جز
جایگزینی متن - '</ref>. {{پایان جمع شدن}}' به '</ref>. }}'
جز (جایگزینی متن - 'فاریاب الاسلام و المسلمین دکتر' به 'حجت الاسلام و المسلمین دکتر') |
جز (جایگزینی متن - '</ref>. {{پایان جمع شدن}}' به '</ref>. }}') |
||
| خط ۵۳: | خط ۵۳: | ||
::::::'''پاسخ این است که:''' تکثّر شهود، اثر تربیتی مؤثّرتری دارد؛ زیرا انسان به گونهای است که هرچه بیشتر حضور شاهدان را حس کند، برای تربیت و تقوایش مؤثرتر است، کسی که در تلویزیون برای میلیونها نفر صحبت میکند؛ چون همه او را میبینند، وقتی عطسهای، یا اشتباهی میکند، بیشتر خجالت میکشد، درست مثل این کارکنان مؤسّسهای بدانند هر روزه، یا هر هفته، گزارش تمام جزئیّات اعمال آنان به مقامات بالاتر داده میشود و آنان همه از تمام جزئیات اعمال آنان باخبر میگردند»<ref>[[سید احمد خاتمی|خاتمی، سید احمد]]، [[در آستان امامان معصوم ج۲ (کتاب)|در آستان امامان معصوم]]؛ ج۲، ص۲۴۷.</ref>. | ::::::'''پاسخ این است که:''' تکثّر شهود، اثر تربیتی مؤثّرتری دارد؛ زیرا انسان به گونهای است که هرچه بیشتر حضور شاهدان را حس کند، برای تربیت و تقوایش مؤثرتر است، کسی که در تلویزیون برای میلیونها نفر صحبت میکند؛ چون همه او را میبینند، وقتی عطسهای، یا اشتباهی میکند، بیشتر خجالت میکشد، درست مثل این کارکنان مؤسّسهای بدانند هر روزه، یا هر هفته، گزارش تمام جزئیّات اعمال آنان به مقامات بالاتر داده میشود و آنان همه از تمام جزئیات اعمال آنان باخبر میگردند»<ref>[[سید احمد خاتمی|خاتمی، سید احمد]]، [[در آستان امامان معصوم ج۲ (کتاب)|در آستان امامان معصوم]]؛ ج۲، ص۲۴۷.</ref>. | ||
}} | |||
{{پاسخ پرسش | {{پاسخ پرسش | ||
| خط ۶۷: | خط ۶۷: | ||
::::::*«{{عربی|"وَ شُهَداءُ دارِ الفَناءِ وَ شُفَعاءُ دارِ البَقاءِ"}} نوع بزرگان در توضیح جملۀ شهداء دار الفناء به مقام شاهد بودن این خاندان نسبت به اعمال بندگان توجّه نموده و حضور و شهودشان را در کنار اعمال خلق آوردهاند و به حدیثی از [[امام صادق|حضرت صادق]]{{ع}} در این زمینه تمسّک جستهاند که فرمود: {{عربی|"فی کل قرن منهم امام منا شاهد علیهم و محمد{{صل}} شاهد علینا"}}.<ref>اصول کافی، کتاب الحجّة، باب أنّ الائمّة شهداء الله علی خلقه حدیث ۱.</ref> در هر قرنی امامی از ما خاندان شاهد و گواه بر امت است و [[رسول خدا]]{{صل}} گواه و شاهد بر ماست. هر چند این مطلب امری است مسلّم و روایات بسیاری گواه بر مقام گواهی و شاهدی حضراتشان، ولی شاید این جملۀ زیارت ناظر به آن نباشد، بلکه در مقام بیان رتبۀ [[شهادت]] و شهید شدن حضراتشان در دارالفناء در راه خدا باشد که همه آنان به این مقام و رتبه رسیده و به اجل طبیعی از دنیا نرفتهاند، بلکه مقتول گردیده، و یا مسموم شده و شهید گردیدهاند. [[امام حسن|حضرت مجتبی]] {{ع}} در بستر رحلت و شهادت فرمود: {{عربی|"ما مِنّا إلّا مسموم او مقتول"}}.<ref>کفایة الاثر ۲۲۷.</ref> هیچ کس از ما خاندان نیست مگر این که مقتول گردیده و یا مسموم شده است. مرحوم مجلسی در شرح این جملۀ حدیث گوید: {{عربی|"سَیاتی فی ابواب وفات کل منهم {{عم}} ما یدل علی شهادتهم"}}.<ref>بحار الانوار ۲۷ / ۲۱۷.</ref> به زودی در ابواب وفات هر کدام از [[معصومین]]{{عم}} خواهد آمد آنچه دلالت بر شهادت حضراتشان دارد. و شاید قید دار الفناء با این معنی مناسبت بیشتری داشته باشد؛ زیرا مقام شهادت به معنای گواهی بر خلق، گرچه از جهت تحمّل شهادت و گواه بودن در دنیا و دارالفناست، ولی مقام ادای آن در دارالبقا و قیامت است. در هر حال از جمله میتوان هر دو معنی را استفاده نمود با رجحانی که معنای شهید شدن دارد» <ref>ر. ک. [[سید مجتبی بحرینی|بحرینی، سید مجتبی]]، [[جامعه در حرم (کتاب)|جامعه در حرم]]؛ ص:۴۵۰.</ref>. | ::::::*«{{عربی|"وَ شُهَداءُ دارِ الفَناءِ وَ شُفَعاءُ دارِ البَقاءِ"}} نوع بزرگان در توضیح جملۀ شهداء دار الفناء به مقام شاهد بودن این خاندان نسبت به اعمال بندگان توجّه نموده و حضور و شهودشان را در کنار اعمال خلق آوردهاند و به حدیثی از [[امام صادق|حضرت صادق]]{{ع}} در این زمینه تمسّک جستهاند که فرمود: {{عربی|"فی کل قرن منهم امام منا شاهد علیهم و محمد{{صل}} شاهد علینا"}}.<ref>اصول کافی، کتاب الحجّة، باب أنّ الائمّة شهداء الله علی خلقه حدیث ۱.</ref> در هر قرنی امامی از ما خاندان شاهد و گواه بر امت است و [[رسول خدا]]{{صل}} گواه و شاهد بر ماست. هر چند این مطلب امری است مسلّم و روایات بسیاری گواه بر مقام گواهی و شاهدی حضراتشان، ولی شاید این جملۀ زیارت ناظر به آن نباشد، بلکه در مقام بیان رتبۀ [[شهادت]] و شهید شدن حضراتشان در دارالفناء در راه خدا باشد که همه آنان به این مقام و رتبه رسیده و به اجل طبیعی از دنیا نرفتهاند، بلکه مقتول گردیده، و یا مسموم شده و شهید گردیدهاند. [[امام حسن|حضرت مجتبی]] {{ع}} در بستر رحلت و شهادت فرمود: {{عربی|"ما مِنّا إلّا مسموم او مقتول"}}.<ref>کفایة الاثر ۲۲۷.</ref> هیچ کس از ما خاندان نیست مگر این که مقتول گردیده و یا مسموم شده است. مرحوم مجلسی در شرح این جملۀ حدیث گوید: {{عربی|"سَیاتی فی ابواب وفات کل منهم {{عم}} ما یدل علی شهادتهم"}}.<ref>بحار الانوار ۲۷ / ۲۱۷.</ref> به زودی در ابواب وفات هر کدام از [[معصومین]]{{عم}} خواهد آمد آنچه دلالت بر شهادت حضراتشان دارد. و شاید قید دار الفناء با این معنی مناسبت بیشتری داشته باشد؛ زیرا مقام شهادت به معنای گواهی بر خلق، گرچه از جهت تحمّل شهادت و گواه بودن در دنیا و دارالفناست، ولی مقام ادای آن در دارالبقا و قیامت است. در هر حال از جمله میتوان هر دو معنی را استفاده نمود با رجحانی که معنای شهید شدن دارد» <ref>ر. ک. [[سید مجتبی بحرینی|بحرینی، سید مجتبی]]، [[جامعه در حرم (کتاب)|جامعه در حرم]]؛ ص:۴۵۰.</ref>. | ||
}} | |||
{{پاسخ پرسش | {{پاسخ پرسش | ||
| عنوان پاسخدهنده = ۳. حجت الاسلام و المسلمین فاریاب؛ | | عنوان پاسخدهنده = ۳. حجت الاسلام و المسلمین فاریاب؛ | ||
| خط ۸۱: | خط ۸۱: | ||
::::::پرسش دوم درباره گستره شهادت امام بود. چنانکه گفته شد، پرسش اینجاست که آیا شهادت امام بر اعمال انسانهاست یا در اموری دیگر است؟ آیا شهادت او تنها درباره مردم عصر خود است یا آنکه او شاهد بر رفتار تمام انسانها و نیز دیگر امور است؟ نکته آغازین در پاسخ به پرسش یادشده آن است که مطابق برخی روایات، هر امامی بر امت دوره خود شاهد است.<ref>{{عربی|"...فِي كُلِّ قَرْنٍ مِنْهُمْ إِمَامٌ مِنَّا شَاهِدٌ عَلَيْهِمْ وَ مُحَمَّدٌ{{صل}} شَاهِدٌ عَلَيْنَا"}} (محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۱۹۰).</ref> البته این امر با آنکه امام{{ع}} بتواند بر تمام امتها شهادت بدهد، منافاتی ندارد. نکته دوم آنکه در نگاه نخست چنین به نظر میرسد که شهادت امام، شهادت بر اعمال انسانهاست و این شهادت، همچون شهادت فرشتگان یا اعضای انسانی است. در این صورت، چنین مقامی نشانگر گستره فراوان علم امام است که نسبت به اعمال انسانها شهودی عینی دارد. البته در روایات، سخنی از آنکه امام بر تمام اعمال انسانها شهادت میدهند، نیست و تنها از اصل شهادت حکایت میکنند که چنین امری با شهادت کلی یا جزئی هردو سازگار است. نکته دیگر آنکه با وجود شاهدانی همچون فرشتگان (بهویژه فرشتگانی که همواره همراه انساناند) و نیز اعضای انسانی، آیا نیازی به شهادت امام{{ع}} احساس میشود؟ این نکات موجب میشود تا این احتمال به ذهن خطور کند که مقصود از شهادت امام{{ع}} بهطور خاص، شهادتی ویژه و متناسب با مقام امامت است که میتواند شهادت بر پذیرش یا عدم پذیرش ولایت و امامت امامان معصوم{{عم}} باشد. به دیگر سخن، امامان{{عم}} که صاحب منصب امامتاند، بر پذیرش یا عدم پذیرش امامت و ولایت خود از سوی مردم شهادت میدهند. در تأیید انگاره یادشده میتوان به صحيحه برید عجلی از [[امام صادق]]{{ع}} اشاره کرد. امام{{ع}} با بیان آنکه امامان، شاهدان الهی بر مردم، و حجتهای خدا در زمین هستند، فرمودند: «...ما شاهدان بر مردم هستیم؛ پس هرکس تصدیق کند، در قیامت او را تصدیق میکنیم و هرکس تکذیب کند، در قیامت او را تکذیب میکنیم».<ref>{{عربی|"نَحْنُ الشُّهَدَاءُ عَلَى النَّاسِ فَمَنْ صَدَّقَ صَدَّقْنَاهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَ مَنْ كَذَّبَ كَذَّبْنَاهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ"}} (همان).</ref> در این روایت، مسئله شاهد بودن و حجت بودن، توأمان بیان میشود که میتواند این برداشت را تقویت کند که مقصود از تصدیق، تصديق به حجت بودن امامان{{عم}} است. انگارۀ یادشده بهخوبی ارتباط میان امامت و شهادت را به تصویر میکشد. اگرچه احتمال نخست (شهادت بر اعمال انسانها) نیز نمیتواند باطل دانسته شود و اساساً احتمال نخست، بهطور کلی تمام اعمال و عقاید، از جمله مسئله ولایت را دربرمیگیرد»<ref>ر. ک. [[محمد حسین فاریاب|فاریاب، محمد حسین]]، [[بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت (کتاب)|بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت]].</ref>. | ::::::پرسش دوم درباره گستره شهادت امام بود. چنانکه گفته شد، پرسش اینجاست که آیا شهادت امام بر اعمال انسانهاست یا در اموری دیگر است؟ آیا شهادت او تنها درباره مردم عصر خود است یا آنکه او شاهد بر رفتار تمام انسانها و نیز دیگر امور است؟ نکته آغازین در پاسخ به پرسش یادشده آن است که مطابق برخی روایات، هر امامی بر امت دوره خود شاهد است.<ref>{{عربی|"...فِي كُلِّ قَرْنٍ مِنْهُمْ إِمَامٌ مِنَّا شَاهِدٌ عَلَيْهِمْ وَ مُحَمَّدٌ{{صل}} شَاهِدٌ عَلَيْنَا"}} (محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۱۹۰).</ref> البته این امر با آنکه امام{{ع}} بتواند بر تمام امتها شهادت بدهد، منافاتی ندارد. نکته دوم آنکه در نگاه نخست چنین به نظر میرسد که شهادت امام، شهادت بر اعمال انسانهاست و این شهادت، همچون شهادت فرشتگان یا اعضای انسانی است. در این صورت، چنین مقامی نشانگر گستره فراوان علم امام است که نسبت به اعمال انسانها شهودی عینی دارد. البته در روایات، سخنی از آنکه امام بر تمام اعمال انسانها شهادت میدهند، نیست و تنها از اصل شهادت حکایت میکنند که چنین امری با شهادت کلی یا جزئی هردو سازگار است. نکته دیگر آنکه با وجود شاهدانی همچون فرشتگان (بهویژه فرشتگانی که همواره همراه انساناند) و نیز اعضای انسانی، آیا نیازی به شهادت امام{{ع}} احساس میشود؟ این نکات موجب میشود تا این احتمال به ذهن خطور کند که مقصود از شهادت امام{{ع}} بهطور خاص، شهادتی ویژه و متناسب با مقام امامت است که میتواند شهادت بر پذیرش یا عدم پذیرش ولایت و امامت امامان معصوم{{عم}} باشد. به دیگر سخن، امامان{{عم}} که صاحب منصب امامتاند، بر پذیرش یا عدم پذیرش امامت و ولایت خود از سوی مردم شهادت میدهند. در تأیید انگاره یادشده میتوان به صحيحه برید عجلی از [[امام صادق]]{{ع}} اشاره کرد. امام{{ع}} با بیان آنکه امامان، شاهدان الهی بر مردم، و حجتهای خدا در زمین هستند، فرمودند: «...ما شاهدان بر مردم هستیم؛ پس هرکس تصدیق کند، در قیامت او را تصدیق میکنیم و هرکس تکذیب کند، در قیامت او را تکذیب میکنیم».<ref>{{عربی|"نَحْنُ الشُّهَدَاءُ عَلَى النَّاسِ فَمَنْ صَدَّقَ صَدَّقْنَاهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَ مَنْ كَذَّبَ كَذَّبْنَاهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ"}} (همان).</ref> در این روایت، مسئله شاهد بودن و حجت بودن، توأمان بیان میشود که میتواند این برداشت را تقویت کند که مقصود از تصدیق، تصديق به حجت بودن امامان{{عم}} است. انگارۀ یادشده بهخوبی ارتباط میان امامت و شهادت را به تصویر میکشد. اگرچه احتمال نخست (شهادت بر اعمال انسانها) نیز نمیتواند باطل دانسته شود و اساساً احتمال نخست، بهطور کلی تمام اعمال و عقاید، از جمله مسئله ولایت را دربرمیگیرد»<ref>ر. ک. [[محمد حسین فاریاب|فاریاب، محمد حسین]]، [[بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت (کتاب)|بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت]].</ref>. | ||
}} | |||
{{پاسخ پرسش | {{پاسخ پرسش | ||
| عنوان پاسخدهنده = ۴. آقای حسینی؛}} | | عنوان پاسخدهنده = ۴. آقای حسینی؛}} | ||