‌نظیر برای [[صدیقه طاهره]] است؛ زیرا سابقه نداشته است جبراییل جز با طبقه اول انبیای عظام چنین رفت و آمد مکرری داشته باشد. در توصیف این [[مصحف]] آمده است: "از [[قرآن]] چیزی در آن نیست، در آن مسائلی است که ما را از [[مردم]] بی‌نیاز کرده و [[مردم]] را [[نیازمند]] به ما. در آن، حتی ریزترین مسائل شرعی، مانند جزای یک خراش کوچک، یک شلاق، نصف شلاق، ثلث شلاق بیان شده است" و... . این [[مصحف]] از منابع [[اهل بیت]]{{ع}} است و دربردارنده [[اخبار غیبی]] و وقایع، نسبت به زمان [[آینده]]. همچنین [[مصحف فاطمه]]{{س}} از ودایع و [[نشانه‌های امامت]] است،<ref>الخصال، ص ۵٢٧.</ref> و هم اکنون نزد [[امام زمان]]{{ع}} است<ref>ر.ک: نمازی شاهرودی، علی، علم غیب، ص ۱۱۰؛ مصباح یزدی، محمدتقی، جامی از زلال کوثر، ص ۳۴ ـ ۳۶؛ خسروپناه، عبدالحسین، کلام نوین اسلامی ج ۲، ص ۳۹۲ ـ ۳۹۶؛ سبحانی، سیدمحمدجعفر، منابع علم امامان شیعه، ص ۹۹ ـ ۱۳۰؛ نادم، محمدحسن و افتخاری، سیدابراهیم، منابع علم امام از دیدگاه متکلمان قم و بغداد، ص ۶۴؛ رستمی، محمدزمان، آل بویه، طاهره، علم امام؛ بخارایی زاده، سید حبیب، علم غیب امامان از نگاه عقل کتاب و سنت ص ۱۴۷ ـ ۱۶۹؛ اوجاقی، ناصرالدین، علم امام از دیدگاه کلام امامیه، ص ۶۷ و ۶۸.</ref>.
===نتیجه‌گیری===
با وجود ادله عقلی و نقلی شکی در اینکه [[حضرت زهرا]]{{ع}} از علومی فراطبیعی و غیرحسی برخوردار است وجود ندارد، اما تمام بحث در این است که آیا به این نوع از [[علوم ویژه]]، [[علم به غیب]] گفته می‌شود یا خیر؟ [[پاسخ]] به این [[پرسش]] را می‌توان از دو منظر مورد بررسی قرار داد:
# اگر مراد از [[غیب]] همان معنای لغوی آن بوده و بر اموری که پوشیده از [[حواس انسان‌ها]] هستند و با ابزار عادی قابل دسترسی نیستند باشد، به [[علوم حضرت زهرا]]{{ع}} [[علم غیب]] گفته می‌شود.
# اما اگر مراد از علم غیب معنای اصطلاحی آن در [[فرهنگ قرآن]] و [[احادیث]] باشد به [[علوم حضرت فاطمه]] {{ع}} علم غیب گفته نمی‌شود، هرچند علوم ایشان در شمار [[علوم ویژه]] که نامش را «[[علم لدنی]]» گذاشته‌اند - قرار می‌گیرد. چراکه علم به غیب در فرهنگ قرآن و [[روایات]] تنها به علومی گفته می‌شود که ذاتی باشد و استقلالی و شامل اطلاع از غیب توسط دیگری نمی‌شود؛ لذا به [[خدای متعال]] اختصاص دارد.
بر‌ این اساس، از آنجا که در خود [[قرآن کریم]] آیاتی وجود دارد که اشاره به امکان [[آگاهی]] برخی [[برگزیدگان الهی]] به [[اذن]] و [[اراده خدا]] از بخشی از علوم اختصاصی [[خدا]] دارد به علوم حضرت فاطمه زهرا{{ع}} علم به غیب گفته نمی‌شود، بلکه از آن به [[علم لدنی]] یا ویژه تعبیر می‌شود و اگر در مواردی به آن علم غیب گفته شده از باب مسامحه یا حمل بر معنای لغوی و عرفی غیب است.


==پاسخ‌های تفصیلی (متفرقه)==
==پاسخ‌های تفصیلی (متفرقه)==
۲۲۴٬۹۰۳

ویرایش